İdari Yargılama Usulü Kanunu

Kamu görevlisinin ölümünde idare mahkemesi görevli

Kurul, davayı 2918 sayılı Kanun'daki sorumluluk davasından ayırmıştır. Uyuşmazlık “olay tarihinde davacılar yakınının kamu görevlisi olduğu ve olayın gerçekleşmesinde davalı idarelerin sorumluluğunun bulunduğu iddiası”ndan doğduğu için idare mahkemeleri görevli görülmüştür.

İş sözleşmesinin feshi iş mahkemesinin görevinde

Kurul, taraflar arasındaki ilişkiyi İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesi saymıştır. Fesih, “idarenin yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu açıktır” denilerek uyuşmazlık iş mahkemelerine bırakılmıştır.

Sözleşmenin uygulanması aşaması adlî yargıda

Daire sınırı sözleşmenin imzalandığı ana koyar: o ana kadarki işlemlerde idari yargı, sonrasında “sözleşmenin uygulanması aşamasında, idarenin sözleşmenin tarafı olarak hareket ederek yaptığı iş ve işlemler bakımından” adlî yargı görevlidir. Fesihten doğan tazminat davası bu ikinci kümededir.

Kayyım işlemlerinden doğan uyuşmazlık adlî yargıda

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım sıfatıyla tesis ettiği işlemler dava konusu edilmişti. Daire, “kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği” saptamasıyla uyuşmazlığı adlî yargıya bırakmıştır.

Usulü kanun belirler, dosyanın gidişatı değil

Daire, uyuşmazlığın ivedi yargılama usulü kapsamında olmadığını saptamış; “genel yargılama usulü yerine ivedi yargılama usulü uygulanarak karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır” diyerek kararı bozmuştur.

Aynı gerekçe otuz dokuz kararda.

Özel hukuk tüzel kişisinin işlemi ivedi usule girmez

Daire, kanun yolunu davalının hukuki niteliği üzerinden belirlemiştir. Türk Ticaret Kanunu uyarınca kurulan şirketin işlemi idari işlem olmadığından dava “ivedi yargılama usûlü kapsamında bulunmadığından” temyiz istemi görev yönünden reddedilmiştir.

İhale uyuşmazlığında ivedi usul: mahkeme kendi usulünü seçemez

Daire, kapsam hükmünü 20/A maddesiyle birlikte okuyarak ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tâbi olduğunu belirtmiş; usul hükümlerine uymayan İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.

Aynı gerekçe altmış dört kararda; madde 1'in uygulamadaki en yerleşik hattı.

İvedi usule girmeyen işte doğrudan temyiz yapılamaz

Daire, ivedi yargılama usulü kapsamında olmayan uyuşmazlıkta doğrudan temyiz incelemesi yapılamayacağını yineledi.

Kapsam hükmü, idari dava türleriyle birlikte okunur

Daire, kapsam hükmünü idari dava türlerini ve yargı yetkisinin sınırını düzenleyen hükümle birlikte ele alarak uyuşmazlığın çözüleceği usulü belirlemiştir.

Ivedi usule tâbi işte genel usul uygulanamaz

Kapsam hükmü uyarınca uyuşmazlık ivedi yargılama usulüne tâbi görülmüş, aksi yönde kurulan karar bozulmuştur.

Kararı, görüşme tutanağında imzası olanlar imzalar

Daire, yazılı yargılama usulünü düzenleyen kapsam hükmünü 22, 23 ve 24. maddelerle birlikte okumuş; “kararda imzası bulunması gereken başkan ve üyelerin, kararın verildiği toplantıya katılan ve bu toplantıda düzenlenen tutanakta imzası bulunan başkan ve üyeler olması gerektiği” sonucuna varmıştır.

İYUK özel kanundur, düzenlediği yerde önce gelir

Dava dilekçesindeki adrese tebligat yapılamayınca 7201 ve 2577 sayılı kanunlar farklı sonuca götürüyordu. Kurul, 2577 sayılı Kanun'u “usul kurallarını belirleyen özel bir kanundur” sayıp “Özel kanun olması dolayısıyla da düzenlediği hususlarda öncelikle uygulanması gerekmektedir” demiş ve 26. maddeyi uygulamıştır.

Vergi uyuşmazlığında Vergi Usul Kanunu'na gidilir

Kurul, dava açma ehliyetini belirlemeden önce hangi usulün uygulanacağını saptamıştır. 1. maddeden 31. maddeye giden zincir, “vergi uyuşmazlıklarının çözümünde Vergi Usul Kanununun ilgili hükümlerinin uygulanacağı” kuralına ulaşır; ehliyet de oradan belirlenmiştir.

Uyuşmazlık adli yargıya aitse görev yönünden ret gerekir

Daire, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek davanın görev yönünden reddi gerektiğini söylemiş, aksi yönde kurulan kararı bozmuştur.

Aynı gerekçe on bir kararda.

Hukuka aykırılık unsurlarından hiçbirini taşımayan idari işlem iptal edilemez

Arazi toplulaştırmasında davacıya ait parsellerin bir arada toplulaştırılmaması dava konusu edilmiş, bilirkişi raporunda birleştirmeye engel bulunmadığı belirtilmesi üzerine İdare Mahkemesince işlem iptal edilmiştir. Daire, iptal hükmünün hangi hâlde kurulabileceğini birinci fıkranın (a) bendi ile ikinci fıkrayı birlikte değerlendirerek belirlemiş ve "İdari yargı yetkisinin, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu açık olup, İdare Mahkemelerince bakılan iptal davalarında, ancak kanunda belirtilen sebeplerle hukuka aykırılık bulunduğunun tespiti halinde iptal hükmü kurulabileceği; başka bir ifadeyle, yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurlarından herhangi birinde hukuka aykırılık bulunmayan bir idari işlemin İdare Mahkemesince iptal edilmesine hukuki olanak bulunmadığı, aksi yönde yorumun yargı yetkisinin sınırının aşılması anlamına geleceği gibi yerindelik denetimi ile idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilmesi sonucunu da doğurabileceği, oysa kanun koyucunun bu konuda açıkça yasaklama getirdiği açıktır." gerekçesine yer vermiştir. Davacının arazi adasındaki tek malik olmadığı ve idarenin diğer maliklerin taleplerini de gözetmek zorunda bulunduğu saptanarak, planlamanın başka türlü yapılabilecek olması iptal sebebi sayılmamıştır.

Denetim beş unsur yönünden yapılır

Daire, 2. maddenin (1/a) bendinde “iptal davalarında hukuka uygunluk denetiminin, idari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yapılacağı” öngörüldüğünü belirterek denetimi bu beş unsur üzerinden yürütmüştür.

Sebep unsurunun denetiminde orantılılık gözetilir

Uzlaştırmacının sicilden çıkarılmasında, "dava konusu işlemin sebep unsuru olan "performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunmama" koşuluna istinaden uzlaştırmacı sicilinden çıkarma işleminin tesis edilebilmesi için, orantılılık ilkesi gereği, uzlaştırma prosedürünün başarısızlığa uğramasının uzlaştırmacının kusurundan kaynaklanması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır."

Yetki unsuru kamu düzenindendir, yetkisiz makamın düzenlemesi iptal edilir

"İdari işlemin temel unsurlarından olan yetki, aynı zamanda kamu düzenine ilişkin olduğundan idari işlemlerin, Anayasa ve yasaların yetkili kıldığı idare, makam ve kamu görevlileri tarafından tesis edilmesi zorunlu olup, yetkili makam yerine bir başka makamın bireysel ya da düzenleyici işlem tesis etmesinin işlemi yetki yönünden hukuka aykırı hale getireceği açıktır."

Hizmet gereklerine ve kamu yararına uygunluk denetimi

Daire, denetim yetkisinin etkili kullanılması ve hizmetin düzenli işlemesi amacını gözeterek işlemi kamu yararı yönünden değerlendirmiştir.

Aynı gerekçe yirmi dört kararda.

Yargısal denetime elverişli biçimde belgelendirilmeyen sözlü sınav hukuka aykırıdır

Hâkim adayının sözlü sınavında, "sözlü sınavın yargısal denetiminin yapılmasını sağlayacak biçimde sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanarak tutanağa bağlanmadığı ve her adaya sorulan soruların kayda geçirilmediği" saptanarak işlem hukuka aykırı bulunmuş; kararın "davacının sözlü sınavda başarılı olduğu yolunda doğrudan bir sonuç doğurmayacağı" ayrıca belirtilmiştir.

İptal davasının konusu kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemdir

“2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarına, idarenin tek yanlı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler konu edilir.”

Aynı gerekçe altı kararda.

İşlemin dava konusu edilebilirliği adına değil içeriğine bakılarak belirlenir

Kanun hükmünde kararnameyle kamu görevinden çıkarılan davacının, kamu dışındaki sektörlerde çalışmak istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine açılan ve incelenmeksizin reddedilen davanın temyizinde Daire, idari işlemi “idarî makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukukî durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır” biçiminde tanımlamış; ölçütün biçimsel olmadığını “Bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığının, işlemin ismine veya idarenin isimlendirmesine bakılarak değil, işlemin içeriğine bakılarak belirlenmesi gerekmektedir” gerekçesiyle belirtmiştir. Başvurunun içeriği özel öğretim kurumlarında görevlendirilme talebi sayılmış, ret işleminin davacının hukuki durumu üzerinde doğrudan sonuç doğurduğu kabul edilmiştir.

Kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemin iptali istemi idari yargıda görülür

Arabuluculuk ücretinin Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi istemiyle arabuluculuk bürosuna yapılan başvurunun zımnen reddi dava konusu edilmiş, İdare Mahkemesi ücretin yargılama gideri sayıldığından bahisle davayı görev yönünden reddetmiştir. Daire, kanun yararına temyiz üzerine, ödemenin reddi hâlinde "ödenmeyen arabuluculuk ücretinin yargılama giderine dönüşemeyeceği" ve ücretin yargılama gideri sayılmasının "dava açılmadan önce idari usûller uygulanarak idarece tesis edilen işlemin idari işlem olma niteliğini değiştirmeyecektir" tespitinden hareket etmiştir. Sonucu işlemi tesis eden iradenin niteliğine bağlayarak "arabuluculuk ücretinin ödenmesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak idarenin bir birimi olan arabuluculuk bürosunca kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilen idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın; 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı merciince karara bağlanması gerektiği".

Karar, hükmün hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozma niteliğindedir ve Resmî Gazete'de yayımlanmasına karar verilmiştir.

Yükümlülüğü hatırlatan bilgilendirme yazısı dava konusu edilemez

Orman Kanunu'na muhalefet hâlinde yaptırım uygulanabileceğini bildiren yazının, "davacıya bilgi veren, hukuk aleminde değişiklik meydana getirecek mahiyette olmayan, bir başka deyişle idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi gereken zorunlu bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır."

Soruşturma tespitlerini içeren teftiş raporu idari davaya konu olmaz

Yurt dışından alınan lise diplomalarına ilişkin teftiş raporunda yalnızca soruşturma tespitlerine yer verildiği görülerek, "işlemin idari davaya konu edilebilecek nitelikte bir işlem olmadığı anlaşıldığından, idari yargı yerince incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır."

İptal davasında aranan menfaatin meşru, kişisel ve güncel olması gerekir

Rehberlik ve psikolojik danışmanlık mezunlarının "Psikolojik Danışman" unvanını kullanamayacaklarına ilişkin Yükseköğretim Kurulu kararına karşı sendika tarafından açılan dava, Dairece ehliyet yönünden reddedilmişti. Kurul, birinci fıkranın (a) bendindeki menfaat ihlali koşulunu belirleyerek "Davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari işlemin davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir." gerekçesine yer vermiş; koşulun işlevini de "İptal davalarında, dava konusu işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinin saptanması davacının bu davada ehliyetinin (subjektif ehliyetinin) bulunduğu, dolayısıyla davanın esasının incelenmesine geçilebileceği sonucunu yaratmaktadır." Üyeleri arasında bu programın mezunları bulunan sendikanın "üyelerinin ortak menfaatlerini korumak amacıyla dava açabileceği" kabul edilerek Daire kararı bozulmuştur.

Menfaat ilişkisinin sınırı her uyuşmazlıkta ayrı belirlenir

Daire, menfaat ihlalini “dava konusu işlemle davacı arasında kurulan kişisel, meşru, güncel bir menfaat ilişkisi” saymış; “Menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları, yargı yerince her olayda uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir” diyerek dava ehliyetinin sonuna kadar sürmesi gerektiğini eklemiştir.

Menfaatin güncel, meşru ve kişisel olması ayrı ayrı aranır

Daire, iptal davası için objektif ehliyetin yanında “menfaat ihlali”nin de gerçekleşmesi gerektiğini belirtmiş; menfaati “dava konusu işlemle davacı arasında kurulan güncel, meşru ve kişisel bir menfaat ilişkisi” olarak tanımlamış ve ayrıca “ciddi ve makul bir ilginin varlığı da şarttır” demiştir.

Menfaat bağı için işlemle davacı arasında ciddi ve makul bir ilişki aranır

"İptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir." Oda seçimlerinde şirket adına oy kullanacak tek ortak ve müdürün de dava açma ehliyeti kabul edilmiştir.

Karar esasta ve gerekçede

Dayanak belgeler yenilenen dilekçeyle birlikte sunulmalı

Dilekçede dayanılan belgelerin, davanın yenilenmesi hâlinde dosyaya ibrazı gerektiği belirtilmiştir.

Vergi tutarını doğrudan etkileyen düzenlemeye karşı menfaat ihlali koşulu gerçekleşir

"idari yargıda iptal davası açılabilmesi için menfaatin kişisel, güncel ve meşru olması gerekmektedir." Özel tüketim vergisi tutarlarını yeniden belirleyen Cumhurbaşkanı Kararıyla "ödeyecekleri vergi miktarı direkt olarak etkileneceğinden, menfaat ihlali koşulunun gerçekleştiği" kabul edilmiştir.

İptal davasını menfaati ihlal edilenler açar

Daire, iptal davasının tanımını dava açma süresiyle birlikte ele alarak istemin türünü ve süresini birlikte incelemiştir.

Tam yargı davası idarenin mali sorumluluğunun hükme bağlandığı davadır

Doğum sırasında hatalı ve eksik tedavi uygulandığı, bebeğin önce engelli doğduğu, ardından öldüğü ileri sürülerek tazminat istenmiştir. Kurul, birinci fıkranın (b) bendini Anayasa'nın 125. maddesiyle birlikte okuduktan sonra dava türünü tanımlayarak "Genel anlamı ile tam yargı davaları, idarenin faaliyetlerinden ötürü, hakları doğrudan zarara uğrayanlar tarafından idare aleyhine açılan tazminat davaları olup, idarenin hukuki (mali/tazmin) sorumluluğunun yargı aracılığıyla belirlenip hüküm altına alınmasını sağlamaktadır." gerekçesine yer vermiş; sorumluluğun ölçüsünü de aynı yerde "İdare kural olarak, yürüttüğü kamu hizmetiyle nedensellik bağı kurulabilen zararları tazminle yükümlü olup; idari eylem ve/veya işlemlerden doğan zararlar, idare hukuku kuralları çerçevesinde, hizmet kusuru veya kusursuz sorumluluk ilkeleri gereği tazmin edilmektedir." Bilirkişi raporlarında hizmet kusuru saptanmamış olmasına karşın, manevi tazminat isteminin tümden reddine ilişkin ısrar kararında hukuki isabet bulunmamıştır.

Her iptal kararı tazminat sorumluluğu doğurmaz

Lisans, başka bir idarenin ruhsat iptali üzerine bağlı yetkiyle iptal edilmiş, ruhsat iptali de sonradan mahkemece iptal edilmişti. Daire, "idari işlemler için verilen her iptal kararının tazminat sorumluluğuna yol açmayacağı" ölçüsünü koydu: aksi hâl "idarelerin hizmet kusuru kapsamında oluşan zararlardan kaynaklı sorumluluğunu ölçüsüz bir şekilde genişletilmesi ve kusursuz sorumluluk hallerini de aşar bir şekilde bir idarenin başka bir idarenin işleminden dolayı doğrudan sorumlu olması sonucunu doğuracağı" için.

İptal davası objektif, tam yargı davası sübjektif niteliktedir

"iptal davası açabilmek için dava konusu yapılmak istenen idari işlem ya da eylemin davacının mutlaka kişisel bir hakkını ihlal etmesi gerekmez iken tam yargı davası açabilmek için bir işlem ya da eylemin doğrudan bir kişisel hakkı ihlal etmesi zorunludur". Kurul bunu "Zira iptal davası objektif nitelikte bir dava iken tam yargı davası subjektif bir dava niteliğindedir." sözüyle bağlamış, düzenleyici işlemin iptal edilmiş olmasını tek başına tazminat sebebi saymamıştır.

Tam yargı davasında önce işlemin hukuka uygunluğu, sonra sorumluluk sebebi belirlenir

"Tam yargı davalarında, öncelikle zarara yol açtığı öne sürülen idari işlem veya eylemin hukuka uygunluğunun denetlenmesi esas alındığından, olayın oluşumu ve zararın niteliği irdelenip, idarenin hizmet kusuru olup olmadığının araştırılması, hizmet kusuru yoksa kusursuz sorumluluk ilkelerinin uygulanıp uygulanmayacağının incelenmesi, tazminata hükmedilirken de her halde sorumluluk sebebinin açıkça belirtilmesi gerekmektedir."

İdari sözleşmenin belirlenmesinde önce kanuni nitelendirmeye, yoksa organik ve maddi ölçütlere bakılır

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararları ile bu kararlara dayanılarak düzenlenen dağıtım sistem kullanım faturaları aynı dilekçeyle dava konusu edilmiştir. Faturaların dayandığı anlaşmanın niteliği ön mesele sayılmış, Daire ölçütü belirleyerek "Doktrinde ve yargı kararlarında, idari sözleşmeler, taraflarından en az birisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşan birtakım hükümler içeren sözleşmeler olarak tanımlanmaktadır." gerekçesine yer vermiştir. Nitelendirmede izlenecek sıralamayı ise "Bunlardan birincisi, ilgili sözleşmenin Kanun ile niteliğinin belirlenmesine; ikincisi ise, böyle bir belirlemenin bulunmaması halinde yargısal içtihatlar ile ortaya çıkan maddi ve organik şartların araştırılmasına ilişkindir." biçiminde ikili olarak kurmuştur. İkinci ölçütte "sözleşmenin tarafları, sözleşmenin konusu ve sözleşmenin özel hukuku aşan hükümler içerip içermediği" irdelenir. Her iki tarafı özel hukuk tüzel kişisi olan anlaşma idari sözleşme sayılmamış; birinci fıkranın (c) bendi kapsamına girmediğinden bu kısım yönünden dilekçe reddedilmiştir.

Karşılıklı edim yükleyen kira sözleşmesinden doğan uyuşmazlık adlî yargıda çözümlenir

Yat limanındaki hasılat paylarının ödenmesi isteminin, sözleşmelerin yorumlanmasına ilişkin olduğu saptanarak, "müdahil şirket ile imzalanan, her iki tarafa karşılıklı edimler yükleyen sözleşmelerden kaynaklanan davada, adli yargı mercilerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır."

İdari işlem niteliğinde karar verilmesi istemini taşıyan dilekçe reddedilir

Hukuk fakültelerine yerleştirmede aranan başarı sırasının yükseltilmesine karşı açılan davada, dilekçenin netice ve talep kısmında öğrencinin "bir önceki yılın yerleştirme sonuçlarına göre geçici kaydının yapılmasına karar verilmesine" dair istem yer almıştır. Daire, ikinci fıkradaki yasağı dilekçe incelemesinde de uygulayarak "2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, idare mahkemelerinin idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı vermesi hukuken mümkün bulunmamaktadır." gerekçesine yer vermiş; bu tespitin ardından "idari işlem niteliğinde yargı kararı verilmesine yönelik istemin yer aldığı dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 2. ve 3. maddelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır." Yasak, yalnız hükmün içeriğini değil, istemin nasıl kurulacağını da belirlemektedir.

İdari işlem niteliğinde yargı kararı istenemez

Daire, istemin “idari işlem niteliğinde yargı kararı verilmesine yönelik olduğu ve 2577 sayılı Kanunun 2. maddesine aykırı olduğu gibi aynı maddede yer alan idari dava türlerinden hiçbirisine de girmediği” sonucuna varmıştır.

Düzenlemenin yeniden yazılması istenemez

Bir düzenlemenin “yeniden düzenlenerek muğlaklığın giderilmesi” biçimindeki talep, ne dava türlerine ne de yargı yetkisinin sınırına girer.

Aynı gerekçe on bir kararda.

Andlaşmayı sona erdirme kararına karşı açılan davaların reddi kesinleşti

Onuncu Daire, İstanbul Sözleşmesi'nin feshine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemini reddetmişti. Kurul, temyiz dilekçesindeki iddiaları “kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte” görmeyerek kararı onamış; yerindelik denetiminin sınırı tartışması karşı oylarda yürütülmüştür.

Aynı gerekçe kırk bir kararda.

Takdir yetkisinin denetimi hukuka uygunlukla sınırlıdır

“İdari işlemler üzerindeki yargısal denetim, bu işlemlerin hukuka uygunluğunun saptanmasıyla sınırlıdır.” İdarenin takdir yetkisi bu sınırın içinde denetlenir, yerine geçilerek kullanılmaz.

Aynı gerekçe on üç kararda.

Andlaşmayı sona erdirme kararının denetimi yerindeliğe geçemez

Daire, İstanbul Sözleşmesi'nin feshine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemini reddetmiştir. Gerekçede, 9 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle bu işlemlerin Cumhurbaşkanının takdirine bırakıldığı belirtilerek “Cumhurbaşkanına tanınan takdir yetkisini kaldıracak şekilde bir denetim yapılması”nın yerindelik denetimi anlamına geleceği söylenmiştir.

Açık değerlendirme hatası bulunmadıkça idarenin takdiri yargı yoluyla belli bir yöne çevrilemez

Belediyenin mülkiyetindeki otelin on yıl süreyle kiralanmasına ilişkin ihalede, şartnamenin ihale tarihini belirleyen hükmü de iptal edilmişti. Daire, yargısal denetimin sınırını belirleyerek "Aktarılan mevzuattan, idarenin yargısal denetiminin hukuka uygunluk denetimi ile sınırlı olduğu, yargı yetkisinin yerindelik denetimi şeklinde kullanılamayacağı anlaşılmaktadır." gerekçesine yer vermiş; takdir yetkisini "Takdir yetkisi özünde en az iki karar veya davranış arasında idarenin sahip olduğu seçim yapma imkânıdır." biçiminde tanımladıktan sonra denetimin ölçüsünü "idarenin ihale tarihini belirleme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu ve açık değerlendirme hatası olmadıkça idarenin tercihini belli bir yönde kullanması konusunda yargı yoluyla zorlanmasına da hukuken imkân bulunmadığı; öte yandan, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı yerlerince de, idarelerin bu yöndeki takdir yetkisinin kaldırılması sonucunu doğuracak şekilde karar verilemeyeceği". Şartnamenin ihaleye katılanları bağlayan diğer hükmü yönünden verilen iptal kararı ise onanmıştır.

Kanunla verilen yetki sınırları içinde kalan düzenlemede takdirin kamu yararına uygunluğu denetlenir

Ödemelerde kripto varlıkların kullanılmamasına dair Yönetmelik yönünden, "kripto varlıkların ödeme aracı olarak kullanılamayacağı ve buna yönelik hizmet verilemeyeceği yolundaki düzenlemenin mevzuata uygun olduğu gibi yukarıda aktarılan sakıncalar dikkate alındığında davalı idarece takdir yetkisinin de kamu yararına uygun kullanıldığı sonucuna varılmaktadır."

Aynı yönetmeliğin bir kısmı takdir sınırında kaldı, bir kısmı iptal edildi

Yükseköğrenim Özel Barınma Hizmetleri Yönetmeliği'nin personel şartlarına ilişkin fıkraları yönünden dava reddedilmiş; 6. maddesinin 4. fıkrasındaki “kar amaçlı olmayan” ibaresi ile 16. maddesinin 6. fıkrasındaki “mevzuat ile tanınan muafiyetler dikkate alınmaksızın” ibaresi iptal edilmiştir. Takdir ölçüsü bir düzenlemeyi bütünüyle ayakta tutmuyor.

Faaliyetteki kurumlara uyum süresi tanıyan geçici kural takdir sınırı içindedir

Geçici 1. maddenin 2. fıkrasıyla, faaliyetini sürdüren kurumlara iş sağlığı ve güvenliği eksikliklerini gidermeleri için süre tanınmış, süre içinde giderilmezse ruhsatın iptali öngörülmüştü. Daire kuralın “hukuka ve mevzuata uygun olduğu” sonucuna vararak davayı reddetmiştir.

Denetimde görev alacak personelin niteliğini belirlemek idarenin takdirinde

Yönetmeliğin inceleme ve denetim komisyonuna “teknik personel, şef veya memurdan” görevlendirme yapılmasını öngören ibarelerinin iptali istenmişti. Daire istemi reddederken, “görevlendireceği personel ve bu personelin niteliği ile personelin görev tanımının belirlenmesinde idarenin takdir yetkisi bulunmakta” olduğunu belirtmiştir.

İkinci fıkra, Anayasa'nın yüz yirmi beşinci maddesinin tekrarıdır

Daire, “İdari yargı yetkisinin sınırını belirleyen 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrası, Anayasa'nın 125. maddesinin 4. fıkrasının tekrarından ibaret olup, maddede açıkça ifade edildiği gibi idari işlemler üzerindeki yargısal denetim bu işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır” demiştir.

Uyuşmazlık adli yargıya aitse görev yönünden ret gerekir

Daire, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek davanın görev yönünden reddi gerektiğini söylemiş, aksi yönde kurulan kararı bozmuştur.

Aynı gerekçe on bir kararda.

Dava türleri ile yetkinin sınırı birlikte okunur

Daire, dava türlerini sayan birinci fıkra ile yargı yetkisinin sınırını çizen ikinci fıkrayı birlikte uygulayarak istemin kapsamda olup olmadığını incelemiştir.

Aynı gerekçe on sekiz kararda.

Üç dava türünün dışında kalan istem incelenemez

İdari işlem tesisi niteliğinde karar verilmesi istemiyle açılan davada Daire, istemi maddede sayılan üç dava türüyle karşılaştırarak, “dava dilekçesindeki istemin; bir idari işlemin iptali, bir idari işlem veya eylemden kaynaklanan tam yargı davası veya bir idari sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlık niteliğinde olmadığı anlaşıldığından, davacının idari işlem tesisi niteliğindeki isteminin incelenmesine hukuki olanak bulunmamaktadır." gerekçesine yer vermiştir.

Yabancı devletin haksız fiilinden doğan tazminat adlî yargıda görülür

Daire, “İsrail Devletinin haksız fiiline dayalı tazminat talebinin İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde belirtilen idarenin eylem ve işlemlerinden kaynaklanmaması nedeniyle, uyuşmazlığın çözümünün adli yargı yerlerine ait olduğu” sonucuna varmıştır.

Birbiriyle uyuşmayan kararlar yargıya güveni azaltır

İçtihadını değiştirdiği kararında Daire, dayanağını hukuk devleti ilkesinde arayarak, “birbiriyle uyuşmayan mahkeme kararlarının, yargı sistemine güveni azaltarak, yargısal bir belirsizliğe yol açabileceği açıktır” gerekçesine yer vermiş; hukuki güvenlik ilkesinin hukuki durumlarda istikrarı ve mahkemelere güveni gerektirdiğini kabul etmiştir.

Kamu görevlisinin ölümünde idare mahkemesi görevli

Kurul, davayı 2918 sayılı Kanun'daki sorumluluk davasından ayırmıştır. Uyuşmazlık “olay tarihinde davacılar yakınının kamu görevlisi olduğu ve olayın gerçekleşmesinde davalı idarelerin sorumluluğunun bulunduğu iddiası”ndan doğduğu için idare mahkemeleri görevli görülmüştür.

İlk inceleme konusu olan ehliyet, ısrar kararının temyizinde bile yeniden ele alınır

Kurul, esasa girmeden önce ehliyeti yeniden ele aldı: bu "hususunun 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinde ilk inceleme konuları arasında sayılması karşısında yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiğinden" dedi. Meslek odası bakımından da "iptali istenilen yapı ruhsatı ile davacı Oda arasında yukarıda tanımlandığı şekilde aktüel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin olmadığı" sonucuna vardı.

Harç ve posta şartı mahkemeye erişim hakkını ölçüsüzce engelleyemez

Kurul, sonucu Anayasa'nın 36. maddesi ve Sözleşme'nin 6. maddesi bakımından değerlendirmiş; sınırlamanın “hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde, kişinin mahkemeye erişimini engellememesi gerektiği” ölçüsünü benimsemiştir.

İhtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine kesilen cezada tahsilat durmaz

Kurul, dördüncü fıkradaki istisnayı geniş okudu: maddede "vergiler" yerine "daha geniş kapsamlı olan "işlemler" ifadesine yer verilmiştir". Buna göre vergi ziyaı cezasına "karşı dava açılmış olması, işlemin icrailik niteliğinde değişiklik meydana getirmeyerek tahsil işlemlerine başlanılmasına engel teşkil etmediğinden, vadesinde ödenmemesi halinde bu cezanın tahsili amacıyla ödeme emri düzenlenmesi mümkündür".

İndirim yalnız işleyecek döneme uygulanır, işlemiş döneme değil

Daire raporu iki yönden kusurlu buldu: "davacı eşin evlenme ihtimalinin rapor tarihindeki yaşı dikkate alınarak tespit edilmesi gerekirken olay tarihindeki yaşının esas alındığı, evlenme ihtimali indiriminin yalnızca işleyecek dönem zararına uygulanması gerekmekte iken işlemiş dönem zararına da uygulandığı anlaşıldığından" rapor hükme esas alınamaz.

Yeniden evlenen eşin tazminatı evlilik tarihinde durur

Daire kuralı şöyle koydu: "Sağ kalan eşin yeniden evlenmesi durumunda ise, ölen eşin desteğine olan ihtiyacı yeni evlilik ile sona ereceğinden, sağ kalan eş yararına sadece yeniden evlenme tarihine kadar olan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatı hükmedilmesi gerekmektedir." Aktüerya raporu evlenme ihtimalini hiç değerlendirmeden bakiye ömrün tamamı için hesap yapmıştı.

Farklı yargı kollarına giren işlemler tek dilekçeye konulamaz

Genelge maddelerinin iptali Danıştayın görevinde olsa da, “iptal istemine konu uygulama işlemleri adli yargı yerlerinin görevinde olduğundan” istemler aynı dilekçede birleştirilemez.

Dernekler ancak menfaat bağı kurulan her il yönünden birlikte dava açabilir

Daire, “müşterek dilekçeyle açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine aykırı olduğu” sonucuna varmış; derneklerin ortak amacı ve menfaat ilişkisi kurulabilen her il yönünden ayrı ayrı dava açması gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe on dokuz kararda.

Yüzde 42 ihtimalle hesaplanan tazminat, fiilî evlilik karşısında yeniden yapılır

Rapor, "davacının yeniden evlenme ihtimali %42 olarak kabul edilerek hesaplanan tazminatın %58'ini hak edeceği" sonucuna varmıştı. Daire, nüfus kaydından davacının 22 Aralık 2021'de yeniden evlendiğini görerek, "bu tarihten itibaren destek gereksiniminin ortadan kalktığı göz önünde bulundurularak" yeniden bilirkişi raporu alınması gerektiğine hükmetti.

İhtimali bulunmadığı kabul edilen eş, on buçuk yıl sonra evlendi

Bilirkişi, eşin rapor tarihindeki yaşı ve çocuk sayısı nedeniyle evlenme ihtimalinin bulunmadığını kabul edip 431.765,71 lira tazminat hesaplamıştı. Daire, davacının 2 Şubat 2017'de yeniden evlendiğini MERNİS kaydından tespit ederek, "sağ kalan eş yararına sadece yeniden evlenme tarihine kadar olan süre ile sınırlı olarak destekten yoksun kalma tazminatı hükmedilmesi gerekmektedir" dedi.

Dul aylığı tazminattan indirilmez

Daire, yeniden evlenen eşin tazminatını evlilik tarihiyle sınırladıktan sonra bir de şunu ekledi: "ölenin eşine 5434 sayılı Kanun'a göre dul aylığı bağlanması, ölenin prim ödemek suretiyle kapsamında bulunduğu sosyal güvenlik sisteminin verdiği bir hak olup, idarenin tazmin sorumluluğunu doğuran olay nedeniyle sağlanan yarar niteliğinde bulunmadığından" peşin sermaye değerleri tazminattan indirilemez.

Yirmi yedi yaşındaki eşin oranı, çocuğun doğumuyla yüzde 27'den 22'ye iner

Bilirkişi, olay tarihinde yirmi yedi yaşında olan eşin "evlenme şansının içinde bulunduğu şartlar değerlendirildiğinde doğum öncesi %27, doğum sonrasında ise %22 olacağı" sonucuna varmıştı — müşterek çocuk olay tarihinde henüz doğmamıştı. Daire hesabı kabul etmekle birlikte, "rapor tarihindeki yaşı esas alınarak evlenme ihtimali indirimi yapılması gerekmektedir" dedi.

Oran, olay tarihindeki yaşa göre değil rapor tarihindeki yaşa göre belirlenir

Bilirkişi otuz yaşındaki eş için olay tarihini esas alıp yüzde 22 kabul etmişti. Daire, "esasen evlenme şansı oranının bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihteki yaşına göre tespiti, yukarıdaki ilkeye uygun düşecektir" dedi; ayrıca eşin 11 Mart 2021'de yeniden evlendiğini nüfus kaydından görerek tazminatın o tarihe kadar ve indirimsiz hesaplanması gerektiğini belirtti.

Düzenleyici işlemde hangi madde, cümle ya da ibarenin iptalinin istendiği gösterilmeli

Daire, iptali istenen düzenlemenin “hangileri olduğunun, hiç bir tereddüte yer vermeyecek şekilde menfaat bağı kurulmak suretiyle açıkça ortaya konularak” dava açılması gerektiğini belirtmiştir.

Rapor gününde evli olan için ihtimal hesabı yapılamaz

Bilirkişi, 24 Temmuz 2014'te yeniden evlenmiş olan eş için rapor tarihinde yüzde 43 evlenme ihtimali üzerinden hesap yapmıştı. Daire, "kişinin rapor tarihi itibariyle evli olmasının kesinliği karşısında böyle bir ihtimal hesaplamasının hatalı olduğu açık olup" diyerek tazminatın yeniden belirlenmesi gerektiğine hükmetti.

Miktarın gösterilmesi zorunluluğu zararın dava tarihinde belirlenebildiği hâllerde işler

İşyerinin kapatılmasına ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan hakların ödenmesi istenmiş, tazminat miktarı dilekçede rakamla gösterilmemiştir. Daire, ikinci fıkranın (d) bendindeki zorunluluğu mutlak saymamış, onu yerine getirilebilirlik şartına bağlamıştır: bendde öngörülen zorunluluğun "zarar miktarının dava açıldığı tarihte tespit edilebilen haller bakımından uygulanması gerektiği, olayda dava açıldığı tarih itibarıyla -işlemin iptal edilmemiş olması ve işlemin uygulanma aşamasına geçmemesi nedeniyle- davacının zararının henüz kesinleşmemiş olması karşısında, söz konusu miktarın dava dilekçesinde belirtilmesinin fiilen mümkün olmadığı dikkate alındığında, belirlenebilir bir tutara dayanılarak açılan bu davanın esasının iptal istemine ilişkin kısmının incelenmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir."

Gerçek mevcutken varsayıma gidilemez

Eşin 26 Kasım 2020'de yeniden evlendiği MERNİS kaydından görülmüştü. Daire, "gerçek mevcut iken varsayıma gidilemeyeceği" yolundaki tazminat hukuku ilkesini anarak, bu husus dikkate alınmadan hesaplanan destek zararına ilişkin istinaf isteminin reddinde hukuki isabet görmedi.

Hesabın iki ihtimali tek cümlede: evlenmemişse indirim, evlenmişse destekten çıkma

Daire ölçütü bütün hâlinde kurdu: eş "evlenmemiş olması halinde rapor tarihindeki yaşı dikkate alınarak AYİM Tablosunda tespit edilen orana göre ve yalnızca işleyecek dönem zararında indirim yapılacak şekilde; rapor tarihi itibarıyla evlenmiş olması halinde ise, evlendiği tarih itibarıyla destekten çıkacağının kabul edilmesi ve destek zararından herhangi bir indirim uygulanmaması suretiyle hesap yapılması gerekmektedir".

Oran AYİM tablosundan alınır; Moser tablosu da resmî istatistik de geçmez

Bilirkişi iki ayrı oran hesaplamıştı: Moser tablosuna göre yüzde 25, Devlet İstatistik Enstitüsü verilerine göre yüzde 48,14. Mahkeme ikincisini benimseyince Daire bozdu: "Dairemizin yerleşik içtihatlarıyla AYİM tablosunda yer alan evlenme şansı oranlarının uygulanması kabul edilmektedir." Yeniden hesap için "AYİM tablosu esas alınarak evlenme şansının ve buna göre maddi zararının tespitini teminen yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekmektedir".

AYİM'in kendi raporu da Daire içtihadına uymadığı için bozuldu

Askeri Yüksek İdare Mahkemesince yaptırılan ek bilirkişi raporu, muhtemel ömürlerin tespitinde PMF tablosunun esas alınması ve "destek paylarının ve evlenme şansı oranının Dairemiz içtihatlarına uygun olarak belirlenmemesi" nedenleriyle hükme esas alınamaz bulundu. Daire ayrıca eşin 24 yaşındaki oranının olay tarihine göre yüzde 30 kabul edilmesini de kusurlu gördü: oran rapor tarihindeki yaşa göre belirlenmeliydi.

Tablo yaşa göre oran verir, her küçük çocuk beş puan düşürür

Kırk iki yaşındaki eş için bilirkişi yüzde 2 indirim uygulamıştı. Daire, "ülkemiz verilerine göre hazırlanan Askeri Yüksek İdare Mahkemesi tablosunda bu yaştaki kişinin yeniden evlenme olasılığının %2 olduğu ve 18 yaşından küçük her çocuk için yüzdelerin 5'er puan indirileceği belirtildiğinden, sağ kalan eş için yeniden evlenme olasılığının kalmadığı, %2 oranında tazminattan indirim uygulanmasının hatalı olduğu görülmektedir" dedi — eşin on sekiz yaşından küçük iki çocuğu vardı.

AYİM tablosuna göre kırk iki yaşında oran yüzde 2, indirim net tazminattan

Rapor tarihinde kırk iki yaşında olan eş için "AYİM evlenme olasılığı tablosuna göre %2 oranında yeniden evlenme olasılığı indirimi (net tazminattan)" yapılmıştı. Daire ayrıca, "zarar hesabına konu dönemde davacının evlenmemiş olması halinde bu dönem için evlenme şansı indirimi yapılmaması gerekmektedir" dedi.

Davalı idare gösterilmeli; kanun hükmünün iptali istenemez

Dava konusunun tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmadığı ve davalı idarenin gösterilmediği saptanmış; yenilenecek dilekçede idari yargı yetkisi dışındaki kanun hükümlerinin iptalinin istenmemesi gerektiği belirtilmiştir.

İkinci evlilik boşanmayla bitse de destek geri gelmez

Davacı 1996'da yeniden evlenmiş, 2005'te boşanmıştı. Daire, "ikinci evliliğini sonlandırsa dahi olay nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı hesaplanmasının mümkün olmadığı, yeniden evlenme tarihinden itibaren ölen eşin desteğine olan ihtiyacının sona erdiği açıktır" dedi. Aynı kararda on yedi yaşında evlenen kız için de destek, evlenme tarihinde kesildi.

Evlenmemiş eşin oranı rapor tarihindeki yaşa göre belirlenir

Daire, bozma sonrası "yeniden yapılacak hesaplamada evlenmemiş olan eşin evlenme ihtimali düzenlenecek rapor tarihindeki yaşı dikkate alınarak belirlenmelidir" dedi.

Bilirkişinin uzmanlık alanı ve oranın rapor tarihine bağlanması

Daire, bilirkişinin görevlendirildiği konunun uzmanlık alanına girmesi gerektiğini belirttikten sonra hesap için ekledi: "Yapılacak hesaplamada, davacı eşin evlenme ihtimali düzenlenecek rapor tarihindeki yaşı dikkate alınarak yeniden belirlenmelidir."

Oran rapor tarihindeki yaşa göre yeniden belirlenir

Daire bozma sonrası yapılacak hesap için şu ölçüyü koydu: "Yapılacak hesaplamada, davacı eşin evlenme ihtimali düzenlenecek rapor tarihindeki yaşı dikkate alınarak yeniden belirlenmelidir."

Oran rapor tarihindeki yaşa göre yeniden belirlenir

Daire bozma sonrası yapılacak hesap için şu ölçüyü koydu: "Yapılacak hesaplamada, davacı eşin evlenme ihtimali düzenlenecek rapor tarihindeki yaşı dikkate alınarak yeniden belirlenmelidir."

Evlenme ihtimali hiç değerlendirilmemiş, eş ise evlenmişti

Bilirkişi raporunda "davacı eşin evlenme ihtimali hiç değerlendirilmeden muhtemel bakiye ömrünün tamamı için destekten yoksun kalma zararı hesaplandığı" görülüyordu; Daire, davacının 1 Şubat 2021'de yeniden evlendiğini tespit ederek bu davacı yönünden maddi tazminat hesabı yapılmaması gerektiğini belirtti.

Sonradan gerçekleşen evlilik, sıfır kabul edilen ihtimali de aşar

Daire, raporda "davacının evlenme ihtimali %0 kabul edilerek hesaplama yapıldığı görülmekte ise de" nüfus kaydından davacının 9 Haziran 2023'te evlendiğini tespit ederek, tazminatın "anılan tarihi aşacak şekilde hesaplama yapılmasında hukuki isabet bulunmamaktadır" dedi.

Evlenmemiş eşin oranı rapor tarihindeki yaşa göre belirlenir

Daire, bozma sonrası "yeniden yapılacak hesaplamada evlenmemiş olan eşin evlenme ihtimali düzenlenecek rapor tarihindeki yaşı dikkate alınarak belirlenmelidir" dedi.

İleri sürülen sıfat belgelendirilmeli

Tıpta uzmanlık öğrencisi olduğu belirtilerek açılan davada, davayı açmakta sahip olunan meşru, şahsi ve güncel menfaatin belgelendirilmesi gerekmiştir.

Kapsam hükmü, idari dava türleriyle birlikte okunur

Daire, kapsam hükmünü idari dava türlerini ve yargı yetkisinin sınırını düzenleyen hükümle birlikte ele alarak uyuşmazlığın çözüleceği usulü belirlemiştir.

Yüzde 12 ihtimal yerine fiilî evlilik tarihi esas alınır

Bilirkişi "davacı eşin %12 evlenme ihtimali olduğu kabul edilerek" bakiye ömrün tamamı için hesap yapmıştı. Daire, nüfus kaydından eşin 20 Nisan 2019'da yeniden evlendiğini görerek zararın o tarihe kadar hesaplanması gerektiğini belirtti; ayrıca çocuğun destek payının da eşin destekten çıktığı tarihe göre yeniden belirlenmesi gerektiğini ekledi.

Yüzde 25 ihtimalle hesap yapılmışken eş çoktan evlenmişti

Rapor eşin yüzde 25 evlenme ihtimali olduğunu kabul edip bakiye ömrün tamamı için hesap yapmıştı; Daire nüfus kaydından davacının 15 Mart 2015'te yeniden evlendiğini tespit ederek "evlenme tarihinden itibaren ölen eşin desteğine olan ihtiyacının sona erdiği açıktır" dedi.

Menfaat ve hukuki sebepler dilekçede açıkça ortaya konulmalı

Daire, davada “sahip olduğu menfaatin ve hukuki sebeplerin açıkça ortaya konulması gerekmektedir” diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Adli yargıdaki takip ile yönetmelik istemi birlikte dava edilemez

İcra takiplerinin iptali adli yargıda, Güvence Hesabı Yönetmeliğinin iptali Danıştayda görüleceğinden istemler ayrılmıştır.

Menfaat bağı kurulmadan açılan davada dilekçe yenilenir

Menfaat bağı ortaya konulmadan açılan davada dilekçenin yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Aynı gerekçe yirmi iki kararda.

İndirim davacının rapor tarihindeki yaşına göre yapılır

Daire tek cümleyle bağladı: "Davacı ...'nin rapor tarihindeki yaşı esas alınarak evlenme ihtimali indirimi yapılması gerektiği açıktır."

Özel hukuk tüzel kişisinin işleminde adlî yargı görevlidir

Özel çevre koruma bölgesindeki su sporları irtibat noktasının kiralanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, "şirket statüsünde bir özel hukuk tüzel kişisi olan davalı tarafından tesis edilen işlemin, idari işlem niteliğinde olmadığı, anılan işleme karşı açılan davanın görüm ve çözümünde adlî yargının görevli olduğu" sonucuna varmıştır.

Kural önce konur, sonra fiilî evlilik tarihine uygulanır

Daire önce kuralı kurdu: "Sağ kalan eşin yeniden evlenmesi durumunda, ölen eşin desteğine olan ihtiyacı yeni evlilik ile sona ereceğinden" tazminat o tarihle sınırlıdır. Ardından, raporda "davacının %9 evlenme ihtimali olduğu kabul edilerek" bakiye ömrün tamamı için hesap yapıldığını, oysa davacının 13 Ekim 2019'da yeniden evlendiğini tespit etti.

Fiilî birliktelik de destek ihtiyacını sona erdirir

Davacı, dört çocuğu tanıma senediyle tanımıştı. Daire bunu destek ihtiyacının sona erdiğinin kabulü saydı: "davacının ... ile fiili birlikteliği olduğunun dolayısıyla destek alma ihtiyacının devam etmediğinin kabul edilerek destekten yoksun kaldığı sürenin" bilirkişi raporundaki ilk hesaplama dikkate alınarak belirlenmesi gerekir.

Rapordan önce gerçekleşen evlilik, ihtimal hesabını geçersiz kılar

Raporda "davacının evlenme ihtimalinin %17 kabul edilerek hesaplama yapıldığı görülmekte ise de", Daire nüfus kaydından davacının 6 Temmuz 2019'da — rapor tarihinden önce — evlendiğini tespit ederek tazminatın o tarihe kadar hesaplanması gerektiğine hükmetti.

Medeni durum araştırıldıktan sonra AYİM tablosuna bakılır

Daire, yeniden yapılacak hesapta davacı eşin medeni durumunda değişiklik olup olmadığı araştırıldıktan sonra "AYİM tarafından kullanılan eşin evlenme ihtimali tablosu gözetilerek evlenme şansı oranı ve destek süresinin yeniden belirleneceğinde duraksama bulunmamaktadır" dedi.

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Üç dönemin toplamı üzerinden indirim yapılamaz

Bilirkişi işlemiş, işleyecek ve pasif dönem zararlarını toplayıp toplam üzerinden yüzde 2 indirim uygulamıştı. Daire, "evlenme ihtimalinin sadece işleyecek dönem zararına uygulanması gerekirken işlemiş dönem zararı için de uygulandığı" tespitiyle raporu hükme esas alınamaz buldu.

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Destek süreleri, eş ve çocukların evlenip çalışmadığı araştırılarak belirlenir

Daire, itfaiye erinin asli görevi dışında şoför olarak görevlendirilmesi nedeniyle idarenin hizmet kusurunu saptadıktan sonra destek süreleri için ölçüyü verdi: "Ölenin desteğinden yararlanan eş ve çocukların evlenmesi veya işe girmesi halinde, ölenin desteğine olan ihtiyaçları ortadan kalkmaktadır."

Destek payları ile birlikte indirim de rapor tarihine bağlanır

Daire, müteveffanın kendisine 2, eşine 2, çocuklarına ve anne babasına 1'er pay ayıracağı esasını kurduktan sonra, "evlenme ihtimali indiriminde de rapor tarihindeki yaşı esas alınarak evlenme ihtimali indirimi yapılması gerekmektedir" dedi.

Yaş ve çocuk sayısına göre bulunan oran, fiilî evlilik karşısında geçersiz kalır

Bilirkişi, eşin "yaşı ile çocuk sayısına göre yeniden evlenme ihtimalinin %2 olduğu" değerlendirmesiyle hesap yapmıştı; Daire, UYAP kayıtlarından davacının 3 Kasım 2017'de evlendiğini tespit etti.

Yüzde on beş kabul edilen ihtimal, evlilik tarihiyle geçersiz kalır

Daire, raporda "davacı ...'in evlenme ihtimalinin %15 kabul edilerek hesaplama yapıldığı, ancak ...'in UYAP bilgi sisteminden ulaşılan nüfus kayıt örneğine göre 10/01/2016 tarihinde evlendiği" tespitini yaparak hesabın bu yönüyle düzeltilmesi gerektiğini belirtti.

Yüzde beş kabul edilen ihtimalin yerini fiilî evlilik alır

Daire, raporda "davacılardan müteveffanın eşi ...'in evlenme ihtimalinin %5 kabul edilerek hesaplama yapıldığı görülmekte ise de" nüfus kaydından adı geçenin 2 Ocak 2014'te evlendiğinin anlaşıldığını belirterek zararın yeniden hesaplanması gerektiğine hükmetti.

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Zarar rapor tarihine göre saptanacağından oran da o tarihteki yaşa bağlanır

Daire gerekçeyi ilkeye bağladı: "maddi zararın bilirkişi raporunun düzenlendiği tarih itibarıyla gerçeğe en uygun şekilde tespiti gerektiğinden, medeni durumunda değişiklik olmayan davacı ...'ın evlenme şansının yeniden düzenlenecek rapor tarihindeki yaşı esas alınarak hesaplanması gerektiği de tabiidir."

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Yirmi dört yaşında evlenen çocuk da o tarihte destekten çıkar

Bilirkişi müteveffanın kızı için yirmi beş yaşına kadar hesap yapmıştı. Daire, kızın 12 Nisan 2019'da yirmi dört yaşında evlendiğini UYAP kayıtlarından görerek, "evlilik tarihi itibariyle desten çıktığı gözetildiğinde" zararın o tarihe kadar hesaplanması gerektiğini belirtti.

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi yeniden belirlenmelidir"

Yüzde sıfır kabul edilen ihtimal, fiilî evlilikle geçersiz kalır

Daire, raporda "davacının evlenme ihtimalinin %0 kabul edilerek hesaplama yapıldığı görülmekte ise de" nüfus kaydından davacının 1 Eylül 2015'te evlendiğini tespit etti; tazminatın o tarihe kadar hesaplanması gerekirken aşılmasında hukuka uyarlık görülmedi.

Oran, eşin medeni durumu araştırıldıktan sonra belirlenir

Daire, raporu hükme esas alınamaz bulduktan sonra bozma sonrası hesabın ölçüsünü verdi: "davacı eşin medeni durumunda herhangi bir değişiklik olup olmadığına göre evlenme şansı oranı ve destek süresi de yeniden belirlenmelidir"

İndirim net zarardan yapılır, brüt zarardan değil

Daire, raporun dört kusurundan birini şöyle tespit etti: "davacı eşin evlenme olasılığının nihai olarak saptanan net zarar üzerinden hesaplanması gerekirken brüt zarar üzerinden hesaplandığı görülmüştür".

Yüzde 17 indirim, PMF tablosu ve nakdi tazminat mahsubuyla birlikte

Daire, PMF yaşam tablosu esas alınarak yapılan ve "eş yönünden %17 evlenme şansı indirimi uygulanmak suretiyle" davacıların zararını hesaplayan raporu inceledi.

İmzasız ya da kimin imzaladığı anlaşılamayan dilekçe reddedilir

Daire, “kimin tarafından imzalandığı anlaşılamayan dava dilekçesinin” maddeye uygun düzenlenmediğini belirterek reddine karar vermiştir.

Fotokopi imza taşıyan dilekçe dava açma iradesini ortaya koymaz

Dilekçenin imza kısmının fotokopi olduğu davada Daire, birinci fıkradaki imza şartını dava açma iradesinin belgesi olarak değerlendirerek, "dava dilekçesinin imza kısmının fotokopi olduğu, ıslak imzalı dilekçenin gönderilmediği, fotokopi nüshanın ise davacının dava açma iradesini ortaya koyan bir dilekçe olarak kabulüne olarak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır." saptamasıyla, "dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır." gerekçesine yer vermiştir.

Dilekçenin konu, açıklamalar ve sonuç bölümleri bütünlük taşımalıdır

Dilekçenin reddi üzerine açılan davada Daire, maddenin ikinci fıkrasındaki unsurları tek tek saymak yerine dilekçenin bütünü üzerinden ölçü kurarak, "dilekçenin, "Davanın Konusu", "Açıklamalar" ve "Sonuç ve Talep" bölümleri bir bütünlük arz edecek şekilde düzenlenerek, dava konusu işlemlerin, açıkça belirtilmesi, iptali istenen işlem veya işlemlerin tarihi, sayısı ile varsa yazılı bildirim veya öğrenme tarihinin gösterilerek tereddüde yer vermeyecek şekilde dilekçede yazılması, iptali istenilen idari işlemin hangi yönlerden hukuka aykırı olduğu ve davacının menfaatini ne şekilde ihlal ettiği ayrı ayrı, açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya konulması suretiyle karşı taraf sayısından bir fazla düzenlenerek imzalanmış dilekçelerle yeniden dava açılması gerekmektedir." gerekçesine yer vermiştir. Bu gerekçe, taranan kararlar içinde aynı biçimde yüz elli sekiz kararda geçmektedir.

Elektronik imzalı dilekçenin ekindeki dilekçe de imza taşımalıdır

Avukat, dilekçeyi biçim bozulması gerekçesiyle ekte PDF olarak sunmuş; "PDF dava dilekçesinde ıslak imzanın bulunmadığı, UYAP sistemi üzerinde de dava dilekçesinde elektronik imzanın olmadığı anlaşılmaktadır." Dilekçe bu nedenle reddedilmiştir.

Birlikte dava açan davacılardan imzası bulunmayanlar yönünden dilekçe imzasız sayılır

"dava dilekçesinde isimleri yer alan yedi davacıdan dördü tarafından dava dilekçesinin imzalandığı, diğer üç davacını dilekçede imzalarının bulunmadığı, dolayısıyla dilekçenin sözü edilen davacılar yönünden imzasız olduğu ve usul hükümlerine uyulmadığı anlaşılmaktadır."

Vekil eliyle açılan davada vekâletnamenin aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenir

Avukat aracılığıyla açılan, dilekçe ekinde vekâletname sunulmayan ve ara kararına rağmen eksiklik tamamlanmayan davada Daire, kuralı 2577 sayılı Kanun ile 6100 sayılı Kanun'un birlikte okunmasından çıkararak, "idari davaların, bizzat davacı tarafından veya usulüne uygun olarak düzenlenen bir vekâletname ile tayin edilmiş avukat aracılığıyla açılabileceği; vekil sıfatıyla avukat tarafından açılacak davalarda, vekâletname aslının veya onaylı örneğinin de dava dilekçesine eklenmesinin zorunlu olduğu açıktır." gerekçesiyle dilekçenin 3. maddeye aykırılık nedeniyle reddine karar vermiştir.

Tüzel kişi davacı, dava açma yetkisini belgelemeli

Dernek adına açılan davada tüzük gibi kuruluş mevzuatının eksiksiz eklenmesi gerekir; eklenmemesi dilekçeyi maddeye aykırı kılar.

Küçük adına açılan davada velayet bağı dilekçede gösterilmeli

Daire, “doğrudan anne ve baba tarafından velayet bağı belirtilmeksizin açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmadığı” sonucuna varmış; çocuk on sekiz yaşını dolduracaksa yenilenen dilekçeyi kendisinin ya da vekilinin vermesi gerektiğini de belirtmiştir.

Aynı gerekçe yüz otuz dört kararda.

Davalı idare gösterilmeli; kanun hükmünün iptali istenemez

Dava konusunun tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmadığı ve davalı idarenin gösterilmediği saptanmış; yenilenecek dilekçede idari yargı yetkisi dışındaki kanun hükümlerinin iptalinin istenmemesi gerektiği belirtilmiştir.

Davacının unvanı dilekçede doğru yazılmalı

Baro adına açılan davada, dava tarihinde o unvana sahip bir baro bulunmadığı hâlde dilekçede eski unvanın kullanılması, maddeye aykırılık sayılmıştır.

Dernek tüzüğü dilekçe ekinde bulunmalı

Dava dilekçesi ekine dernek tüzüğü eklenmeden açılan davada dilekçe maddeye uygun görülmemiştir.

İleri sürülen sıfat belgelendirilmeli

Tıpta uzmanlık öğrencisi olduğu belirtilerek açılan davada, davayı açmakta sahip olunan meşru, şahsi ve güncel menfaatin belgelendirilmesi gerekmiştir.

İstem, dilekçenin istem ve sonuç kısmında açıkça yazılmalı

Daire, talebin “istem ve sonuç kısmında açıkça belirtilmesi gerektiğinden, bu haliyle düzenlenen dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine aykırı olduğu” sonucuna varmıştır.

Hangi işlemin iptalinin istendiğinde tereddüt varsa dilekçe reddedilir

Daire, “iptalinin istenilip istenilmediği hususunda tereddüt meydana gelmiş ve dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmıştır” diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Aynı gerekçe yüz elli sekiz kararda; seçkideki en yerleşik küme.

Terditli istemle dava açılamaz, seçim yargı yerine bırakılamaz

Dilekçenin sonuç kısmında yönergenin tamamı iptal edilmezse belirli maddelerinin iptali istenmişti. Daire, “seçenekli ya da dava konusu istemin tespitinin yargı yerine bırakılması gibi istemler, uyuşmazlık konusunu belirsiz kılacağından 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun görülmeyeceği açıktır” demiştir.

Dilekçenin konu ve sonuç kısımları birbiriyle uyumlu olmalı

Daire, “dilekçenin belirtilen kısımları arasında uyumsuzluk bulunduğu” gerekçesiyle dilekçeyi maddeye aykırı saymıştır.

Talep, incelemeye elverişli olacak biçimde açık, belirli ve somut olmalıdır

Dilekçenin şekil kurallarına bağlanmasının sebebini açıklayan Daire, mahkemelerce iptali istenilen işlemle sınırlı inceleme yapılacağını belirterek, "Bu ilke uyarınca, mahkemelerce iptali istenilen idarî işlemle sınırlı olarak inceleme yapılması gerektiğinden, talebin incelemeye elverişli olabilecek nitelikte açık, belirli ve somut olması gerektiği kuşkusuzdur." gerekçesine yer vermiş; düzenleyici işlemler bakımından da aynı ölçüyü uygulayarak "düzenleyici işlemlere karşı açılan iptal davalarında, iptali istenilen düzenleyici işlemin tarih ve sayısı ile tebliğ/ uygulama tarihinin gösterilmesi zorunlu olmakla birlikte, idarî işlemin unsurları açısından hukuka aykırılık bulunduğu iddiasıyla düzenleyici işlemin tamamının iptali istenebileceği gibi, düzenleyici işlemin eksik düzenleme ya da başka bir" nedenle belirli maddelerinin iptalinin de istenebileceğini kabul etmiştir.

Değişiklik yönetmeliğinde hangi düzenlemenin dava edildiği anlaşılmalı

Asıl yönetmelik ile onu değiştiren yönetmelikten hangisinin hangi hükmünün dava edildiği anlaşılamadığından dilekçe maddeye uygun görülmemiştir.

Sözleşme de dava ediliyorsa hangi maddeleri olduğu yazılmalı

Genelge ekindeki kira sözleşmesi de dava edilecekse hangi maddelerinin hukuka aykırı olduğunun gerekçeleriyle ayrı ayrı yazılması istenmiştir.

Hangi düzenleyici işlemin dava edildiği sayısı ve başlığıyla gösterilmeli

İptali istenen düzenleyici işlemin hangisi olduğu, sayısı ve başlığı belirtilmeli; Yönetmelik değilse ne şekilde ve hangi tarihte öğrenildiği yazılmalıdır.

Ekteki işaretlemeye atıf yetmez, madde ve kısım yazılmalı

Dilekçenin, ekteki cetvele yapılan işaretlemelere atıfla değil, Yönetmeliğin hangi madde ve kısımlarının iptalinin istendiği açıkça yazılarak düzenlenmesi gerekmiştir.

İstem, yargılamanın gerektirdiği açıklıkta netleştirilmeli

İstemin çerçevesi netleştirilmediğinden dilekçe bu yönüyle de maddeye uygun görülmemiştir.

İşlemin tarihi, sayısı ve öğrenme tarihi sonuç ve talep kısmında yer almalıdır

"dava dilekçesinde, davanın konusunun açık ve kesin olarak belirtilmesi, iptali istenen işlem veya işlemlerin tarihi, sayısı ile varsa yazılı bildirim veya öğrenme tarihinin gösterilerek, iptali istenilen işlem veya işlemlerin tereddüde yer vermeyecek şekilde dilekçenin sonuç ve talep kısmında belirtilmesi gerektiği, bu şekilde düzenlenmeyen dilekçelerin yenilenmek üzere reddedileceği sonucuna varılmaktadır."

Dilekçe yazılılık ilkesi gereği yargılamanın gerektirdiği bilgileri içermelidir

"İdari Yargılama Usulünde geçerli olan resen araştırma ve yazılılık ilkesi gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanunda belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir."

İstem açık ve net ortaya konulmalı

İstemin açık ve net olarak ortaya konulmaması dilekçeyi maddeye aykırı kılmıştır.

Aynı gerekçe on altı kararda.

Hangi işlemin iptalinin istendiği dilekçenin üç bölümünde birden anlaşılmalıdır

Dava konusu belirlenemediğinden, hangi işlemlerin iptalinin istendiğinin, bunların hangi yönlerden hukuka aykırı olduğunun ve menfaati nasıl ihlâl ettiğinin "dava dilekçesinin "Konu", "Açıklamalar" ile "Netice ve Talep" bölümünde bütünlük arz edecek şekilde açıklanması" gerektiği belirtilmiştir.

İptali istenen işlem tereddüde yer bırakmayacak açıklıkta gösterilmelidir

"iptali istenilen işlemin hiç bir tereddüte yer verilmeyecek şekilde açık ve net olarak ortaya konulması gerektiğinden, bu haliyle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır."

Konu, açıklamalar ve sonuç kısımları birbiriyle tutarlı olmalı

Yönetmeliğin belirli hükümlerinin iptali isteniyorsa bu hükümlerin konu, açıklamalar ve sonuç kısımlarında, üçü birbiriyle tutarlı olacak biçimde açıkça yazılması gerekir.

Bir maddenin tamamı dava ediliyorsa her bendi için aykırılık gösterilmeli

Yönetmelik maddesinin tamamının iptali isteniyorsa o maddeyle değiştirilen bütün bentler yönünden hukuka aykırılık iddiasının ayrı ayrı ortaya konulması gerekir; aksi hâlde dilekçe maddeye uygun sayılmaz.

Aynı gerekçe altı kararda.

Her madde için menfaat ilgisi ayrı gösterilir

Çok maddeli bir yönetmeliğin tümünün iptali istemiyle açılan davada Daire, istemin nasıl kurulması gerektiğini yargılamanın işleyişinden çıkararak, "Birçok maddeden oluşan bir düzenleyici işlemin tümünün, yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık sebebiyle iptalinin istenebilmesi mümkün ise de, yargı yerince, dava konusu düzenlemeyi yapan idarenin yetkili bulunması ve işlemde şekil yönünden hukuka aykırılık görülmemesi halinde, tek tek maddelerin incelenmesine geçileceğinden, incelenecek her maddeye veya düzenlemeye yönelik olarak menfaat ilgisinin ve hukuka aykırılık sebeplerinin davacı tarafından gösterilmiş olması gerekmektedir." gerekçesine yer vermiştir. Yetki ve şekil iddiası düzenlemenin bütününe yöneltilebilirken, konu, sebep ve maksat denetimi madde madde yürüdüğünden dilekçenin de madde madde kurulması gerekmektedir.

Düzenleyici işlemde hangi madde, cümle ya da ibarenin iptalinin istendiği gösterilmeli

Daire, iptali istenen düzenlemenin “hangileri olduğunun, hiç bir tereddüte yer vermeyecek şekilde menfaat bağı kurulmak suretiyle açıkça ortaya konularak” dava açılması gerektiğini belirtmiştir.

Düzenleyici işlemin tamamı da belirli maddeleri de dava konusu edilebilir

Düzenleyici işleme karşı açılan davada Daire, davacının önündeki seçeneği ortaya koyarak, "düzenleyici işlemlere de karşı açılan iptal davalarında, idarî işlemin unsurları açısından hukuka aykırılık bulunduğu iddiasıyla düzenleyici işlemin tamamının iptali istenebileceği gibi, düzenleyici işlemin eksik düzenleme ya da bir başka nedenle belirli maddelerinin/ibarelerinin hukuka aykırılık sebepleri de belirtilmek suretiyle iptalinin istenilebilmesi de mümkündür." gerekçesine yer vermiş; seçeneğin serbest olmakla birlikte biçimin serbest olmadığını, "Ancak, her durumda iptali istenilen maddelerinin açıkça belirtilmesi ve bu kısımların davacının menfaatini nasıl etkilediğinin ortaya konulması gerekmektedir." saptamasıyla belirtmiştir.

Menfaatin nasıl etkilendiği iptali istenen her hüküm için ayrı açıklanmalıdır

İptali istenen kısımların "açıkça, tek tek ve tereddüte yer bırakmayacak şekilde gerekçeleri ile ortaya konulması, ayrıca iptali istenilen hususlar yönünden de davacının menfaatin ne şekilde ve nasıl etkilendiğinin açıkça belirtilmesi gerektiğinden" dilekçe 3. maddeye uygun bulunmamıştır.

Her madde ve ibare için aykırılık ayrı ayrı ortaya konulur

Yönetmeliğin hem tümünün hem de sayılan maddelerinin iptali istenen davada, "her durumda düzenleyici işlemin iptali istenilen maddelerinin/ibarelerinin açıkça belirtilmesi ve bu kısımların hangi yönlerden hukuka aykırı olduğunun, davacının menfaatini nasıl etkilediğinin ayrı ayrı ve somut şekilde ortaya konulması gerekmektedir."

Hukuka aykırılık iddiaları gerekçesiyle ve tereddüde yer bırakmadan yazılmalı

İptali istenen kısımların gerekçeleriyle, tek tek ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde gösterilmemesi dilekçeyi sakatlar.

İddiaların dayanağı mevzuat doğru gösterilmeli

İddiaların dayanağı olan mevzuatın doğru şekilde ifade edilmemesi, dilekçeyi maddeye aykırı kılar.

Hukuka aykırılık sebepleri dilekçede ileri sürülmeli

Hukuka aykırılık sebepleri gösterilmeden açılan davada dilekçe maddeye uygun bulunmamış, eksiklikler giderilerek yeniden dava açılması gerekmiştir.

Aynı gerekçe kırk dört kararda.

Menfaat ve hukuki sebepler dilekçede açıkça ortaya konulmalı

Daire, davada “sahip olduğu menfaatin ve hukuki sebeplerin açıkça ortaya konulması gerekmektedir” diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Miktarın gösterilmesi zorunluluğu zararın dava tarihinde belirlenebildiği hâllerde işler

İşyerinin kapatılmasına ilişkin işlemin iptali ile yoksun kalınan hakların ödenmesi istenmiş, tazminat miktarı dilekçede rakamla gösterilmemiştir. Daire, ikinci fıkranın (d) bendindeki zorunluluğu mutlak saymamış, onu yerine getirilebilirlik şartına bağlamıştır: bendde öngörülen zorunluluğun "zarar miktarının dava açıldığı tarihte tespit edilebilen haller bakımından uygulanması gerektiği, olayda dava açıldığı tarih itibarıyla -işlemin iptal edilmemiş olması ve işlemin uygulanma aşamasına geçmemesi nedeniyle- davacının zararının henüz kesinleşmemiş olması karşısında, söz konusu miktarın dava dilekçesinde belirtilmesinin fiilen mümkün olmadığı dikkate alındığında, belirlenebilir bir tutara dayanılarak açılan bu davanın esasının iptal istemine ilişkin kısmının incelenmesinde hukuka aykırılık görülmemiştir."

Uyuşmazlık değeri dilekçede Türk lirası olarak gösterilir

Tazminat, Uluslararası Para Fonunun özel çekme hakları cinsinden istenmişti. Daire, nispi harcın hesaplanabilmesi için “anlaşmazlık konusu değerin dava dilekçesinde Türk Lirası olarak belirlenmesinin zorunlu olduğu”nu belirterek dilekçeyi 3. maddeye aykırı bulmuştur.

Dilekçede gösterilen tazminat miktarı harcı, hükmü ve kanun yolunu belirler

"tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktarın dava dilekçesinde gösterilmesi gerekmektedir. Nitekim, dava dilekçesinde gösterilen tazminat miktarı; davacı tarafından ödenecek harç miktarını, Mahkemece kurulacak hüküm sonucunu (davanın reddi, tazminat talebinin kabulü, tazminat talebinin kısmen reddi-kısmen kabulü gibi) ve söz konusu Mahkeme kararına karşı istinaf ve temyiz kanun yollarının açık olup olmadığını belirleyecektir."

Dayanak belgeler yenilenen dilekçeyle birlikte sunulmalı

Dilekçede dayanılan belgelerin, davanın yenilenmesi hâlinde dosyaya ibrazı gerektiği belirtilmiştir.

Dava konusu işlemin aslı veya onaylı örneği dilekçeye eklenmelidir

Dava konusu genel yazının "aslı veya onaylı bir örneği dava dilekçesine eklenmek suretiyle, dava dilekçesinin yenilenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, bu haliyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerekmektedir."

İşlemin tarih ve sayısı yazılmalı, örneği eklenmeli

İptali istenen işlemin tarih ve sayısı yazılarak konu ve sonuç kısımlarının birbiriyle uyumlu hâle getirilmesi, işlemin bir örneğinin eklenmesi istenmiştir.

Düzenlemenin uygulanması niteliğindeki işlemler gösterilip dilekçeye eklenmelidir

"iptali istenen dava konusu Yönetmelik hükmüne dayanılarak tesis edilen ve bu Yönetmelik hükmünün uygulanması niteliğinde olan idari işlemlerin belirtilmesi ve dava dilekçesine eklenmesi suretiyle düzenlenecek dava dilekçesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 3. maddesine uygun olarak yeniden dava açılması gerekmektedir."

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlık yoksa dava esastan incelenir

Yönetmeliğe karşı açılan, dilekçesi reddedildikten sonra yenilenen dilekçede de aynı yanlışlıkların yapıldığı gerekçesiyle reddedilen davanın temyiz incelemesinde Kurul, yenilenen dilekçeyi ilk dilekçeyle karşılaştırarak eksikliğin giderildiğini saptamış ve 3. maddeye aykırılık bulunmadığını kabul ederek, "Bu itibarla, işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken dava dilekçesinde aynı yanlışlıklar yapıldığı gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

Dilekçe ret usulü davacının talebini daraltmanın aracı değildir

Disiplin cezası ile dayanağı yönetmeliğe karşı aynı dilekçeyle açılan, dilekçesi iki kez reddedildikten sonra 15. maddenin beşinci fıkrası uyarınca reddedilen davanın temyiz incelemesinde Kurul, dilekçe ret yaptırımının sınırını hükmün kendi amacıyla belirleyerek, "düzenleyici işlemlerin davacının ileri sürmüş olduğu hukuka aykırılık sebepleri ve uygulama işlemine konu hususlar doğrultusunda hukuki denetiminin yapılabileceği dikkate alındığında, davacının talebinin dilekçe ret usulü ile sınırlanmasının 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasında hüküm altına alınan amaç ile uyumlu olmayacağı gibi hakkaniyete de uygun düşmeyeceği sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, "işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken dava dilekçesinde ikinci kez aynı yanlışlıklar yapıldığı gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır." sonucuna varmıştır.

Dilekçe reddi gerekirken esasa girilmesi bozma sebebidir

Kimin için ne kadar manevi tazminat istendiği netleştirilmeden esasa girilmesi hukuka uygun bulunmamış, istinaf başvurusunun reddi kararı bozulmuştur.

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlık sürerse dava reddedilir

Daire, dilekçe reddi üzerine verilen yeni dilekçede aynı yanlışlıkların yapılması hâlinde davanın reddedileceği kuralını hatırlatmıştır.

Üçüncü madde ile beşinci madde birlikte incelenir

Dilekçe hem içerik yönünden maddeye uygun bulunmamış, hem de müşterek dilekçe için aranan menfaat iştirakinin bulunmadığı belirtilmiştir.

Menfaat bağı kurulmadan açılan davada dilekçe yenilenir

Menfaat bağı ortaya konulmadan açılan davada dilekçenin yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Aynı gerekçe yirmi iki kararda.

İlk inceleme, üçüncü madde yönünden de yapılır

Dilekçeler üçüncü maddeye uygunluk yönünden de incelenir; aykırılık görülürse otuz gün içinde yeniden düzenlenmek üzere reddedilir.

Eksiklikler tamamlanmak üzere otuz gün verilir

Dilekçe maddeye uygun bulunmamış, eksiklikler tamamlanarak yeniden düzenlenmek üzere otuz gün içinde dava açılabileceği belirtilmiştir.

Adli yargıdan gelen dilekçe de üçüncü maddeye uygun olmalıdır

Daire, “2577 sayılı Kanun'un 9. maddesinde görevli mahkemede dava açılabilme ifadesi yer almaktaysa da, idari davaların açılma şeklini düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmayan bir dilekçe ile dava açılması durumunda dilekçenin reddine karar verilebileceği de açıktır” demiş; denetimi mahkemeye erişim hakkı ölçütüyle yapmıştır.

Dilekçe reddi kararında yenilemenin sonucu da duyurulur

Dilekçe otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedilmiş, yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa davanın reddedileceği davacıya duyurulmuştur.

Aynı gerekçe on altı kararda.

İdari işlem niteliğinde karar verilmesi istemini taşıyan dilekçe reddedilir

Hukuk fakültelerine yerleştirmede aranan başarı sırasının yükseltilmesine karşı açılan davada, dilekçenin netice ve talep kısmında öğrencinin "bir önceki yılın yerleştirme sonuçlarına göre geçici kaydının yapılmasına karar verilmesine" dair istem yer almıştır. Daire, ikinci fıkradaki yasağı dilekçe incelemesinde de uygulayarak "2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 2. fıkrası uyarınca, idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, idare mahkemelerinin idari eylem ve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı vermesi hukuken mümkün bulunmamaktadır." gerekçesine yer vermiş; bu tespitin ardından "idari işlem niteliğinde yargı kararı verilmesine yönelik istemin yer aldığı dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 2. ve 3. maddelerine uygun olmadığı sonucuna varılmıştır." Yasak, yalnız hükmün içeriğini değil, istemin nasıl kurulacağını da belirlemektedir.

Bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi tek başına yetmez

Daire, tek dilekçeyle dava açılabilmesi için bağlılık ve sebep-sonuç ölçütlerinin yanında "koşullarının yanında İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun öngördüğü diğer koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir" demiştir.

Dava konusu işlem tereddüde yer bırakmayacak biçimde gösterilmelidir

İmar planı değişikliğinin dayanağı olduğu ileri sürülen işlemlerin iptali istemiyle açılan davada Daire, dayanak işlemlerin hangileri olduğunun, tarih ve sayısının açıkça belirtilmesi gerektiğini belirterek, "2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin aynı Kanunun 15. maddesinin 1/d bendi gereğince" reddine karar vermiştir.

Düzenleyici işlem dava edilirken sebepler tek tek ve menfaat ilgisiyle yazılır

Bireysel işlemle birlikte dava edilen düzenlemeler bakımından Daire, "iptali istenilen hükümler yönünden tek tek hukuka aykırılık sebeplerinin belirtilmesi ve menfaatin ne şekilde etkilendiği açıklanmalıdır" diyerek dilekçeyi üçüncü maddeye uygun bulmadı ve reddetti.

İki çocuk adına velayeten açılan davada menfaat iştiraki yoktur

"İki ayrı çocuk adına velayeten verilen vekaletnameye istinaden açılan bu davada, birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin aradığı anlamda davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunmadığından her iki şahıs için ayrı ayrı dava açılması gerektiği anlaşılmaktadır."

Muğlak ve tarihi belirsiz istemler tek dilekçede toplanamaz

Dilekçede bir rehberin ve ona dayanan bütün işlemlerin iptali gibi "muğlak, tarih ve sayısı belli olmayan istemlere yer verildiği" görülmüş; yenilenen dilekçede aynı yanlışlık sürdüğü için dava reddedilmiştir.

Vekâletnamesiz işlem yapan vekil yargılama giderini üstlenir

Vekâletnamesiz açılan davada verilen süre içinde usulüne uygun vekâletname sunulmamış, davacı asil de yapılan işlemleri kabul ettiğine dair dilekçe vermemişti. Daire davanın açılmamış sayılmasına karar vermiş; "yargılama giderlerinin 6100 sayılı Kanun'un 77. maddesinin 2. fıkrası uyarınca vekaletnamesiz işlem yapan vekil tarafından karşılanması gerekmektedir" sonucuna varmıştır.

Dilekçeyi ancak davacının kendisi ya da vekâletnameli avukatı verebilir

Daire, “usulüne uygun hazırlanan imzalı dava dilekçelerinin bizzat davacı veya usulüne uygun olarak düzenlenen bir vekaletname ile tayin edilmiş vekil (avukat) tarafından” maddede sayılan yerlere verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe dört kararda.

Dilekçede işlemin tarihi ve sayısı tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılır

Daire, “dava dilekçelerinde, davanın konusunun açık, belirli, somut ve kesin olarak belirtilmesi, iptali istenen işlem veya işlemlerin tarihi, sayısı ile varsa yazılı bildirim veya öğrenme tarihinin gösterilerek tereddüde yer vermeyecek şekilde yazılması” gerektiğini belirtmiştir.

Dilekçe ret usulü davacının talebini sınırlandıramaz

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların yapıldığı gerekçesiyle reddedilen davanın temyiz incelemesinde Kurul, "davacının talebinin dilekçe ret usulü ile sınırlanmasının 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasında hüküm altına alınan amaç ile uyumlu olmayacağı gibi hakkaniyete de uygun düşmeyeceği" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

Düzenlemenin yeniden yazılması istenemez

Bir düzenlemenin “yeniden düzenlenerek muğlaklığın giderilmesi” biçimindeki talep, ne dava türlerine ne de yargı yetkisinin sınırına girer.

Aynı gerekçe on bir kararda.

Dava açma iradesi usulüne uygun biçimde ortaya konulmalıdır

Birden çok kişi adına açıldığı anlaşılan davada Daire, mirasçıların ve eşin dava açma iradesinin usulüne uygun vekâletnameyle ortaya konulması gerektiğini belirterek, davanın "belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle açılması gerekmektedir" gerekçesiyle dilekçenin reddine karar vermiştir.

Yenilenen dilekçede iptali istenen işlem açıkça ortaya konulmalıdır

“2577 sayılı Kanunun 3. ve 5. maddelerine uygun olarak düzenlenmediği anlaşılan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.” Daire, yenilemede nelere dikkat edileceğini de göstermiştir.

Dilekçe kendi içinde tutarlı olmalıdır

Yönetmeliğin tamamının iptali isteniyorsa aykırılık sebeplerinin tamamı yönünden gösterilmesi gerekir; aksi hâlde “dava dilekçesinin kendi içerisinde tutarlılık göstermediği” sonucuna varılır.

Yönetmeliğin hangi kısmının iptalinin istendiği ayrı ayrı gösterilmelidir

Daire, iptali istenen kısımların “açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde belirtilmesi” gerektiğini, mülga düzenlemelere yönelik isteme yer verilemeyeceğini belirtmiştir.

Her davacı menfaatinin nasıl etkilendiğini kendi dilekçesinde açıklar

İşlemin mevzuata neden aykırı olduğunun ve menfaati ne şekilde etkilediğinin açıklanması suretiyle “her bir davacı için ayrı ayrı olmak üzere düzenlenecek dava dilekçeleri ile” dava açılması gerekmiştir.

Dilekçeyi davacının yakını veremez

Dilekçenin "bizzat davacı tarafından veya usulüne uygun düzenlenmiş bir vekaletnameye dayanarak tayin edeceği vekili (avukat) tarafından verilmesi gerekirken, davacıyı temsil yetkisi bulunmayan kardeşi ...tarafından verildiği anlaşılmış olup, bu haliyle dava dilekçesinin kabulüne olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır."

Tebliğ ile uygulama işlemi arasındaki bağlantı dilekçede gösterilmelidir

Daire, iptali istenen madde ve bentlerin belirtilmesini, işlemlerin tarih ve sayılarının yazılmasını, ayrıca “tebliğ ile uygulama işlemleri arasındaki bağlantı ortaya konulmak” suretiyle dilekçenin yenilenmesini istemiştir.

Talep açık, belirli ve somut olmalıdır

"Mahkemeler tarafından, iptali istenen idarî işlemle sınırlı inceleme yapılacağı açık olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, belirli ve somut olması gerekmektedir." Adlî yargıya ait istemler de aynı dilekçeye konulamaz.

Üçüncü ve beşinci maddeye aykırılık birlikte değerlendirilir

Dilekçe hem 3. hem 5. maddeye uygun bulunmamış, 15/1-d uyarınca otuz gün içinde eksiklikler tamamlanmak üzere reddedilmiştir.

Harç ve posta ücreti eksikliği dilekçenin kayda alınmamasını haklı kılmaz

Asliye hukuk hâkimliğine havale ettirilen dilekçenin harç ve posta ücreti tamamlanmadığı gerekçesiyle kayda alınmaması üzerine davanın süre aşımından reddedildiği uyuşmazlıkta Kurul, "davacının eksik harcı ve posta ücretini tamamlamadığından bahisle Asliye Hukuk Hakimliğinin dava dilekçesini kayda almama gibi bir yetkisi bulunmamaktadır." saptamasını yaparak, bunun sonucunu da davacıya yüklememiş; "dava açma iradesini somut olarak ortaya koymasına rağmen, harç ve posta ücreti tamamlanmadığı gerekçesiyle dilekçenin kayda alınmamış olması, dava açma süresinin geçirildiği sonucunu doğurmayacaktır." gerekçesine yer vermiştir. Kararda mahkemelerin yargılama usullerini uygularken "davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten" kaçınması gerektiği de vurgulanmıştır.

Asliye hukuk hâkimliği kendisine verilen dilekçeyi kayda almakla yükümlüdür

Asliye hukuk mahkemesinin dilekçeyi kabul etmemesi nedeniyle davanın süresinde açılmamış sayıldığı uyuşmazlıkta Daire, 4. ve 6. maddelerden çıkan usulü belirleyerek, "dava dilekçesi ve eklerinin, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıkları dışında 2577 sayılı Kanun'da dilekçelerin verilebileceği yerlerden biri olarak sayılan asliye hukuk hakimliklerine verilmesi durumunda, harç ve posta ücretleri alındıktan ve deftere kaydı yapıldıktan sonra en geç üç gün içinde Danıştay'a veya ait olduğu mahkeme başkanlığına taahhütlü olarak gönderilmesi gerekmekte olup, dava dilekçesi eline ulaşan mahkeme tarafından dilekçe üzerinde ilk inceleme yapılacağı ve bir eksiklikle karşılaşılması durumunda da davanın görüm ve çözümünde yetkili mahkeme tarafından gerekli kararların verileceği açıktır." gerekçesine yer vermiş; kurala uyulmamasının sonucunu ise "asliye hukuk mahkemesince kendisine verilen dava dilekçesinin kabul edilmemesi ve kayda alınmaması durumunda ilgili asliye hukuk mahkemesince hem yetki aşımında bulunulacağı, hem de 2577 sayılı Kanun'la tanınmış olan dava dilekçesini yenileme hakkının davacının elinden alınacağı, dolayısıyla hak arama hürriyeti ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edileceği açıktır." biçiminde belirlemiştir.

Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır; kayıt hangi mahkemede olursa olsun

Dilekçe yetkili mahkemeye gönderilmek üzere dördüncü maddedeki yerlerden birine verilmişti. Daire, altıncı maddenin birinci fıkrasındaki "davanın bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılacağı" kuralını uyguladı ve davanın "süresinde açıldığı anlaşılmaktadır" diyerek süre aşımı kararını kanun yararına bozdu.

Asliye hukuk mahkemesi kayıt tarihi özel dava açma süresinde esas alınır

"Asliye Hukuk Mahkemesi kayıtlarına 10/11/2011 tarihinde giren dilekçe ile davanın 15 günlük özel dava açma süresi içinde açıldığı anlaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır."

Dava, dilekçenin deftere kaydedildiği tarihte açılmış sayılır

4. maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin "harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtları yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılacağı ve davanın bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılacağı" belirtilerek, dava açma tarihi kayıt tarihine bağlanmıştır.

Dilekçenin verilebileceği yerler kanunda tahdidî olarak sayılmıştır

Dava dilekçesinin Posta ve Telgraf Teşkilatı aracılığıyla gönderildiği ve davanın süre aşımından reddedildiği uyuşmazlıkta Kurul, maddedeki sayımın örnekleyici değil sınırlayıcı olduğunu, kanun koyucunun anılan teşkilata maddede yer vermediğini gözeterek, "dava dilekçesinin, davacı tarafından bizzat veya usulüne uygun düzenlenmiş bir vekaletnameye dayanarak tayin edeceği vekili (avukat) tarafından Kanun'da tahdidi olarak sayılan yerlere verilmesi gerektiği açıktır." gerekçesine yer vermiş; sayımın geniş tutulmasının amacını da "Anılan maddede dilekçenin verilebileceği yerler olarak belirtilen yargı yerleri ve makamların kişinin dava açma hakkını engellemeyecek şekilde geniş tutulduğu görülmekle birlikte, bu düzenlemedeki asıl amacın, kişilerin gıyabında haberleri olmadan açılacak davaların ya da olumsuz sonuçlara yol açabilecek ihtilafların önlenmesi, bu konuda güvenliklerinin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır." saptamasıyla ortaya koymuştur.

Maddenin amacı dilekçeyi kimin verdiğinin denetlenebilmesidir

Sayımın geniş tutulmuş olması onu örnekleyici kılmaz; "bu düzenlemedeki asıl amacın, kişilerin gıyabında haberleri olmadan açılacak davaların ya da olumsuz sonuçlara yol açılabilecek ihtilafların önlenmesi, bu konuda güvenliklerinin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır."

Dilekçeyi ancak davacının kendisi ya da vekâletnameli avukatı verebilir

Daire, “usulüne uygun hazırlanan imzalı dava dilekçelerinin bizzat davacı veya usulüne uygun olarak düzenlenen bir vekaletname ile tayin edilmiş vekil (avukat) tarafından” maddede sayılan yerlere verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe dört kararda.

Dilekçeyi davacının yakını veremez

Dilekçenin "bizzat davacı tarafından veya usulüne uygun düzenlenmiş bir vekaletnameye dayanarak tayin edeceği vekili (avukat) tarafından verilmesi gerekirken, davacıyı temsil yetkisi bulunmayan kardeşi ...tarafından verildiği anlaşılmış olup, bu haliyle dava dilekçesinin kabulüne olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır."

Büyükşehir sınırındaki ilçe, madde bakımından ayrı yer sayılmaz

Daire, “büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde bu belediye sınırları içerisinde yer alan ilçelerin 4'üncü maddenin uygulanması açısından ayrı yer olarak kabulü olanaklı değildir” demiş; dava, asliye hukuk hâkimliği kaydına girdiği tarihte değil mahkeme kaydına girdiği tarihte açılmış sayılmıştır.

İlçenin ayrı olması, mahkemenin bulunmadığı yer saymaya yetmez

Temyiz dilekçesi asliye hukuk hâkimliğine verilmişse de, ilçe büyük ilin içinde yer aldığından mahkemenin bulunmadığı yer sayılmamış; istem süre aşımından reddedilmiştir.

Mahkemenin bulunduğu ilde asliye hukuk kanalıyla gönderilen dilekçede kayıt tarihi esastır

İlde idare ve vergi mahkemeleri bulunduğundan, asliye hukuk mahkemesi kanalıyla gönderilen temyiz dilekçesinin mahkeme kaydına “girdiği tarih esas alınmaktadır”; istem süresinde görülmemiştir.

Farklı yargı kollarına giren işlemler tek dilekçeye konulamaz

Genelge maddelerinin iptali Danıştayın görevinde olsa da, “iptal istemine konu uygulama işlemleri adli yargı yerlerinin görevinde olduğundan” istemler aynı dilekçede birleştirilemez.

Muğlak ve tarihi belirsiz istemler tek dilekçede toplanamaz

Dilekçede bir rehberin ve ona dayanan bütün işlemlerin iptali gibi "muğlak, tarih ve sayısı belli olmayan istemlere yer verildiği" görülmüş; yenilenen dilekçede aynı yanlışlık sürdüğü için dava reddedilmiştir.

Bağ kurulsa bile kanun yolu farklıysa tek dilekçe olmaz

Kamu görevinden çıkarma temyize, gemi adamlığı belgesinin iptali istinafa tâbiydi. Daire, “Her iki işlem arasında, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinde aranan biçimde bağlılık ya da ilişki bulunduğu kabul edilse bile” kanun yolları farklı olduğundan tek dilekçeyle dava açılamayacağını belirtmiştir.

Farklı yargılama usulüne tâbi istemler aynı dilekçeye sığmaz

İhale işlemleri ivedi yargılama usulüne, dayanak yönetmelik maddesi genel usule tâbiydi. Daire, açılacak davaların “ilk inceleme usulleri, dava açma süreleri ve kanun yollarının da farklı olduğu”nu belirterek “farklı yargılama usullerine tâbi istemler hakkında ayrı ayrı dava açılması gerektiği hâlde aynı dilekçe ile dava açılmasının 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine göre mümkün olmadığı” sonucuna varmıştır.

Dilekçede işlemin tarihi ve sayısı tereddüde yer bırakmayacak şekilde yazılır

Daire, “dava dilekçelerinde, davanın konusunun açık, belirli, somut ve kesin olarak belirtilmesi, iptali istenen işlem veya işlemlerin tarihi, sayısı ile varsa yazılı bildirim veya öğrenme tarihinin gösterilerek tereddüde yer vermeyecek şekilde yazılması” gerektiğini belirtmiştir.

Yönetmeliğin hangi kısmının iptalinin istendiği ayrı ayrı gösterilmelidir

Daire, iptali istenen kısımların “açık, net ve tereddüte mahal vermeyecek bir şekilde belirtilmesi” gerektiğini, mülga düzenlemelere yönelik isteme yer verilemeyeceğini belirtmiştir.

Adli yargıdaki takip ile yönetmelik istemi birlikte dava edilemez

İcra takiplerinin iptali adli yargıda, Güvence Hesabı Yönetmeliğinin iptali Danıştayda görüleceğinden istemler ayrılmıştır.

Ayrı başvurular üzerine verilen kararlar tek dilekçeyle dava edilemez

Ortak muris yönünden ayrı ayrı yapılan başvurular üzerine verilen kararlar, tek dilekçeyle dava edilemez.

Ayrı yargı yerlerinin işi tek dilekçeye sığmaz

Daire, “ayrı yargı yerlerince değerlendirilerek sonuçlandırılması gereken söz konusu işlemlere karşı aynı dilekçeyle dava açılmasına olanak bulunmamaktadır” demiştir.

Planın geneline ve kendi taşınmazına itiraz ayrı ayrı incelenir

İtirazların her davacı yönünden ayrı incelenmesi gerektiğinden dilekçe, ayrı ayrı dava açılmak üzere reddedilmiştir.

Düzenleyici işlem Danıştayda, uygulama işlemi mahkemede görülüyorsa dilekçe ayrılır

Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca ilk derecede Danıştayda görülecek düzenleyici işlem ile mahkemenin görevindeki uygulama işlemi aynı dilekçede birleştirilemez.

Talep açık, belirli ve somut olmalıdır

"Mahkemeler tarafından, iptali istenen idarî işlemle sınırlı inceleme yapılacağı açık olup, talebin incelemeye konu olabilecek nitelikte açık, belirli ve somut olması gerekmektedir." Adlî yargıya ait istemler de aynı dilekçeye konulamaz.

Bir maddesi vergi dairesinin görevindeyse dilekçe bölünür

Ek ödeme yönetmeliğinin bir maddesindeki ibare Danıştay'ın vergi dava dairelerinin görev alanına giriyordu. Kurul, “bu husus gözetilmeden düzenlenen dava dilekçesinde 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygunluk bulunmadığı” gerekçesiyle yürütmenin durdurulması itirazlarını kabul etmişti; Daire bu çerçevede karar vermiştir.

Farklı yargı yollarına ait istemler tek dilekçede birleştirilemez

Uyuşmazlığın bir kısmı iş mahkemesinin görevine girdiğinden, dilekçenin 5. maddeye uygun düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.

İhtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk, dayanağı düzenlemeyle birlikte dava edilebilir

"Düzenleyici işlemin iptali ile ihtirazi kayıtla verilen muhtasar beyannameye istinaden tahakkuk eden verginin bir kısmının kaldırılması isteminin birlikte ve aynı dava dilekçesinde dava konusu edilmesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkil etmeyeceğine oyçokluğuyla karar verilmiştir."

Kurul düzeyinde yerleşik hat.

Düzenleyici işlem ile uygulama işlemi aynı dilekçede dava edilebilir

"Uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin iptali isteminin birlikte ve aynı dava dilekçesinde dava konusu edilmesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkil etmeyeceğine oyçokluğuyla karar verilmiştir." Dayanak, 7. maddenin dördüncü fıkrasındaki seçim hakkıdır.

Aynı gerekçe on dokuz kararda tekrarlanıyor. Karşı oy, ikisinin ayrı dilekçeyle dava edilmesi gerektiği görüşünde.

Kuruldaki en yeni halka

Aynı gerekçeyle, ikisinin aynı dilekçede dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar verilmiştir.

Hat 2025'te de sürüyor

Düzenleyici işlem ile uygulama işleminin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Süreaşımı itirazı da 7. maddenin dördüncü fıkrasıyla birlikte değerlendirilir

Kurul, uygulama işlemi üzerine açılan davada süreaşımı bulunmadığını belirtmiş, düzenleyici işlemle birlikte dava edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlamıştır.

Düzenleyici işlem ile uygulama işlemi birlikte dava edilebilir

Kurul, ikisinin aynı dilekçede dava konusu edilmesinin 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar vermiştir.

Gelir vergisi tevkifatında düzenleme ile uygulama birlikte dava edilebilir

Kurul aynı hattı sürdürmüş, tek dilekçede dava edilmesini 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlamıştır.

Emlak vergisinde kısıtlılık: düzenleme ile uygulama birlikte dava edilebilir

Aynı yönde; ikisinin tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Hattın 2019'daki hâli: bireysel işlem ile düzenleyici işlem

Kurul, bireysel işlem ile düzenleyici işlemin birlikte dava edilmesinin 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar vermiştir.

Yapılandırma düzenlemesi ile uygulaması birlikte dava edilebilir

Aynı yönde; bireysel işlem ile düzenleyici işlemin tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlanmıştır.

Hattın 2025 sonundaki halkası

Tebliğ ile uygulama işleminin birlikte dava edilmesi 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Bireysel işlem düzenleyici işleme dayanmıyorsa bağ kurulamaz

Uluslararası koruma başvurusunun reddi işlemi ile iptali istenen düzenleyici işlemler arasında maddenin aradığı bağ görülmemiştir.

Sirküler ile uygulaması birlikte dava edilebilir

Aynı gerekçeyle, tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Dairedeki en yeni halka

Aynı gerekçeyle, ikisinin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar verilmiştir.

Ek vergi tebliği ile ihtirazi kayıtlı tahakkuk birlikte dava edilebilir

Daire, tek dilekçede dava edilmesini 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlayarak işin esasını incelemiştir.

İndirimli kurumlar vergisinde düzenleme ile tahakkuk birlikte dava edilebilir

Aynı yönde; ikisinin tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlanmıştır.

Cezalı tarhiyat ile dayanağı tebliğ birlikte dava edilebilir

Daire, davanın 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” oyçokluğuyla karar vermiştir.

İki bakanlığın düzenlemesi ile uygulaması birlikte dava edilebilir

Daire hattı sürdürmüş, birlikte dava edilmesinin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” hükmetmiştir.

Sermaye avansı tebliği uygulamasıyla birlikte dava edilebilir

Dava dilekçesinin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Kurulun onadığı daire kararı

Ar-Ge istisnasına ilişkin düzenleme ile tahakkuk birlikte incelenmiş; dilekçenin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Bu karar, Vergi Dava Daireleri Kurulunun E.2022/1582 sayılı kararıyla onanmıştır.

Halka arz indirimi tebliği ile tahakkuk birlikte dava edilebilir

Daire, ikisinin aynı dilekçede dava konusu edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlamıştır.

Vergi indirimi şartına ilişkin düzenleme ile tahakkuk birlikte dava edilebilir

Dava dilekçesinin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Finansman gider kısıtlaması tebliği uygulamasıyla dava edilebilir

Uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Uzlaşma düzenlemesi ile cezaya ilişkin işlem birlikte dava edilebilir

Dilekçenin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilerek esas incelenmiştir.

Tebliğ ile ona dayanan tahakkuk birlikte dava edilebilir

Daire, ikisinin aynı dilekçede dava edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlayarak esası incelemiştir.

Vergi ziyaı cezası ile dayanağı tebliğ birlikte dava edilebilir

Daire, düzenleme ile uygulama işleminin birlikte dava edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlamıştır.

Tebliğ ile uygulama işlemi arasındaki bağlantı dilekçede gösterilmelidir

Daire, iptali istenen madde ve bentlerin belirtilmesini, işlemlerin tarih ve sayılarının yazılmasını, ayrıca “tebliğ ile uygulama işlemleri arasındaki bağlantı ortaya konulmak” suretiyle dilekçenin yenilenmesini istemiştir.

Cumhurbaşkanı kararı ile tebliğ hükmü tek dilekçede dava edilebilir

Daire, ikisinin aynı dilekçede dava konusu edilmesini 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlamıştır.

Dördüncü Daire de aynı sonuca oyçokluğuyla varıyor

Davanın 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” oyçokluğuyla karar verilmiştir; karşı oy, 7. maddenin dördüncü fıkrasının aynı dilekçe hakkı vermediği görüşünde.

Genelge ile onun uygulanması olan ret işlemi birlikte dava edilebilir

Kamu görevine son verilen davacının başvurusunun reddi ile dayanağı genelge hükmü, 7. maddenin dördüncü fıkrasındaki seçim hakkı uyarınca aynı dilekçede dava edilmiştir.

Hattın dairedeki erken halkası

Uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar verilmiştir.

Genel tebliğ ile vergilendirme işlemi birlikte dava edilebilir

Daire, davanın 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar vererek tebliğ ile uygulamasını birlikte incelemiştir.

Tek dilekçe, asıl kuralın istisnasıdır

Kurul, hükmü "İdari işlemlere karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiğine ilişkin asıl kurala istisna olarak getirilmiş olan" bir kural sayar. İşlemlerin "her birinin ayrı ayrı incelenmesi zorunluluğu bulunduğundan" dilekçenin reddi gerekirken işin esasına girilmesini bozma sebebi yapmıştır.

Ölçüt: işlemlerin sebep unsuru ve denetiminin ayrı olup olmadığı

Daire, “her bir davacı yönünden tesis edildiği ileri sürülen işlemlerin sebep unsurunun farklı olduğu ve yargısal denetiminin ayrı ayrı yapılacağı” gerekçesiyle müşterek dilekçeyi kabul etmemiştir.

Bağlılık ya da sebep-sonuç ilişkisi tek başına yetmez

Daire, tek dilekçeyle dava açılabilmesi için bağlılık ve sebep-sonuç ölçütlerinin yanında "koşullarının yanında İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun öngördüğü diğer koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekmektedir" demiştir.

Bağ yoksa her davalı idareye ayrı dava açılır

Daire, “davacının aralarında maddî veya hukukî bağlılık bulunmayan istemlerinin aynı dava dilekçesi ile dava konusu edilmesi olanağı bulunmamaktadır” demiş, dilekçeyi her bir davalı idareye karşı ayrı ayrı dava açılmak üzere reddetmiştir.

Dilekçe kendi içinde tutarlı olmalıdır

Yönetmeliğin tamamının iptali isteniyorsa aykırılık sebeplerinin tamamı yönünden gösterilmesi gerekir; aksi hâlde “dava dilekçesinin kendi içerisinde tutarlılık göstermediği” sonucuna varılır.

Beşinci maddenin imkânı yalnız davacılara tanınmıştır

Dilekçede davacının yanında bir meslek odası fer'i müdahil olarak yer almıştı. Daire, 5. maddedeki imkânın “dava konusu işlemler için getirilmiş ve sadece davacılara sağlanmış” olduğunu, müdahale isteminin ayrı bir dilekçeyle yapılması gerektiğini belirtmiştir.

Bağ da sebep-sonuç ilişkisi de yoksa dilekçe reddedilir

Daire, istemler arasında “maddi veya hukuki yönden bağlılık bulunmadığı gibi, sebep-sonuç ilişkisinin de mevcut olmadığı” gerekçesiyle dilekçeyi reddetmiştir.

Bağ kurulamayan işlemler için ayrı ayrı dava açılır

Daire, dilekçenin 5. maddeye uygun düzenlenmediğini saptayarak, ayrı ayrı dilekçelerle dava açılmak üzere dilekçenin reddine karar vermiştir.

Kurul kararları arasında bağ yoksa dilekçe reddedilir

Daire, "dava konusu işlemlerin aralarında Kanun'un aradığı şekilde bir bağlılık veya ilişkinin bulunmadığı anlaşılmaktadır" diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Aynı maddi olay şartı gerçekleşmezse dilekçe aykırıdır

Daire, “davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması şartı gerçekleşmediğinden dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır” demiştir.

Ayrı ayrı sözleşme imzalayan şirketler müşterek dilekçeyle dava açamaz

Kurul, uyuşmazlığın temelindeki sözleşmelerin ayrı ayrı imzalandığını, "davacı şirketlerin birlikte imzaladıkları bir sözleşmenin bulunmaması" karşısında ikinci fıkranın aradığı iştirakin doğmadığını belirtmiştir.

Ortak muris için ayrı ayrı başvuran davacılar ayrı dava açar

Komisyona ortak muris yönünden ayrı ayrı başvuran davacıların istemleri, her biri kendi başvurusundan doğduğu için tek dilekçede birleştirilememiştir.

Dernekler ancak menfaat bağı kurulan her il yönünden birlikte dava açabilir

Daire, “müşterek dilekçeyle açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine aykırı olduğu” sonucuna varmış; derneklerin ortak amacı ve menfaat ilişkisi kurulabilen her il yönünden ayrı ayrı dava açması gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe on dokuz kararda.

İştirak yoksa müşterek dilekçeyle açılan dava reddedilir

Daire, “davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması şartı yanında, müşterek dilekçe ile dava açılabilmesi için davacıların hak ve menfaatlerinde de birliktelik bulunması gerekmekte olup” diyerek, iştirak bulunmayan davayı 5. maddeye uygun görmemiştir.

İmar planında her taşınmaz için o taşınmazın malikleri tek dilekçe verebilir

Daire, “davacıların hak veya menfaatte iştirakinin bulunması koşulunun somut olayda gerçekleşmediği” gerekçesiyle, her taşınmaz için o taşınmazda malik veya hissedar olanların ayrı dilekçe vermesi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe yirmi bir kararda; imar planı davalarının yerleşik ölçüsü.

İki çocuk adına velayeten açılan davada menfaat iştiraki yoktur

"İki ayrı çocuk adına velayeten verilen vekaletnameye istinaden açılan bu davada, birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin aradığı anlamda davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunmadığından her iki şahıs için ayrı ayrı dava açılması gerektiği anlaşılmaktadır."

Her davacı menfaatinin nasıl etkilendiğini kendi dilekçesinde açıklar

İşlemin mevzuata neden aykırı olduğunun ve menfaati ne şekilde etkilediğinin açıklanması suretiyle “her bir davacı için ayrı ayrı olmak üzere düzenlenecek dava dilekçeleri ile” dava açılması gerekmiştir.

Yerleşim yerleri farklı davacılar müşterek dilekçe veremez

Davacıların hak ve menfaatlerinde birliktelik aranırken yerleşim yeri farkı da gözetilmiş, müşterek dilekçe kabul edilmemiştir.

Her davacı için ayrı tazminat isteniyorsa dilekçe ayrılır

Komisyona ayrı ayrı başvuran davacıların, her biri için ayrı tutarda tazminat istemleri tek dilekçede birleştirilememiştir.

Farklı tutarlarda manevi tazminat istemleri ayrışır

Her davacı için ayrı tutarda manevi tazminat istenmesi, istemlerin ayrı ayrı dava edilmesini gerektirmiştir.

Iştirak yoksa müşterek dilekçe reddedilir

Daire, davacıların “hak ve menfaatlerinde iştirak bulunmadığından” müşterek dilekçeyle açılan davayı reddetmiştir.

Menfaat birlikteliği, aynı hukuki sebebin yanında ayrıca aranır

Daire, derneklerin birlikte dava açmasını “tüzüklerinde benzer veya ortak amacı güden dernekler tarafından sahip olunan menfaatin ortaya konulması şartıyla ve ilgili bulunulan, menfaat ilişkisi kurulabilen her bir il yönünden ayrı ayrı olmak üzere” mümkün görmüş, müşterek dilekçeyle açılan davayı 5. maddeye aykırı bulmuştur.

İdareye ayrı ayrı başvuranlar tek dilekçeyle dava açamaz

Daire, “İdareye birbirinden farklı başvuruları olan davacılar açısından, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi kapsamında her bir başvuruya ilişkin incelemenin ayrı ayrı yapılması gerekeceğinden ve bu nedenle de aralarında maddi ve hukuki anlamda bağlılık bulunmadığından, her bir başvuru sahibi tarafından ayrı ayrı dava açılması” gerektiğini belirtmiştir.

Her taşınmaz için o taşınmazın malikleri ayrı dilekçe verir

Her taşınmaz için o taşınmazda malik veya hissedar olanların, birden fazla taşınmazda birlikte malik olanların ise tek dilekçeyle dava açabileceği belirtilmiştir.

Dilekçe, yürütmenin durdurulması istemi karara bağlanmadan önce incelenir

Daire, "yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 5. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek" hüküm kurmuştur. Usul incelemesi, ivedi istemin önüne geçer.

Aykırılığın yaptırımı davanın reddi değil, dilekçenin reddidir

Dilekçe 5. maddeye uygun değilse 15. maddenin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedilir. Davacının hak arama imkânı bu sürede korunur.

Dilekçe reddi gerekirken esasa girilmesi bozma sebebidir

Daire, “uyuşmazlık konusu her iki işleme karşı tek dilekçe ile dava açılması hukuken mümkün olmadığından” dilekçenin reddi gerekirken işin esasına girilmesini bozma sebebi saymıştır.

Aynı gerekçe on altı kararda.

Mahkeme dilekçeyi reddetmek yerine esasa girerse karar bozulur

“İdare Mahkemesince söz konusu işlemler için ayrı ayrı dava açılmak üzere 2577 sayılı Kanun'un 15/1-(d) maddesi uyarınca dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.”

Aykırı dilekçe reddedilir, otuz gün içinde yeniden açılabilir

Dilekçenin 5. maddeye uygun düzenlenmediği saptanarak 15/1-d uyarınca reddine karar verilmiştir.

Yenilemede harç ve posta ücreti de yeniden yatırılır

Dilekçe reddi kararında, otuz gün içinde ayrı ayrı dilekçelerle ve gerekli harç ile posta ücreti yatırılmak suretiyle dava açılabileceği gösterilmiştir.

Yenilenen dilekçede iptali istenen işlem açıkça ortaya konulmalıdır

“2577 sayılı Kanunun 3. ve 5. maddelerine uygun olarak düzenlenmediği anlaşılan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.” Daire, yenilemede nelere dikkat edileceğini de göstermiştir.

Dilekçe reddi kararında, yenilemede aynı yanlışlığın sonucu duyurulur

Daire, dilekçeyi reddederken "dilekçenin reddi üzerine yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacıya duyurulmasına" da hükmetmiştir.

Yenilemede aynı yanlışlığın sonucu davacılara duyurulur

Dilekçe reddedilirken, “yeniden verilen dilekçede de aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacılara duyurulmasına” hükmedilmiştir.

Üçüncü ve beşinci maddeye aykırılık birlikte değerlendirilir

Dilekçe hem 3. hem 5. maddeye uygun bulunmamış, 15/1-d uyarınca otuz gün içinde eksiklikler tamamlanmak üzere reddedilmiştir.

Dilekçe ret usulü davacının talebini daraltmanın aracı değildir

Disiplin cezası ile dayanağı yönetmeliğe karşı aynı dilekçeyle açılan, dilekçesi iki kez reddedildikten sonra 15. maddenin beşinci fıkrası uyarınca reddedilen davanın temyiz incelemesinde Kurul, dilekçe ret yaptırımının sınırını hükmün kendi amacıyla belirleyerek, "düzenleyici işlemlerin davacının ileri sürmüş olduğu hukuka aykırılık sebepleri ve uygulama işlemine konu hususlar doğrultusunda hukuki denetiminin yapılabileceği dikkate alındığında, davacının talebinin dilekçe ret usulü ile sınırlanmasının 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasında hüküm altına alınan amaç ile uyumlu olmayacağı gibi hakkaniyete de uygun düşmeyeceği sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, "işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken dava dilekçesinde ikinci kez aynı yanlışlıklar yapıldığı gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır." sonucuna varmıştır.

Aynı dilekçeyle dava açılabilirliği mahkemeye erişim hakkıyla birlikte incelenir

Aynı dilekçeyle açılan davada Kurul, bu hususun “davacıların iddiaları ile mahkemeye erişim hakkına yönelik Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları göz önünde bulundurularak incelenmelidir” gerekçesiyle, usul kurallarının “yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten” ve kanunla öngörülmüş şartları ortadan kaldıracak ölçüde esneklikten eşit uzaklıkta uygulanması gerektiğine karar vermiştir.

İlk inceleme her davacı yönünden ayrı ayrı yapılır

Birden fazla kişinin aynı dilekçeyle açtığı davada dava açma ehliyetinin tespiti için dilekçenin reddedilmesi üzerine yapılan temyiz incelemesinde Kurul, "birden fazla şahsın aynı dilekçe ile açtığı davalarda ilk inceleme hususlarının her bir davacı yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi konusunda 2577 sayılı Kanun'da bir engel bulunmamaktadır" gerekçesiyle, usul hükümlerinin aşırı katı ve şekilci yorumlanması suretiyle verilen kararın bozulmasına oyçokluğuyla karar vermiştir.

Birden çok usul meselesinde azınlıkta kalmak da aynı sonucu doğurur

İki üye hem ehliyet hem de aynı dilekçeyle dava açılamayacağı yönünde azınlıkta kalmış, işin esası hakkında oy kullanmamıştı. Kurul, “15. maddesinde sayılan nedenlere ilişkin iki meselede azınlıkta kalmalarına rağmen, 2577 sayılı Kanun'un 22. maddesindeki kurala aykırı bir şekilde, işin esası hakkında oylarını kullanmadıkları” gerekçesiyle Daire kararını bozmuştur.

Danıştayın ve mahkemenin görevine giren iki işlem aynı dilekçeye konulamaz

Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak görevine giren işlemle mahkemelerin görevine giren işlemin aynı dilekçeye konulduğu davada Kurul, aralarında maddi veya hukuki bağlılık bulunmasının tek başına yeterli olmadığını belirterek, “Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevine giren davaya konu edilebilecek nitelikteki bir işlemle idare veya vergi mahkemelerinin görevine giren davalara konu olması gereken bir işlem aynı dilekçe ile idari davaya konu edilemez” kuralını uygulamış; bu kuralın kanuni hâkim güvencesinden ve istinaf sonrası kurulan üçlü yapıdan kaynaklandığını, aksi hâlde “görevli yargı yeri ile kanun yolu başvurusunun yapılacağı yargı yerleri arasında karışıklığa yol açacağı da kuşkusuzdur” gerekçesiyle ortaya koymuştur.

İdari sözleşmenin belirlenmesinde önce kanuni nitelendirmeye, yoksa organik ve maddi ölçütlere bakılır

Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararları ile bu kararlara dayanılarak düzenlenen dağıtım sistem kullanım faturaları aynı dilekçeyle dava konusu edilmiştir. Faturaların dayandığı anlaşmanın niteliği ön mesele sayılmış, Daire ölçütü belirleyerek "Doktrinde ve yargı kararlarında, idari sözleşmeler, taraflarından en az birisi bir kamu tüzel kişisi olan ve bir kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin ve/veya özel hukuku aşan birtakım hükümler içeren sözleşmeler olarak tanımlanmaktadır." gerekçesine yer vermiştir. Nitelendirmede izlenecek sıralamayı ise "Bunlardan birincisi, ilgili sözleşmenin Kanun ile niteliğinin belirlenmesine; ikincisi ise, böyle bir belirlemenin bulunmaması halinde yargısal içtihatlar ile ortaya çıkan maddi ve organik şartların araştırılmasına ilişkindir." biçiminde ikili olarak kurmuştur. İkinci ölçütte "sözleşmenin tarafları, sözleşmenin konusu ve sözleşmenin özel hukuku aşan hükümler içerip içermediği" irdelenir. Her iki tarafı özel hukuk tüzel kişisi olan anlaşma idari sözleşme sayılmamış; birinci fıkranın (c) bendi kapsamına girmediğinden bu kısım yönünden dilekçe reddedilmiştir.

Maddi veya hukuki bağlılık varsa dilekçe ret sebebi doğmaz

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların tekrarlandığı gerekçesiyle reddedilen davanın temyiz incelemesinde Daire, "işlemler arasında 2577 sayılı Kanun'un 5/1. maddesinde öngörülen anlamda maddi veya hukuki bağlılık bulunması nedeniyle dilekçe ret sebebi oluşturmayacağı, aynı yanlışlığın yapıldığından bahisle davanın reddedilmesinin, Anayasa'nın 36. maddesinde yer alan hak arama ve mahkemeye erişim hakları bakımından aykırılık oluşturacağı" gerekçesiyle esasa girilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Farklı yargı mercilerine giren işlemler aynı dilekçeye konulamaz

Taşınmaza ilişkin işlem ile özelleştirme kararının aynı dilekçeyle dava konusu edildiği uyuşmazlıkta Daire, işlemlerden birinin idare mahkemesinde, ötekinin ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görüleceğini belirterek, “ayrı yargılama usulüne tabi ve farklı yargı merciilerinin görev alanına giren işlemlere karşı aynı dilekçe ile dava açılmayacağı sonucuna” varmıştır.

Üçüncü madde ile beşinci madde birlikte incelenir

Dilekçe hem içerik yönünden maddeye uygun bulunmamış, hem de müşterek dilekçe için aranan menfaat iştirakinin bulunmadığı belirtilmiştir.

Birlikte dava açan davacılardan imzası bulunmayanlar yönünden dilekçe imzasız sayılır

"dava dilekçesinde isimleri yer alan yedi davacıdan dördü tarafından dava dilekçesinin imzalandığı, diğer üç davacını dilekçede imzalarının bulunmadığı, dolayısıyla dilekçenin sözü edilen davacılar yönünden imzasız olduğu ve usul hükümlerine uyulmadığı anlaşılmaktadır."

Altıncı madde kanun yolu dilekçelerine de kıyasen uygulanır

İstinaf harcı sürenin son günü saat 22.17'de yatırılıp dilekçenin bir dakika sonra sisteme yüklendiği uyuşmazlıkta Kurul, hükmün kapsamını dava dilekçesiyle sınırlamayarak, “2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunun 6. maddesinde, fiziki ortamda verilecek dava dilekçesi üzerine yapılacak işlem ve davanın açılmış sayılacağı tarih düzenlenmiş olup; bu Kanun hükmünün, kanun yoluna başvuru dilekçeleri ve kanun yolu başvurusunun yapılmış sayılacağı tarih hakkında da kıyasen uygulanması gerekmektedir” gerekçesiyle, “başvurunun süresinde yapıldığının kabulü gerekmekte” olduğu sonucuna varmıştır.

Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır; kayıt hangi mahkemede olursa olsun

Dilekçe yetkili mahkemeye gönderilmek üzere dördüncü maddedeki yerlerden birine verilmişti. Daire, altıncı maddenin birinci fıkrasındaki "davanın bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılacağı" kuralını uyguladı ve davanın "süresinde açıldığı anlaşılmaktadır" diyerek süre aşımı kararını kanun yararına bozdu.

Harç ve posta şartı mahkemeye erişim hakkını ölçüsüzce engelleyemez

Kurul, sonucu Anayasa'nın 36. maddesi ve Sözleşme'nin 6. maddesi bakımından değerlendirmiş; sınırlamanın “hakkın özünü ortadan kaldıracak ölçüde, kişinin mahkemeye erişimini engellememesi gerektiği” ölçüsünü benimsemiştir.

Harç ve posta ücreti tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır

Daire, “2577 sayılı Kanun'un 6. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerektiği sonucuna” varmıştır.

Aynı gerekçe altmış bir kararda.

Altıncı madde davanın açıldığı ana bakar, sonraki tarife artışına değil

Dosya tekemmül ettikten sonra posta tarifeleri artmış, eksik kalan pul tamamlanmayınca dava açılmamış sayılmıştı. Daire, maddenin “dilekçenin verildiği anda, davanın açılmış sayılabilmesi için uyulması gerekli konuları düzenlediği açıktır” diyerek kararı bozmuştur.

Posta ücreti doğru hesaba yatırılmazsa yatırılmış sayılmaz

Davacı harcı yatırmış, posta masrafını Danıştay posta çeki hesabına yatırmamıştı. Daire ikinci kez ihtar ederek dosya numarasının belirtilmesini istemiş; süre içinde eksiklik tamamlanmayınca dava açılmamış sayılmıştır.

Eksik posta avansı, sonucu bildirilmesine rağmen tamamlanmazsa

Daire, “eksik posta gideri avansının tamamlanmaması durumunda davanın açılmamış sayılmasına karar verileceği hususu davacıya bildirilmiş olduğu halde” süre içinde tamamlanmadığını saptamıştır.

Aynı gerekçe on dört kararda; seçkideki en yeni tarihli karar.

Adli yargıdan gelen dilekçe de üçüncü maddeye uygun olmalıdır

Daire, “2577 sayılı Kanun'un 9. maddesinde görevli mahkemede dava açılabilme ifadesi yer almaktaysa da, idari davaların açılma şeklini düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmayan bir dilekçe ile dava açılması durumunda dilekçenin reddine karar verilebileceği de açıktır” demiş; denetimi mahkemeye erişim hakkı ölçütüyle yapmıştır.

Eksiklik iki kez bildirilir, sonra karar verilir

Tebligata rağmen gereği yerine getirilmezse bildirim bir daha tekrarlanır; harç veya posta ücreti yine tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır.

Yargılamanın yenilenmesi dilekçesinde de harç tamamlanmazsa istem yapılmamış sayılır

Harcı tamamlanmayan istem hakkında "2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca YARGILAMANIN YENİLENMESİ İSTEMİNDE BULUNULMAMIŞ SAYILMASINA" karar verildi.

İşlemden kaldırma kararı tebliğ edilir, sonuç önceden bildirilir

Daire, beşinci fıkradaki “Bu kararın tebliği tarihinden başlayarak üç ay içinde, noksanı tamamlanmak suretiyle yeniden işleme konulması istenmediği takdirde davanın açılmamış sayılmasına karar verilir ve davacıya tebliğ olunur” kuralını uygulamış; eksiklik süresinde giderilmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

Aynı gerekçe otuz beş kararda.

İşlemden kaldırılan dosya üç ay içinde yenilenmezse dava açılmamış sayılır

Posta ücreti tamamlanmadığı için dosya işlemden kaldırılmış, tebliğe rağmen üç ay içinde noksan tamamlanarak işleme konulması istenmediğinden davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Aynı gerekçe iki yüz yirmi üç kararda; maddenin uygulamadaki en yerleşik hattı.

Birden çok davacı varsa tamamlama yazısı her birine ayrı tebliğ edilir

Harç ve posta tamamlama yazısı davacılardan yalnız birine tebliğ edilmişti. Daire, “davanın birden çok davacı tarafından açıldığı hallerde, tebligatın ikametgahları farklı olan tüm davacılara ayrı ayrı yapılması gerekmektedir” diyerek açılmamış sayılma kararını bozmuştur.

Sonradan azalan posta ücretinde beşinci fıkra işler, kırk sekizinci madde değil

Daire, “dava açıldıktan sonra posta ücretinin tebliğ işlemlerinin yapılmasını engelleyecek şekilde azaldığı görüldüğünden, Bölge İdare Mahkemesince 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca işlem yapılması gerekirken” 48/6 uygulanmasını hukuka aykırı bulmuştur.

Doğru hesaba süresinde yatırılan ücret makbuzla ispatlanınca dava ayakta kalır

Davacı eksik posta ücretini otuz gün içinde, yazıda gösterilen banka hesabına yatırmış ve makbuzu dosyaya koymuştu. Kurul, "eksik olan posta ücretinin davacı tarafından süresinde tamamlandığı görüldüğünden" açılmamış sayılma kararında "hukuki isabet görülmemiştir" dedi.

Tüzel kişiliği sona eren şirketin dosyası ancak ihya ile işleme konulur

Dava sürerken ticaret şirketinin tüzel kişiliği sona erip dosya işlemden kaldırılmışsa, davanın kaldığı yerden yürüyebilmesi asliye ticaret mahkemesinin ihya kararına bağlıdır.

Tebligat yapılmadan açılmamış sayılma kararı verilemez

Eksikliğin tamamlanması istemli yazı tebliğ edilememiş, dosya bir yıl işlemden kaldırıldıktan sonra dava açılmamış sayılmıştır; oysa davacının bildirdiği adrese dava boyunca hiçbir tebligat yapılmamıştır.

Aynı gerekçe yirmi üç kararda.

Davayı takip hakkı geçen kişi başvurana kadar dosya işlemden kaldırılır

Taraf sıfatındaki değişiklikte, davayı takip hakkı kendisine geçen kişi başvurana kadar dosyanın işlemden kaldırılması gerekir.

Ihya kararı olmadan dosya yürümez

Daire, “davanın kaldığı yerden devam edebilmesi ancak, istem üzerine asliye ticaret mahkemesinin Türk Ticaret Kanunu'nun 547. maddesi uyarınca tüzel kişiliğin ihyasına karar vermesi ile mümkün olabilecektir” demiştir.

Posta ücreti yatırılmazsa karar temyiz edilmemiş sayılır

Posta ücreti süresinde yatırılmayan temyiz istemi incelenmemiş, karar temyiz edilmemiş sayılmıştır.

Temyizde posta ücreti yatırılmazsa temyiz edilmemiş sayılır

Kurul, posta ücreti süresinde yatırılmadığından “48/6. maddesi uyarınca davacının temyiz isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır” demiştir.

Adli yardım reddedilince harç ve posta yedi gün içinde tamamlanır

Kurul, davacının “6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesinde öngörülen koşulları taşımadığı” sonucuna vararak adli yardım istemini reddetmiş; verilen yedi günlük sürede harç ve posta ücreti yatırılmadığından kararı temyiz edilmemiş saymıştır.

Dilekçenin verilebileceği yerler kanunda tahdidî olarak sayılmıştır

Dava dilekçesinin Posta ve Telgraf Teşkilatı aracılığıyla gönderildiği ve davanın süre aşımından reddedildiği uyuşmazlıkta Kurul, maddedeki sayımın örnekleyici değil sınırlayıcı olduğunu, kanun koyucunun anılan teşkilata maddede yer vermediğini gözeterek, "dava dilekçesinin, davacı tarafından bizzat veya usulüne uygun düzenlenmiş bir vekaletnameye dayanarak tayin edeceği vekili (avukat) tarafından Kanun'da tahdidi olarak sayılan yerlere verilmesi gerektiği açıktır." gerekçesine yer vermiş; sayımın geniş tutulmasının amacını da "Anılan maddede dilekçenin verilebileceği yerler olarak belirtilen yargı yerleri ve makamların kişinin dava açma hakkını engellemeyecek şekilde geniş tutulduğu görülmekle birlikte, bu düzenlemedeki asıl amacın, kişilerin gıyabında haberleri olmadan açılacak davaların ya da olumsuz sonuçlara yol açabilecek ihtilafların önlenmesi, bu konuda güvenliklerinin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır." saptamasıyla ortaya koymuştur.

Harç ve posta ücreti eksikliği dilekçenin kayda alınmamasını haklı kılmaz

Asliye hukuk hâkimliğine havale ettirilen dilekçenin harç ve posta ücreti tamamlanmadığı gerekçesiyle kayda alınmaması üzerine davanın süre aşımından reddedildiği uyuşmazlıkta Kurul, "davacının eksik harcı ve posta ücretini tamamlamadığından bahisle Asliye Hukuk Hakimliğinin dava dilekçesini kayda almama gibi bir yetkisi bulunmamaktadır." saptamasını yaparak, bunun sonucunu da davacıya yüklememiş; "dava açma iradesini somut olarak ortaya koymasına rağmen, harç ve posta ücreti tamamlanmadığı gerekçesiyle dilekçenin kayda alınmamış olması, dava açma süresinin geçirildiği sonucunu doğurmayacaktır." gerekçesine yer vermiştir. Kararda mahkemelerin yargılama usullerini uygularken "davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten" kaçınması gerektiği de vurgulanmıştır.

Asliye hukuk hâkimliği kendisine verilen dilekçeyi kayda almakla yükümlüdür

Asliye hukuk mahkemesinin dilekçeyi kabul etmemesi nedeniyle davanın süresinde açılmamış sayıldığı uyuşmazlıkta Daire, 4. ve 6. maddelerden çıkan usulü belirleyerek, "dava dilekçesi ve eklerinin, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıkları dışında 2577 sayılı Kanun'da dilekçelerin verilebileceği yerlerden biri olarak sayılan asliye hukuk hakimliklerine verilmesi durumunda, harç ve posta ücretleri alındıktan ve deftere kaydı yapıldıktan sonra en geç üç gün içinde Danıştay'a veya ait olduğu mahkeme başkanlığına taahhütlü olarak gönderilmesi gerekmekte olup, dava dilekçesi eline ulaşan mahkeme tarafından dilekçe üzerinde ilk inceleme yapılacağı ve bir eksiklikle karşılaşılması durumunda da davanın görüm ve çözümünde yetkili mahkeme tarafından gerekli kararların verileceği açıktır." gerekçesine yer vermiş; kurala uyulmamasının sonucunu ise "asliye hukuk mahkemesince kendisine verilen dava dilekçesinin kabul edilmemesi ve kayda alınmaması durumunda ilgili asliye hukuk mahkemesince hem yetki aşımında bulunulacağı, hem de 2577 sayılı Kanun'la tanınmış olan dava dilekçesini yenileme hakkının davacının elinden alınacağı, dolayısıyla hak arama hürriyeti ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edileceği açıktır." biçiminde belirlemiştir.

Dilekçeyi ancak davacının kendisi ya da vekâletnameli avukatı verebilir

Daire, “usulüne uygun hazırlanan imzalı dava dilekçelerinin bizzat davacı veya usulüne uygun olarak düzenlenen bir vekaletname ile tayin edilmiş vekil (avukat) tarafından” maddede sayılan yerlere verilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe dört kararda.

Büyükşehir sınırındaki ilçe, madde bakımından ayrı yer sayılmaz

Daire, “büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde bu belediye sınırları içerisinde yer alan ilçelerin 4'üncü maddenin uygulanması açısından ayrı yer olarak kabulü olanaklı değildir” demiş; dava, asliye hukuk hâkimliği kaydına girdiği tarihte değil mahkeme kaydına girdiği tarihte açılmış sayılmıştır.

İlçenin ayrı olması, mahkemenin bulunmadığı yer saymaya yetmez

Temyiz dilekçesi asliye hukuk hâkimliğine verilmişse de, ilçe büyük ilin içinde yer aldığından mahkemenin bulunmadığı yer sayılmamış; istem süre aşımından reddedilmiştir.

Yenilemede harç ve posta ücreti de yeniden yatırılır

Dilekçe reddi kararında, otuz gün içinde ayrı ayrı dilekçelerle ve gerekli harç ile posta ücreti yatırılmak suretiyle dava açılabileceği gösterilmiştir.

Dava, dilekçenin deftere kaydedildiği tarihte açılmış sayılır

4. maddede yazılı yerlere verilen dilekçelerin "harç ve posta ücretleri alındıktan sonra deftere derhal kayıtları yapılarak kayıt tarih ve sayısı dilekçenin üzerine yazılacağı ve davanın bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılacağı" belirtilerek, dava açma tarihi kayıt tarihine bağlanmıştır.

Yurt dışı adresine ve MERNİS'e tebligat yapılamaması aynı sonucu doğurur

Danıştayda ilk derece sıfatıyla görülen davada posta ücreti süresinde tamamlanmamış, davacının yurt dışı adresine gönderilen tebligat adresin yanlış olması nedeniyle teslim edilememiş, MERNİS adresi de bulunamamıştı. Daire, 26. maddenin üçüncü fıkrası uyarınca davanın açılmamış sayılmasına karar vermiştir.

Mahkemenin bulunduğu ilde asliye hukuk kanalıyla gönderilen dilekçede kayıt tarihi esastır

İlde idare ve vergi mahkemeleri bulunduğundan, asliye hukuk mahkemesi kanalıyla gönderilen temyiz dilekçesinin mahkeme kaydına “girdiği tarih esas alınmaktadır”; istem süresinde görülmemiştir.

Özel süre işlemde bildirilmemişse genel dava açma süresi uygulanır

Kurul, İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarihli kararına dayanarak, özel dava açma süresine tabi olmakla birlikte bunun “işlemde ya da yazılı bildirimde açıklanmaması hâlinde, dava konusu işlemin tebliğ tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği”ni belirtmiştir.

Özel süre işlemde gösterilmedikçe altmış günlük genel süre işler

Daire, Anayasa'nın 40. maddesine dayanarak “idari işlemlerin nitelikleri ve tabi oldukları dava açma süreleri gösterilmedikçe, özel dava açma sürelerinin işletilmesine olanak bulunmamakta” olduğunu belirtmiş; bu husus işlemde açıklanmamışsa tebliğ veya askı ilan süresinin sona erdiği tarihi izleyen günden itibaren “60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği” sonucuna varmıştır.

Altıncı Daire de aynı ölçüde: bildirilmeyen özel süre işlemez

Daire, Anayasa'nın 40. maddesine dayanarak “özel dava açma süresine tabi olmasına rağmen bu hususun idari işlemde açıklanmaması halinde, dava konusu idari işlemin tebliği tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, 2577 sayılı Yasanın 7. maddesinde belirtilen 60 günlük genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir” demiştir.

İmar planlarında özel itiraz süresi vardır

Daire, “İmar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurular için, 3194 sayılı Kanunun 8. maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği” saptamasını yapmış; mahkemenin süre itirazını hiç değerlendirmemesini de eleştirmiştir.

Özel kanunda süre yoksa genel süre uygulanır

Daire, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hâllerde Danıştay ve idare mahkemelerinde altmış, vergi mahkemelerinde otuz günlük sürenin uygulanacağını esas almıştır.

Dilekçe yazılılık ilkesi gereği yargılamanın gerektirdiği bilgileri içermelidir

"İdari Yargılama Usulünde geçerli olan resen araştırma ve yazılılık ilkesi gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanunda belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir."

Tebliğler Dergisi'nde yayım tarihi yoksa ayın son günü esas alınır

Kurul, Tebliğler Dergisi'nin “yayım tarihinin belli olduğu durumlarda bu tarihte, yayım tarihinin kesin olarak tespit edilemediği durumlarda ise anılan Dergi'nin ait olduğu ayın son gününde yayımlandığının kabulü” gerektiğini belirtmiştir. Sonradan yazılan bilgi verici yazının ise “dava açma süresini ihya etmesine hukuken olanak bulunmamaktadır” demiştir.

Tebliğ belgesi yoksa öğrenme tarihi esas alınır

Daire, “ilgililerin idarî işlemi öğrenme tarihinin belirlenebildiği durumlarda, öğrenme tarihinin esas alınması gerekmektedir” demiş; tebliğ belgesi bulunmayan işlemde öğrenmenin gerçekleştiği anı saptamıştır.

İhale kararında süre ilanla değil öğrenmeyle başlar

Daire, “ihale kararı, ilanı gereken düzenleyici işlem olmadığından dava açma süresinin ilanla başlamayacağı ve yazılı bildirim yapılmayan hâllerde işlemin bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenildiği tarihten itibaren dava açma süresinin başlayacağı” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe on dört kararda.

Son gün hesabı tutmuyorsa karar sonucu itibarıyla onanır

Daire, davanın açılması gereken son günü hesaplayarak süre aşımını saptamış; alt derece kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır.

Son gün tatile denk gelirse süre iş gününe uzar

Daire, sürenin son gününün tatile rastlaması hâlini gözeterek son günü hesaplamış; bu günden sonra açılan davayı süresinde görmemiştir.

İcra takibi başlamışsa işlem en geç o anda öğrenilmiş sayılır

Daire, “davacının, bu durumu en geç icra takibi aşamasında öğrenmiş olacağının kabulü gerekmektedir” diyerek süreyi takip tarihinden saymıştır.

Sürenin son günü mesai bitiminde dolar

Daire, davanın son gün “mesai bitimine kadar açılması gerekirken bu süre geçtikten sonra” açıldığını saptayarak esası incelememiştir.

İhtirazi kayıt konulmadan verilen beyannameye karşı dava açılamaz

Kurul, ihtirazi kayıtla verilen beyannameye karşı açılan davalarda uyuşmazlığın esasının incelendiğini belirtmiş; kanuni süresinden sonra ihtirazi kayıt konulmaksızın verilen düzeltme beyannameleri yönünden ise “bu beyannamelere istinaden tahakkuk eden vergiye karşı açılan davaların esasının incelenmesine olanak bulunmadığı” sonucuna varmıştır.

Uygulama işlemi, hukuksal durumda değişiklik yaratan işlemdir

Kurul, süresinde dava edilmeyen düzenleyici işlemin sonradan dava konusu edilebilmesi için uygulama işlemi tesis edilmiş olmasını aramış; 7. maddedeki “uygulama işlemi” kavramını “düzenleyici işlemlere dayanılarak ilgililer hakkında tesis edilen ve onların menfaatlerinin ihlal edilmesi sonucunu doğuran, başka bir ifadeyle hukuksal durumlarında değişiklik yaratan işlemleri ifade etmektedir” diye tanımlamıştır.

Plan zımni ret süresinin sonunda kesinleşir, sonraki ret süreyi yeniden başlatmaz

Daire, “uygulama imar planı, davacı parseli bakımından zımnen ret süresi sonunda kesinleştiğinden” bu süreden sonra tesis edilen ret işleminin tebliğinin yeni bir dava açma süresi doğurmayacağını belirtmiştir.

Aynı gerekçe yirmi yedi kararda.

Askı ilanına itiraz edilmişse süre onbirinci maddeye göre belirlenir

İmar planına askı süresi içinde itiraz eden davacı bakımından “dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir”; itirazın zımnen reddini izleyen altmış gün içinde dava açılabilir.

Aynı gerekçe yirmi yedi kararda.

Çevre düzeni planı uygulama işlemi değildir, süre askıdan işler

Daire, planın “uygulama işlemi niteliği taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır” diyerek süreyi son askı tarihinden başlatmış; sonradan açılan davayı süresinde görmemiştir.

Uygulama işlemi yoksa düzenleyici işlemde süre yayımdan işler

Daire, “dava dilekçesi ve ekinde dava açma süresini başlatacak nitelikte bir uygulama işlemi sunulmadığı” saptamasıyla süreyi Resmî Gazete'de yayım tarihinden başlatmış, altmış gün geçtikten sonra açılan davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe elli iki kararda.

Başvurunun sonucunu soran yazı uygulama işlemi doğurmaz

Davacı, önceki başvurusunun sonucunu öğrenmek için yeniden yazmıştı. Daire, bu başvuru üzerine tesis edilen işlemin “dava konusu Yönetmelik maddesine dayanılarak tesis edilmemesi ve davacının hukuki durumunda değişiklik yaratmaması nedeniyle” uygulama işlemi sayılamayacağını, dolayısıyla “dava açma süresini canlandıramayacağı” sonucuna varmıştır.

Düzenleyici işleme karşı iki ayrı dava yolu açıktır

Daire, düzenleyici işlemin ilanı üzerine altmış gün içinde dava açılabileceği gibi “düzenleyici işlemin uygulanması üzerine de, uygulama işleminin tebliğ tarihinden itibaren yine altmış gün içinde düzenleyici işleme veya düzenleyici işlemle birlikte uygulama işlemine karşı dava açılabilecektir” demiş; amacın ilanda dava açmamış olanlara ikinci bir imkân tanımak olduğunu söylemiştir.

Tavzih başvurusu uygulama işlemi doğurmaz; süre kamu düzenindendir

Daire, bir tebliğ hükmünün açıklanması istemiyle yapılan başvurunun “bir uygulama işlemi niteliği taşımadığı”nı belirtmiş; aksi kabulün “kamu düzeninden sayılan dava açma süresin”i işlevsiz bırakacağını vurgulamıştır.

Aynı gerekçe on dört kararda.

Yargı yeri, kanuna aykırı düzenleyici işlemi ihmal edebilir

Daire, 7. maddenin 4. fıkrasındaki “Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz” kuralıyla idari yargı yerlerine “bireysel işlemlerin yargısal denetiminde, bu işlemlerin dayanağı ikincil nitelikteki düzenleyici işlemleri ihmâl etme yetkisi” tanındığını belirtmiştir.

Dayanağı düzenleyici işlem olan atamada süre dördüncü fıkraya göre hesaplanır

Kurul, atama işleminin dayanakları arasında düzenleyici hükümler de bulunduğundan “dava açma süresi, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesinin 4. fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca hesaplanmalıdır” demiştir.

Düzenleyici işlem hukuka uygunsa uygulama işlemi de ayakta kalır

Kurul, düzenleyici işlemi hukuka uygun bulduktan sonra ona göre kurulan bireysel işlemde de hukuka aykırılık görmemiş; süreyi yedinci maddenin ölçülerine göre değerlendirmiştir.

Aynı gerekçe yirmi kararda.

İtirazın reddi kararı, düzenleyici kurul kararının uygulama işlemidir

Daire, itirazın reddine dair birel nitelikteki kurul kararının “uygulama işlemi mahiyetinde olduğu”nu saptamış; düzenleyici kurul kararının “dava açma sürelerinin de 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinin 4. fıkrası uyarınca uygulama işlemi niteliğindeki” karara bağlı olarak belirleneceğini belirtmiştir.

Bakanlar Kurulu kararına karşı süre yayımdan işler

Daire, “düzenlemenin Resmi Gazete'de yayımlanmasını izleyen altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken” yıllar sonra açılan davayı süresinde görmemiştir.

Değişiklikten önceki hâle karşı süre geçmişse o kısım incelenmez

Yönetmeliğin değişiklikten önceki hâline süresinde dava açılmadığından davanın o kısmı süre aşımından reddedilmiştir.

Aynı gerekçe altmış sekiz kararda.

Yönetmelik değişikliğinde de ölçü aynı

Uygulama işlemi bulunmadığından süre yönetmeliğin yayım tarihinden işlemiş, altmış günden sonra açılan dava süresinde görülmemiştir.

Aynı gerekçe otuz üç kararda.

Plan değişikliği için her zaman başvurulabilir

Süre geçmiş olsa da ilgili, plan değişikliği talebiyle “her zaman başvuruda bulunabileceği” gibi, bu başvuru üzerine verilecek cevaba karşı yeniden dava açabilir.

Birim fiyat listesi de uygulama işlemi sayılmaz

“Birim Fiyat Listesinin uygulama işlemi sayılması mümkün olmadığından” listeye karşı açılan davada da süre aşımı bulunmuştur.

Parasal haklarda altmış ve yüz yirmi günlük geriye yürüme

Kurul, başvuru üzerine açılan davada, dava tarihinden geriye doğru yüz yirmi günü geçmemek üzere başvurudan geriye doğru altmış gün içinde kalan ilk uygulamadan doğan farkların ödenebileceğini belirtmiştir.

Süre geçtikten sonra yapılan başvuru süreyi diriltmez

Daire, işlem tesis edildikten yıllar sonra idareye yapılan başvurunun “dava açma süresini ihya etmeyeceği” gerekçesiyle davanın süre aşımından reddi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe altı kararda.

Ödeme emrine karşı onbirinci madde işlemez

Daire, “vergi dairelerince amme alacağının tahsiline yönelik olarak düzenlenen ödeme emrinin tebliği üzerine 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinin uygulanma olanağı bulunmadığından” süreyi tebliğ tarihinden saymıştır.

Aynı gerekçe yirmi beş kararda.

Süre geçtikten sonraki itirazın reddi süreyi canlandırmaz

Daire, sürenin geçirilmesinden sonra yapılan ve “dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan” itirazın reddi üzerine açılan davanın “süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi sekiz kararda.

Başvuru onuncu madde kapsamında değilse süre yedi ve onbirinci maddeye göre hesaplanır

Daire, “dava açma süresinin hesaplanmasında 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı ve süre hesabının aynı Kanun'un 7. ve 11. maddesi kapsamında yapılması gerektiği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi iki kararda.

İptal kararından yararlanmak için yapılan başvuruda süre aşımı aranmaz

Daire, düzenleyici işleme süresinde dava açmamış olsa bile ilgilinin “yargı kararıyla verilen iptal kararının sonuçlarından yararlanılması amacıyla idareye yaptığı başvurunun 10. madde kapsamında değerlendirilmesi suretiyle açılan davalarda süre aşımı bulunmadığı Danıştay'ın yerleşik içtihatlarıyla kabul edilmiştir” demiştir.

Aynı gerekçe otuz beş kararda.

Yeni hukuki durum doğmuşsa yeni başvuru yeni süre başlatır

Kovuşturmaya yer olmadığına dair karardan sonra mesleğe iade istenmişti. Kurul, 10. madde uyarınca “her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içinde dava açılmasının mümkün olduğu”nu belirtmiştir.

Davacı adına tesis edilmiş işlem yoksa süre işlemeye devam eder

Daire, “davacı adına tesis edilmiş herhangi bir işlem de bulunmadığı” saptamasıyla davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe on sekiz kararda.

Mülkiyet hakkı kapsamındaki her yeni başvuru yeni süre doğurur

Kapatılan üniversiteden olan alacağın ödenmesi istenmişti. Daire, “mülkiyet hakkı kapsamında gerekli işlemin gerçekleştirilmesi amacıyla yapılan her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için” altmış günlük süre içinde dava açılabileceğini kabul etmiştir.

Süre aşımı varken esasa girilmesi bozma sebebidir

Daire, süre aşımı bulunan davada işin esasının incelenmesini hukuka uygun bulmamış, istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararı bozmuştur.

Aynı gerekçe yirmi üç kararda.

Süre aşımı ilk incelemede davanın reddini gerektirir

Kurul, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceğini, yedinci maddeyi on beşinci maddeyle birlikte okuyarak belirtmiştir.

Aynı gerekçe on iki kararda.

Süresinde olmayan davanın esasına girilmesi kanun yararına bozulur

Daire, “süresinde açılmayan davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerekirken, esasına girilerek dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmadığından” kararı kanun yararına bozmuştur.

Dava süresi kamu düzenindendir, her aşamada gözetilir

Parselasyonun geri alınması istemiyle açılan davada Daire, “Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup, hak düşürücü nitelik taşır” demiş; sürenin ilk inceleme konuları arasında sayıldığını ve 14. maddenin 6. fıkrası uyarınca yargılamanın her aşamasında dikkate alınacağını hatırlatmıştır.

Süre aşımından ret, mahkemeye erişim hakkını ihlal etmez

Daire, askı ve zımni ret süreleri geçtikten sonra açılan davada verilen “süre aşımı nedeniyle davanın reddi kararının mahkemeye erişim hakkını ihlal etmediği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi kararda.

İhalede süre aşımı reddi gerekçesiyle onandı

Daire, ihalenin iptali istemiyle açılan davanın süre aşımından reddine ilişkin kararda bozma sebebi görmemiş; “temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir” diyerek onamıştır.

Esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğu: sürenin ilandan mı öğrenmeden mi işleyeceği karşı oyda tartışılmıştır.

Süre aşımının sonucu davanın reddidir

Süre aşımı saptanan davada, on beşinci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

Aynı işlem için ikinci dava derdestlik sebebidir

Aynı bireysel işlemi konu alan önceki dava görülmekteyken açılan ikinci dava, derdestlik nedeniyle incelenmemiştir.

Harç ve posta ücreti eksikliği dilekçenin kayda alınmamasını haklı kılmaz

Asliye hukuk hâkimliğine havale ettirilen dilekçenin harç ve posta ücreti tamamlanmadığı gerekçesiyle kayda alınmaması üzerine davanın süre aşımından reddedildiği uyuşmazlıkta Kurul, "davacının eksik harcı ve posta ücretini tamamlamadığından bahisle Asliye Hukuk Hakimliğinin dava dilekçesini kayda almama gibi bir yetkisi bulunmamaktadır." saptamasını yaparak, bunun sonucunu da davacıya yüklememiş; "dava açma iradesini somut olarak ortaya koymasına rağmen, harç ve posta ücreti tamamlanmadığı gerekçesiyle dilekçenin kayda alınmamış olması, dava açma süresinin geçirildiği sonucunu doğurmayacaktır." gerekçesine yer vermiştir. Kararda mahkemelerin yargılama usullerini uygularken "davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten" kaçınması gerektiği de vurgulanmıştır.

İhtirazi kayıtla verilen beyanname üzerine tahakkuk, dayanağı düzenlemeyle birlikte dava edilebilir

"Düzenleyici işlemin iptali ile ihtirazi kayıtla verilen muhtasar beyannameye istinaden tahakkuk eden verginin bir kısmının kaldırılması isteminin birlikte ve aynı dava dilekçesinde dava konusu edilmesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkil etmeyeceğine oyçokluğuyla karar verilmiştir."

Kurul düzeyinde yerleşik hat.

Düzenleyici işlem ile uygulama işlemi aynı dilekçede dava edilebilir

"Uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin iptali isteminin birlikte ve aynı dava dilekçesinde dava konusu edilmesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 5. maddesine aykırılık teşkil etmeyeceğine oyçokluğuyla karar verilmiştir." Dayanak, 7. maddenin dördüncü fıkrasındaki seçim hakkıdır.

Aynı gerekçe on dokuz kararda tekrarlanıyor. Karşı oy, ikisinin ayrı dilekçeyle dava edilmesi gerektiği görüşünde.

Süresinden sonra açılan dava esastan incelenemez

Ödeme emrine karşı on beş günlük süre geçirildikten sonra açılan davanın temyiz incelemesinde Daire, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığını belirterek, "2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi hükmü uyarınca davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi gerekirken" verilen karara yönelik temyize konu kararın bozulmasına karar vermiştir.

Dava, dilekçenin kaydedildiği tarihte açılmış sayılır; kayıt hangi mahkemede olursa olsun

Dilekçe yetkili mahkemeye gönderilmek üzere dördüncü maddedeki yerlerden birine verilmişti. Daire, altıncı maddenin birinci fıkrasındaki "davanın bu kaydın yapıldığı tarihte açılmış sayılacağı" kuralını uyguladı ve davanın "süresinde açıldığı anlaşılmaktadır" diyerek süre aşımı kararını kanun yararına bozdu.

Büyükşehir sınırındaki ilçe, madde bakımından ayrı yer sayılmaz

Daire, “büyükşehir belediyesi bulunan yerlerde bu belediye sınırları içerisinde yer alan ilçelerin 4'üncü maddenin uygulanması açısından ayrı yer olarak kabulü olanaklı değildir” demiş; dava, asliye hukuk hâkimliği kaydına girdiği tarihte değil mahkeme kaydına girdiği tarihte açılmış sayılmıştır.

Asliye hukuk mahkemesi kayıt tarihi özel dava açma süresinde esas alınır

"Asliye Hukuk Mahkemesi kayıtlarına 10/11/2011 tarihinde giren dilekçe ile davanın 15 günlük özel dava açma süresi içinde açıldığı anlaşıldığından, davanın süre aşımı nedeniyle reddedilmesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır."

Kuruldaki en yeni halka

Aynı gerekçeyle, ikisinin aynı dilekçede dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar verilmiştir.

Hat 2025'te de sürüyor

Düzenleyici işlem ile uygulama işleminin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Süreaşımı itirazı da 7. maddenin dördüncü fıkrasıyla birlikte değerlendirilir

Kurul, uygulama işlemi üzerine açılan davada süreaşımı bulunmadığını belirtmiş, düzenleyici işlemle birlikte dava edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlamıştır.

Düzenleyici işlem ile uygulama işlemi birlikte dava edilebilir

Kurul, ikisinin aynı dilekçede dava konusu edilmesinin 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar vermiştir.

Gelir vergisi tevkifatında düzenleme ile uygulama birlikte dava edilebilir

Kurul aynı hattı sürdürmüş, tek dilekçede dava edilmesini 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlamıştır.

Emlak vergisinde kısıtlılık: düzenleme ile uygulama birlikte dava edilebilir

Aynı yönde; ikisinin tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Hattın 2019'daki hâli: bireysel işlem ile düzenleyici işlem

Kurul, bireysel işlem ile düzenleyici işlemin birlikte dava edilmesinin 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar vermiştir.

Yapılandırma düzenlemesi ile uygulaması birlikte dava edilebilir

Aynı yönde; bireysel işlem ile düzenleyici işlemin tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlanmıştır.

Hattın 2025 sonundaki halkası

Tebliğ ile uygulama işleminin birlikte dava edilmesi 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Uygulama işlemi sayılmayan yazı dava süresini yeniden başlatmaz

Düzenleyici işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, dayanak gösterilen yazının "dava konusu düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde olan idari bir işlem sayılamayacağı" sonucuna vararak, ilanı izleyen günden itibaren altmış günlük süre geçtikten sonra açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığına oyçokluğuyla karar vermiştir.

Sirküler ile uygulaması birlikte dava edilebilir

Aynı gerekçeyle, tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Dairedeki en yeni halka

Aynı gerekçeyle, ikisinin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar verilmiştir.

Düzenlemenin uygulanması niteliğindeki işlemler gösterilip dilekçeye eklenmelidir

"iptali istenen dava konusu Yönetmelik hükmüne dayanılarak tesis edilen ve bu Yönetmelik hükmünün uygulanması niteliğinde olan idari işlemlerin belirtilmesi ve dava dilekçesine eklenmesi suretiyle düzenlenecek dava dilekçesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 3. maddesine uygun olarak yeniden dava açılması gerekmektedir."

Ek vergi tebliği ile ihtirazi kayıtlı tahakkuk birlikte dava edilebilir

Daire, tek dilekçede dava edilmesini 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlayarak işin esasını incelemiştir.

Cezalı tarhiyat ile dayanağı tebliğ birlikte dava edilebilir

Daire, davanın 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” oyçokluğuyla karar vermiştir.

İndirimli kurumlar vergisinde düzenleme ile tahakkuk birlikte dava edilebilir

Aynı yönde; ikisinin tek dilekçede dava edilmesi 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlanmıştır.

Bireysel işlem düzenleyici işleme dayanmıyorsa bağ kurulamaz

Uluslararası koruma başvurusunun reddi işlemi ile iptali istenen düzenleyici işlemler arasında maddenin aradığı bağ görülmemiştir.

İki bakanlığın düzenlemesi ile uygulaması birlikte dava edilebilir

Daire hattı sürdürmüş, birlikte dava edilmesinin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” hükmetmiştir.

Sermaye avansı tebliği uygulamasıyla birlikte dava edilebilir

Dava dilekçesinin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Uygulama işleminin varlığı ara kararla araştırılır

Düzenleyici işlemin iptali istemiyle süresinden sonra açılan davada Daire, ara kararlarına verilen cevaplardan “uyuşmazlık konusu düzenlemeye dayanılarak davacı şirket adına tesis edimiş herhangi bir uygulama işleminin bulunmadığı” anlaşıldığı gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar vermiştir.

Kurulun onadığı daire kararı

Ar-Ge istisnasına ilişkin düzenleme ile tahakkuk birlikte incelenmiş; dilekçenin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Bu karar, Vergi Dava Daireleri Kurulunun E.2022/1582 sayılı kararıyla onanmıştır.

Halka arz indirimi tebliği ile tahakkuk birlikte dava edilebilir

Daire, ikisinin aynı dilekçede dava konusu edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlamıştır.

Vergi indirimi şartına ilişkin düzenleme ile tahakkuk birlikte dava edilebilir

Dava dilekçesinin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilmiştir.

Finansman gider kısıtlaması tebliği uygulamasıyla dava edilebilir

Uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Uzlaşma düzenlemesi ile cezaya ilişkin işlem birlikte dava edilebilir

Dilekçenin 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar verilerek esas incelenmiştir.

Tebliğ ile ona dayanan tahakkuk birlikte dava edilebilir

Daire, ikisinin aynı dilekçede dava edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlayarak esası incelemiştir.

Vergi ziyaı cezası ile dayanağı tebliğ birlikte dava edilebilir

Daire, düzenleme ile uygulama işleminin birlikte dava edilmesini 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” bağlamıştır.

İptal davasını menfaati ihlal edilenler açar

Daire, iptal davasının tanımını dava açma süresiyle birlikte ele alarak istemin türünü ve süresini birlikte incelemiştir.

Öğrenme anı, aynı düzenlemeye dayanan ceza davasının açıldığı tarihle belirlendi

Davacı hakkındaki ceza davası, iptalini istediği yönetmelik ibaresine dayanıyordu. Daire, en geç o davanın açıldığı tarihte ibareden haberdar olunduğunu kabul ederek, "adli yargıda görülmekte olan dava tarihinden itibaren yasal dava açma süresi içinde açılmayan davanın bu yönüyle de süre aşımı nedeniyle esasının incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır" dedi.

Cumhurbaşkanı kararı ile tebliğ hükmü tek dilekçede dava edilebilir

Daire, ikisinin aynı dilekçede dava konusu edilmesini 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" bağlamıştır.

Dördüncü Daire de aynı sonuca oyçokluğuyla varıyor

Davanın 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” oyçokluğuyla karar verilmiştir; karşı oy, 7. maddenin dördüncü fıkrasının aynı dilekçe hakkı vermediği görüşünde.

Hangi düzenleyici işlemin dava edildiği sayısı ve başlığıyla gösterilmeli

İptali istenen düzenleyici işlemin hangisi olduğu, sayısı ve başlığı belirtilmeli; Yönetmelik değilse ne şekilde ve hangi tarihte öğrenildiği yazılmalıdır.

Uygulama işleminin tebliğinden sonra açılan dava süreye tabidir

Yönetmelik ekindeki cetvele dayanılarak verilen aylıktan kesme cezasının tebliğinden sonra açılan davada Daire, tebliğ tarihinden "itibaren 60 gün içerisinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra" açılan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığına karar vermiştir.

Hattın dairedeki erken halkası

Uygulama işlemi ile düzenleyici işlemin birlikte dava edilmesi 5. maddeye "aykırılık teşkil etmeyeceğine" karar verilmiştir.

Genel tebliğ ile vergilendirme işlemi birlikte dava edilebilir

Daire, davanın 5. maddeye “aykırılık teşkil etmeyeceğine” karar vererek tebliğ ile uygulamasını birlikte incelemiştir.

Genelge ile onun uygulanması olan ret işlemi birlikte dava edilebilir

Kamu görevine son verilen davacının başvurusunun reddi ile dayanağı genelge hükmü, 7. maddenin dördüncü fıkrasındaki seçim hakkı uyarınca aynı dilekçede dava edilmiştir.

Elektronik tebligatta süre beşinci günün sonundan işler

Kurul, kararın davacının elektronik tebligat adresine iletildiğini, “elektronik yolla tebligatın bu tarihi izleyen beşinci günün sonu olan 23/05/2022 tarihinde yapılmış sayıldığı”nı saptamış; yedi günlük temyiz süresi bu tarihten hesaplanınca başvuruyu süre aşımından reddetmiştir.

Katılma yoluyla temyiz, asıl dilekçenin süresine bağlıdır

Daire, katılma yoluyla temyizin süresinde sayılmasının ön koşulunu “katılınan yani davacılar vekili tarafından dosyaya sunulan dilekçenin, usulüne uygun tanzim edilmiş ve süresinde dosyaya ibraz edilmiş bir dilekçe olması” olarak koymuş; asıl dilekçe süresinde görülmediğinden katılma yoluyla temyizi de reddetmiştir.

Aynı gerekçe yedi kararda.

Özel kanundaki süre de tebliği izleyen günden işler

Daire, “dava açma süresi bakımından uyuşmazlığa esas alınacak özel kanun olan 6183 sayılı Yasa'ya göre dava konusu ödeme emrine 7 gün içinde dava açılabileceği açık olmakla birlikte dava açma süresinin başlangıcının 2577 sayılı Yasa'nın 8. maddesinde öngörülen genel esaslara tabi olacağı kuşkusuzdur” demiştir. Özel kanun süreyi belirler, başlangıcı 8. madde.

Ödeme emri 10.3.2005'te tebliğ edilmiş, dava 17.3.2005'te açılmış: süre aşımı yok.

Resmî Gazete'de yayımlanan işlemde de aynı hesap

Daire, “otuz günlük dava açma süresinin son günü olan 28/07/2024 tarihinin ara verme zamanına (adli tatile) rastlaması sebebiyle, dava açma süresinin 07/09/2024 tarihi bitimine kadar uzadığı”nı belirtmiştir.

Aynı gerekçe beş kararda.

Temyiz süresi de beşinci günden işlemeye başlar

Daire, kararın “08/12/2023 tarihinde davacı vekilinin elektronik tebligat adresine ulaştığı ve bu tarihi izleyen beşinci günün sonunda, 13/12/2023 tarihinde elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilmiş sayıldığı”nı saptayarak otuz günlük temyiz süresini bu tarihten hesaplamıştır.

Aynı gerekçe yedi kararda.

Tebliğ tarihindeki çelişki giderilmeden süre kararı verilemez

Daire, tebligatın hangi tarihte yapıldığı konusundaki çelişkinin giderilmesini zorunlu görmüş; tebliğ tarihi belirlendikten sonra “ara vermeye ilişkin hükümlerin de gözetilmesi suretiyle” karar verilmek üzere süre aşımı kararını bozmuştur.

Muhtara bırakılan tebligatta da süre ara vermeden uzar

Bölge idare mahkemesi kararı, adres kapalı olduğundan Tebligat Kanunu'nun 21/1. maddesi uyarınca muhtara bırakılarak tebliğ edilmişti. Daire, otuz günlük temyiz süresinin bitiminin ara vermeye rastladığını, “sürenin son günü olan 07/09/2021 günü mesai bitimine kadar temyiz başvurusunda bulunulması” gerektiğini belirterek süre aşımına karar vermiştir.

Son gün çalışma gününe düşerse uzama olmaz

Daire, “on beş günlük karar düzeltme süresinin son günü olan 18/03/2021 perşembe günü geçirildikten sonra 22/03/2021 tarihinde kayda girdiği” saptamasıyla istemi süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe yirmi kararda — 8. maddeyle ilgili en geniş küme.

Son gün pazara gelirse süre pazartesiye uzar

Daire, “altmış günlük dava açma süresinin sona erdiği 13/12/2020 tarihi pazar gününe denk geldiğinden, 2577 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca dava açma süresinin 14/12/2020 gününe uzayacağı” sonucuna varmıştır.

Aynı hesap dört kararda tekrarlanıyor.

İdari izinli sayılan gün resmî tatil günü değildir

Daire, “personelin idari izinli sayıldığı günlerin, resmi tatil günü olarak kabul edilmesi mümkün olmadığı”nı belirtmiş; son günün hafta sonuna rastlaması nedeniyle pazartesiye uzayan temyiz süresinin idari izinle bir kez daha uzamayacağı sonucuna varmıştır.

Mahkemenin tatil hesabı yanlışsa karar açıklamayla onanır

Daire, alt derecenin son günü yanlış belirlediğini görmüş; “26/06/2016 gününün Pazar gününe denk geldiği, 2577 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca işlemeye başlayan sürelere tatil günlerinin de dahil olduğu ve sürenin son gününün tatil gününe rastlaması halinde bu sürenin tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzayacağı açıktır” diyerek kararı bu açıklamayla onamıştır.

Aynı gerekçe beş kararda.

Uzama, ara verme içinde dava açmaya engel değildir

Daire, “adli ara verme süresi içinde, 22/08/2023 tarihinde açılan davanın yasal dava açma süresi içerisinde açıldığı” sonucuna varmıştır. Üçüncü fıkra süreyi uzatır; ara verme boyunca dava açılamayacağı anlamına gelmez.

Aynı gerekçe üç kararda.

Savunma ve ara kararına cevap süresi de tatilden uzar

Üç günlük savunma ve ara kararına cevap süresinin son günü cumartesiye rastlamıştı. Daire, sürenin “2577 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen 8. maddesinin 2. fıkrası uyarınca tatil gününü izleyen ve 21/07/2014 tarihine denk gelen Pazartesi günü bitimine kadar” uzadığını saptayarak, idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Son gün ara verme dışındaysa yedi günlük uzama işlemez

Daire, “bu sürenin sona erdiği günün çalışmaya ara verme süresi içerisinde olmaması nedeniyle 2577 sayılı Kanun'un 8. maddesinin üçüncü fıkrası hükmünden yararlanma hakkı olmayan davacı tarafın” başvurusunu süre aşımından reddetmiştir. Uzama, sürenin bitiminin ara vermeye rastlamasına bağlıdır.

Son gün ara vermeye rastlarsa süre yedi eylüle uzar

Daire, “sürenin son gününün 28/07/2020 tarihine (çalışmaya ara verme zamanına) rastlaması nedeniyle, 2577 sayılı Kanunun 8. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca en geç 07/09/2020 tarihinde dava açılması gerektiğinden” sonraki tarihte açılan davayı süre aşımından reddetmiştir.

Ara verme içinde yapılan başvuru da süresindedir

Daire, “çalışmaya ara verme süresi içinde, kararın düzeltilmesi yoluna gidildiğinin tespit edilmesi karşısında, kararın düzeltilmesine dair başvuru dilekçesinin 2577 sayılı Kanunun 8. maddesine göre süresinde olduğu” sonucuna varmış, süre ret kararını kaldırmıştır.

Aynı gerekçe dokuz kararda.

E-tebligat ile ara verme uzaması birlikte hesaplanır

Daire, elektronik tebligatın beşinci günün sonunda yapılmış sayıldığını, “son gün 24/08/2021 tarihi adli tatile denk geldiği için 2577 sayılı Kanun'un 8. maddesinin 3. fıkrası gereği” sürenin uzadığını belirtmiş; uzayan süre de geçirildiğinden istemi reddetmiştir.

Son gün adli tatile rastlarsa yedi günlük süre sekiz eylülde biter

Altmış günlük dava açma süresinin son günü 25/08/2025 adli tatile rastlamıştı. Daire, davanın “ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren işlemeye başlayan yedi günlük sürenin son günü olan 08/09/2025 tarihinde” açılması gerektiğini belirterek süre aşımına karar vermiştir.

Uzlaşma tutanağıyla uzayan süre ara vermeden bir kez daha uzar

Uzlaşmanın vaki olmadığına dair tutanağın tebliğinden işleyen on beş günlük dava açma süresinin bitimi çalışmaya ara vermeye rastlamıştı. Daire, “çalışmaya ara vermenin sona erdiği günden itibaren yedi gün uzayan dava açma süresi içinde” açılan davayı süresinde görmüştür.

Aynı yönde: yedi günlük uzama süresi geçirilemez

Daire, aynı gerekçeyle, çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün geçirildikten sonra yapılan karar düzeltme isteminin süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiştir.

Temyiz dilekçesine ilişkin usul karar düzeltmede uygulanmaz

Daire, 2577 sayılı Kanun'un 55. maddesindeki yollamaya dayanılarak “temyiz dilekçesine ilişkin 2577 sayılı Kanunun 48. maddesinde hüküm altına alınan usulün, karar düzeltmede de uygulanması hukuken mümkün olmadığı” sonucuna varmıştır.

Cevap süresinde temyiz mümkün, ama cevap verilmemişse değil

Kurul, 48. madde uyarınca “davalı idarenin temyiz dilekçesine cevap verme süresi içinde temyiz isteminde bulunulması mümkün ise de”, davacı vekilinin otuz günlük süre içinde cevap vermediğini saptayarak temyiz istemini süre aşımından reddetmiştir.

Ara vermenin bittiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün geçerse süre dolar

Karar düzeltme istemi çalışmaya ara verme süresi içinde dolan sürenin ardından yapılmıştı. Daire, “2577 sayılı Kanun'un 8. maddesi uyarınca çalışmaya ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün geçirildikten sonra yapılan karar düzeltme isteminin süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmamaktadır” sonucuna varmıştır.

Son gün adli tatile rastlarsa süre tatilin bitiminden yedi gün uzar

Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezince yayımlanan karara karşı açılan davada Daire, "20/B maddesine göre dava açma süresinin son gününün 31/07/2020 tarihine denk geldiği, bu tarihin Adli tatile rastlaması üzerine; İdari Yargılama Usul Kanunu'nun 8/3 maddesi uyarınca dava açma süresinin son gününün 07/09/2020 olması" karşısında, daha sonra açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiştir.

Kurul da istemi süre aşımından inceleyemez

Kurul, çalışmaya ara vermeye bağlanan sürenin geçirilmesi nedeniyle istemin süre aşımı sebebiyle incelenmeksizin reddine karar vermiştir.

Son gün hesabı tutmuyorsa karar sonucu itibarıyla onanır

Daire, davanın açılması gereken son günü hesaplayarak süre aşımını saptamış; alt derece kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır.

Süresinde yapılmayan düzeltme istemi incelenmez

Daire, davalı idarenin temyiz isteminin incelenmeksizin reddine, davacının kararın düzeltilmesi isteminin ise süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiştir.

Sürenin son günü mesai bitiminde dolar

Daire, davanın son gün “mesai bitimine kadar açılması gerekirken bu süre geçtikten sonra” açıldığını saptayarak esası incelememiştir.

Son gün tatile denk gelirse süre iş gününe uzar

Daire, sürenin son gününün tatile rastlaması hâlini gözeterek son günü hesaplamış; bu günden sonra açılan davayı süresinde görmemiştir.

Dosya kendiliğinden gönderilmez, talep sonucu da aynı olmak zorunda değil

Daire, maddede “adli yargıda verilen görev ret kararı üzerine dosyanın idari yargı merciine re'sen gönderilmesine ilişkin bir hükme yer verilmediği” gibi yeni dilekçenin talep sonucunun adli yargıdakiyle aynı olmasının da aranmadığını belirtmiş, aksi yorumu “usul kurallarının aşırı katı ve şekilci uygulanması” saymıştır.

Mahkeme yönlendirmişse dilekçe reddedilir, dosya iade edilmez

Daire, sulh ceza mahkemesinin yönlendirmesiyle hareket eden davacının dilekçesinin hiç dikkate alınmamasının “hak arama özgürlüğünü ağır biçimde zedeleyecek” olduğunu belirtmiş; esas kaydı kapatılarak dosyanın iadesi yolundaki kararda hukuka uyarlık görmemiştir.

Dosyanın gönderilmesiyle yeniden dava açmak arasında fark yok

Daire, dosyanın görevsizlik kararı veren mahkemece idare mahkemesine gönderilmesi ile davacının maddedeki usule uyarak yeniden başvurması arasında “alınacak sonuç açısından hiçbir fark bulunmadığı” görüşündedir.

Aynı gerekçe üç kararda.

Görevsiz mercie başvurma tarihi, dava tarihi sayılır

Kurul, adli yargıda açılan davanın görevsizlikle reddi üzerine otuz gün içinde idare mahkemesinde dava açıldığını saptayıp “Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir.” kuralını uygulamış; hangi yargı yoluna başvurulacağındaki karmaşıklığı da gözetmiştir.

Kesinleşme, kararın ilgiliye tebliğiyle başlar

Daire, “2577 sayılı Kanunun 9. maddesindeki "kesinleşme" ifadesini, "kesinleşmeyi sağlayan yargısal işlemin ilgiliye tebliği" olarak anlamak ve yorumlamak gerekmektedir” demiş; aksi hâlde davacının bilgisi dışındaki bir kararla otuz günlük sürenin işleyeceğine dikkat çekmiştir.

Gönderme isteyen dilekçenin adli yargıya verildiği tarih esastır

Daire, “görevli İdare Mahkemesine gönderilmesi için davacının Asliye Hukuk Mahkemesine yaptığı başvuru tarihinin İdare Mahkemesine başvurma tarihi olarak kabulü gerektiği” sonucuna vararak süre aşımı kararını bozmuş; kararında Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Mesutoğlu/Türkiye kararına dayanmıştır.

Otuz günlük süre, karara itiraz sonuçlanıp kesinleştikten sonra işler

Görev ret kararına aynı mahkemede itiraz edilmiş, itirazın reddi sonra tebliğ edilmişti. Daire, “hakem sıfatıyla verilen kararın kesinleşmesinden itibaren, 2577 sayılı Yasanın 9/1 maddesinde öngörülen 30 günlük süre içerisinde idari yargı yerinde dava açılmış olduğu”nu saptayarak süre aşımı kararını bozmuştur.

İdari yargıdaki dava, adli yargıdakinin devamıdır

Daire, maddedeki süre içinde açılan davayı “adli yargıda açılan davanın devamı niteliğinde” saymış; hukuki el atma tazminatının adli yargıdaki dava tarihindeki değer üzerinden ve o tarihten işleyecek faizle hesaplanması gerektiğine hükmetmiştir.

Aynı gerekçe dört kararda.

Değer, adli yargıdaki dava tarihine göre belirlenir

Daire, “adli yargıdaki dava tarihindeki taşınmaz değerinin uyuşmazlığa konu taşınmaza yakın mesafede, eş değer özellikleri olan ve satışı gerçekleşmiş somut emsale göre belirlenerek karar verilmesi gerekmektedir” demiştir.

Aynı gerekçe on dokuz kararda.

Bilirkişi, taşınmazın adli yargıdaki dava tarihindeki değerini hesaplar

Bilirkişi, taşınmazı idari yargıdaki dava tarihine göre değerlemişti. Daire, “bakılan dava anılan davanın devamı niteliğinde” olduğunu belirterek “taşınmazların ilk dava olan adli yargıda açılan dava tarihindeki değerinin hesaplatılması” gerektiğini söylemiştir.

Esnetmenin de sınırı var

Daire, yedi yıldan fazla süre geçtikten sonra görevsiz yargı yerinde açılan davada yanılgının makul bir gerekçeye dayanmadığını saptamış; kuralı uygulamamanın “kanunla öngörülmüş usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak ölçüde aşırı esnetilmesi anlamına geleceği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe dört kararda.

Adli yargıdaki dava sürüyorsa dokuzuncu madde henüz işlemez

Asliye hukuk mahkemesindeki yargılama temyiz sonrası sürüyordu. Daire, “adli yargıda aynı talep ile açılan davanın görev yönünden kesinleşme şartının gerçekleşmediği”ni saptayarak, idari yargıda önce görev konusunun incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.

Katı yorum hak aramayı daraltır

Görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra otuz gün içinde açılan davada kuralı uygulamamak, Daireye göre “aşırı katı ve şekilci bir yorum” olur.

Aynı gerekçe üç kararda.

Otuz gün kaçsa da genel süre dolmamışsa dava açılabilir

Daire, “Kanun'un 9. maddesinde öngörülen süre geçtikten sonra açılan davanın süresinde kabul edilebilmesinin tek istisnası ise, idari dava açılması için öngörülen sürenin dolmamış olmasıdır” demiştir.

Görevsizlik kararında süre yazılmamışsa altmış gün işler

Daire, görevsizlik kararında idari yargıda kaç gün içinde dava açılacağının gösterilmemiş olması nedeniyle “30 günlük özel sürenin değil, 60 günlük genel dava açma süresinin” uygulanacağı sonucuna varmıştır.

Adli yargıdan gelen dilekçe de üçüncü maddeye uygun olmalıdır

Daire, “2577 sayılı Kanun'un 9. maddesinde görevli mahkemede dava açılabilme ifadesi yer almaktaysa da, idari davaların açılma şeklini düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmayan bir dilekçe ile dava açılması durumunda dilekçenin reddine karar verilebileceği de açıktır” demiş; denetimi mahkemeye erişim hakkı ölçütüyle yapmıştır.

Plan değişikliği her zaman istenebilir

Daire, “ilgililerin plan değişikliği koşullarının oluştuğunu öne sürerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca taşınmazları ile ilgili olarak mülkiyet hakkı kapsamında her zaman plan değişikliği isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu işlem ile birlikte veya ayrı olarak imar planına karşı dava açabileceği” görüşündedir.

Aynı gerekçe on kararda.

Başvuru onuncu madde kapsamında değilse süre yedi ve onbirinci maddeye göre hesaplanır

Daire, “dava açma süresinin hesaplanmasında 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı ve süre hesabının aynı Kanun'un 7. ve 11. maddesi kapsamında yapılması gerektiği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi iki kararda.

Ortada işlem yoksa 10, varsa 11. madde

Başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, onuncu madde ile on birinci madde arasındaki ayrımı ortaya koyarak, “idarece tesis edilmiş herhangi bir işlem olmaksızın, idari davaya konu olabilecek yeni bir işlem veya eylemin yapılması için yapılan başvuru neticesinde tesis edilen işlemin 10. madde kapsamında yapılmış başvuru olduğu ve dava açma süresinin de, bu başvuru üzerine tesis edilen işlemin tebliğinden veyahut da zımnen ret işleminin oluştuğu tarihten itibaren başlayacağı” gerekçesine yer vermiş; daha önce tesis edilmiş bir işlem bulunması hâlinde başvurunun on birinci madde kapsamında değerlendirileceğini kabul etmiştir.

Aynı gerekçe altı kararda.

Tazminat istemi onuncu madde başvurusuyla ileri sürülemez

Daire, idari işlemden doğan zararın tazmini için 12. maddede ayrı ve özel bir düzenleme bulunduğunu belirterek, “Kanunun 10.maddesindeki düzenlemenin idari işlemden kaynaklanan zararın davalı idarece ödenmesi istemiyle açılacak tam yargı davaları ile bir ilgisinin bulunmadığı açıktır” demiştir.

Yargı kararının uygulanması istemi de 10. madde başvurusudur

Daire, yargı kararının uygulanması amacıyla yapılan başvurunun “2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında olduğu” ve kararın tebliği üzerine, henüz kesinleşmeden yapılmış olsa da süresinde bulunduğu sonucuna varmıştır.

Özel kanun varsa 10. madde ikinci sıradadır

Daire, Gümrük Kanunu'nda başvuru usul ve sürelerinin “genel hükümlerden (İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesindeki esaslardan) ayrı olarak” düzenlendiğini belirtmiş; 10. ve 11. maddelerin ancak özel kanunda hüküm bulunmayan hâllerde uygulanacağını söylemiştir.

Aynı gerekçe iki kararda.

İdareyi harekete geçirmek için yapılan başvuru onuncu maddedendir

Daire, “İdarenin yasal yükümlülüğünü yerine getirmeyerek hareketsiz kaldığı durumlarda, ilgililerin idareyi harekete geçirmek ve o konuda bir işlem tesis etmesini sağlamak amacıyla yapmış oldukları başvuruların, 2577 sayılı Yasanın 10. maddesi kapsamında yapılmış başvurular olduğunun kabul edilerek dava süresinin buna göre belirlenmesi gerekmektedir” demiştir.

İşlem tesisi istemiyle idareye her zaman başvurulabilir

Daire, “ilgililerce, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem tesisi talebiyle idareye her zaman başvurulabileceği”ni belirtmiş; ilk ve ikinci başvurunun içeriği farklı olduğundan ikincisini de 10. madde kapsamında görmüştür.

Zımnî rete yer vermeyen özel hükümde onuncu madde usulü işletilemez

Olağanüstü hal kararnamelerinde idareye başvuruda zımnî ret müessesesine yer verilmemişti. Daire, “özel hükümlerle açıkça düzenlenmiş bir konuda, 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesinde öngörülmüş olan usulün işletilmesi sonucunda oluşacak zımni ret üzerine dava açılmasına olanak bulunmamaktadır” sonucuna varmıştır.

Hakkında yeni işlem yoksa eski işlemin süresi geri gelmez

Davacı, 2013'te tesis edilen işlemden beş yıl sonra, dayanağı yönetmelikten “aile reisi” ibaresinin çıkarılmasını istemişti. Kurul, hakkında yeni bir işlem tesis edildiğine dair belge bulunmadığını saptayarak başvuruyu “dava açma süresinden çok sonra yapılan” bir başvuru saymış ve süreyi canlandırmayacağını belirtmiştir.

Yetkisiz idareye yapılan başvuru sayılmaz

Kurul, plan değişikliği talebinin “yetkili idareye yapılmadığından 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında görülemeyeceği”ni belirtmiştir.

Kendi taşınmazı olmayan yer için plan değişikliği istenemez

Site sakinleri, bitişikteki park alanının yalnız kendilerine ayrılmasını istemişti. Daire, imar planına karşı hemşehri sıfatıyla dava açılabildiğini, ancak “ilgililerin 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında mülkiyet ve benzeri nitelikte ilişkili olmadıkları taşınmazların kullanım kararının değiştirilmesi için başvuruda bulunamayacakları açıktır” demiştir.

İhale süreci ilanla başlar, sözleşmeyle biter

İhale sürecinde tesis edilen işleme karşı açılan davada Daire, ivedi yargılama usulüne tabi işlemlerin kapsamını belirleyerek, “ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte idarece tesis edilen işlemlerin ivedi yargılama usulüne tâbi ihale işlemleri olduğunun kabulü gerekir” gerekçesine yer vermiştir.

Aynı gerekçe dört kararda.

Özel süre işlemde bildirilmemişse genel dava açma süresi uygulanır

Kurul, İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarihli kararına dayanarak, özel dava açma süresine tabi olmakla birlikte bunun “işlemde ya da yazılı bildirimde açıklanmaması hâlinde, dava konusu işlemin tebliğ tarihinden itibaren özel dava açma süresinin değil, genel dava açma süresinin uygulanması gerektiği”ni belirtmiştir.

Zımnî ret, idarenin kurduğu gerçek bir işlemdir

Daire, “otuz gün içinde cevap verilmemesi idarenin isteğin reddine yönelik sükut suretiyle tesis ettiği bir işlem niteliğindedir” demiş; başvurunun yetkili organda görüşülmüş olmasını aramayı doğru bulmamıştır.

Zımnî ret yolu kapatılmadıkça açıktır

Daire, “davacının zımni ret üzerine dava açamayacağına ilişkin herhangi bir düzenlemenin mevcut olmadığı, dolayısıyla uyuşmazlıkta idari davaya konu edilebilir kesin ve icrai bir işlemin mevcut olduğu” sonucuna varmış; davanın incelenmeksizin reddini bozmuştur.

Aynı gerekçe iki kararda; Anayasa Mahkemesinin 19/11/2020 tarihli bireysel başvuru kararına dayanıyor.

Kesin olmayan cevapta bekleme altı ayı geçemez

Daire, mahkeme kararının beklenmesine ilişkin cevabı “10. maddesinde düzenlenen kesin olmayan cevap kapsamında” saymış; davacının “kesin olmayan cevaba karşı başvuru tarihinden itibaren en geç altı ay bekleyerek takiben dava açması gerektiği”ni belirtmiştir.

Karar, maddenin o tarihteki altı aylık bekleme süresine dayanıyor.

Tebliğ tarihi sorulmadan süre hesaplanamaz

Daire, eksik inceleme saptamıştır: yazının “davacıya tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içinde cevap verilmeyip oluşan zımni ret üzerine dava açma süresi içinde dava açılmış ise” davanın süresinde sayılması, tebliğ tarihi belgelenemiyorsa yine süresinde kabul edilmesi gerekir.

Aynı gerekçe beş kararda.

Zımnî ret ile önceki işlem aynı dava değildir

Daire, 10. madde kapsamındaki başvurunun “zımnen reddine ilişkin işlem ile öğrencilikle ilişiğin kesilmesi işleminin farklı nitelikte işlemler olduğu, dolayısıyla iki davanın "konusunun" aynı işlemler olamayacağı” sonucuna varmıştır.

Son gün adli tatile rastlarsa yedi günlük süre sekiz eylülde biter

Altmış günlük dava açma süresinin son günü 25/08/2025 adli tatile rastlamıştı. Daire, davanın “ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren işlemeye başlayan yedi günlük sürenin son günü olan 08/09/2025 tarihinde” açılması gerektiğini belirterek süre aşımına karar vermiştir.

Ruhsat iptali isteminde süre reddi onandı

Daire, “Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir” diyerek kararı onamıştır.

Farklı idarelere yapılan başvurunun süreye etkisi karşı oyda tartışılmıştır.

Talep meclise götürülmese de zımnî ret doğar

Daire, “davacının talebi yetkili belediye meclisine götürülmemekle beraber 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılan anılan başvurunun belediye meclisince zımnen reddine karar verilmesi sonucunun doğduğu”nu kabul etmiştir.

Karar süresinin uzatıldığı bildirimi kesin cevap değildir

İdare, karar alma süresini uzattığını bildirmişti. Daire, bunun “davalı idarece sonradan verilen kesin olmayan cevap olmakla, istemin reddi sayılarak açılan davada süre aşımı bulunduğundan söz edilemeyeceğinden” bahisle süre aşımı kararını bozmuştur.

Başvuru, kaçırılmış süreyi diriltmez

Kurul, davacının işlem ve ödeme tarihlerinde iddia ettiği hususların bilincinde olduğunu saptamış; aksi kabulün “süresinde dava açmayan kişilerin her zaman yapacakları bir başvuru ile dava açma imkanına kavuşması anlamına gelecek” olduğunu belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe dört kararda; ısrar kararı.

Düzenleyici işlemde süre geçtiyse başvuru onu diriltmez

Daire, “dava açma süresi geçtikten sonra düzenleyici işlemlerin değiştirilmesi, düzeltilmesi, kapsamının genişletilmesi gibi istemlerle yapılan ve 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmayan başvuruların, cevap verilmek suretiyle ya da zımnen reddi yolundaki işlemlerin iptali istemiyle açılan davalar yönünden, bu işlemlerin uygulama işlemi olarak kabulüne olanak bulunmadığından, bu davalarda süre aşımı bulunduğunun kabulü gerekmektedir” demiştir.

Aynı gerekçe sekiz kararda.

Hak düşürücü süre geçtiyse onuncu maddeye dayanılamaz

Sürekli işçi kadrosuna geçiş istemleri reddedilen davacılar, sonradan 10. maddeye dayanarak yeniden başvurmuştu. Kurul, “375 sayılı KHK ile belirlenen sürelerin kesin ve hak düşürücü süreler olduğu” gözetildiğinde bu başvuruların yeni bir dava hakkı doğurmayacağı sonucuna varmıştır.

Her yeni başvuru, yeni bir dava açma süresi başlatır

Kurul, “ilgililerin haklarında bir işlem yapılması amacıyla idareye yapmış oldukları başvurunun reddi halinde ret işlemine karşı dava açılmasına bir engelin bulunmadığı, her yeni başvuru üzerine idarece tesis edilecek işlem için 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen 60 günlük süre içinde dava açılmasının mümkün olduğu” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe beş Kurul kararında.

Yeni bir hukuki durum, yeni bir başvuru hakkı doğurur

Kurul, mesleğe tekrar kabul istemiyle yapılan başvuruyu “yeni bir hukuki durum üzerine 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılan bir başvuru” saymış; zımnen reddi üzerine genel süre içinde açılan davada süre aşımı görmemiştir.

Süregelen mülkiyet ihlalinde süre işlemez

Daire, süregelen mülkiyet hakkı ihlalinin kaldırılması istemiyle “2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca her zaman idareye başvurulabileceğinin ve bu başvurunun reddedilmesi halinde aynı Kanun'un 7. maddesinde öngörülen 60 günlük yasal süresi içinde söz konusu işleme karşı dava açılabileceğinin kabulü gerekmektedir” demiştir.

Aynı gerekçe altmış yedi kararda — maddenin en geniş kümesi.

İptal kararından yararlanma başvurusunda on yıllık sınır

Daire, iptal kararının sonuçlarından yararlanmak için 10. madde kapsamında yapılacak başvuruların “Borçlar Kanununun 125. maddesinde öngörülen 10 yıllık zaman aşımı süresi içinde yapılması” gerektiğini, sürenin hakkın doğduğu tarihten işleyeceğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe üç kararda.

Tebliğ ve eki listelerde de aynı sınır

Daire, süresi geçmiş düzenleyici işlemin değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddini “uygulama işlemi olarak kabulüne olanak bulunmadığından” davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe üç kararda.

Beraat kararı yeni hukuki durumdur, yeni başvuru hakkı doğurur

Sözleşmesi ceza soruşturması gerekçesiyle feshedilen öğretim üyesi beraat etmişti. Daire, başvurunun 10. madde kapsamında olduğunu, “ceza yargılaması sonucu verilen beraat kararı ile oluşan yeni hukuki duruma göre işlem tesis edilmesi için davalı idareye başvuru yapılmıştır” diyerek işlemin sebep unsurunun ortadan kalktığını saptamıştır.

Süregelen etkiler doğuran işlem için her zaman başvurulabilir

Daire, ilgililerin “süre gelen etkiler doğuran idari işlemlere karşı 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi hükmü uyarınca, haklarında kanunların öngördüğü işlemlerin yapılması için her zaman idareye başvurmaları” ve ret üzerine dava açmalarının mümkün olduğunu belirtmiştir.

İptal kararı geçmişe etkili hak doğurur mu

Daire, düzenleyici işleme karşı dava açmamış olup “iptal kararından yararlanmak üzere daha sonra 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında idareye başvuran kişiler yönünden geçmişe yönelik bir hak doğurup doğurmayacağının açıklığa kavuşturulması gerekmektedir” diyerek meseleyi bu çerçevede kurar.

Aynı gerekçe dört kararda.

Tebliğ hükmünün değiştirilmesi istemi de aynı sınıra tâbi

Daire, süresi geçmiş düzenleyici işlemin değiştirilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddini uygulama işlemi saymamış, davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe sekiz kararda.

Parasal haklarda altmış ve yüz yirmi günlük geriye yürüme

Kurul, başvuru üzerine açılan davada, dava tarihinden geriye doğru yüz yirmi günü geçmemek üzere başvurudan geriye doğru altmış gün içinde kalan ilk uygulamadan doğan farkların ödenebileceğini belirtmiştir.

Kamu gücü kullanılarak tesis edilen işlemin iptali istemi idari yargıda görülür

Arabuluculuk ücretinin Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenmesi istemiyle arabuluculuk bürosuna yapılan başvurunun zımnen reddi dava konusu edilmiş, İdare Mahkemesi ücretin yargılama gideri sayıldığından bahisle davayı görev yönünden reddetmiştir. Daire, kanun yararına temyiz üzerine, ödemenin reddi hâlinde "ödenmeyen arabuluculuk ücretinin yargılama giderine dönüşemeyeceği" ve ücretin yargılama gideri sayılmasının "dava açılmadan önce idari usûller uygulanarak idarece tesis edilen işlemin idari işlem olma niteliğini değiştirmeyecektir" tespitinden hareket etmiştir. Sonucu işlemi tesis eden iradenin niteliğine bağlayarak "arabuluculuk ücretinin ödenmesi istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi uyarınca yapılan başvurunun reddine ilişkin olarak idarenin bir birimi olan arabuluculuk bürosunca kamu gücü kullanılmak suretiyle tesis edilen idari işlemin iptali istemiyle açılan davanın; 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi uyarınca idari yargı merciince karara bağlanması gerektiği".

Karar, hükmün hukuki sonuçlarına etkili olmamak üzere kanun yararına bozma niteliğindedir ve Resmî Gazete'de yayımlanmasına karar verilmiştir.

Süre geçtikten sonraki itirazın reddi süreyi canlandırmaz

Daire, sürenin geçirilmesinden sonra yapılan ve “dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan” itirazın reddi üzerine açılan davanın “süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi sekiz kararda.

İptal kararından yararlanmak için yapılan başvuruda süre aşımı aranmaz

Daire, düzenleyici işleme süresinde dava açmamış olsa bile ilgilinin “yargı kararıyla verilen iptal kararının sonuçlarından yararlanılması amacıyla idareye yaptığı başvurunun 10. madde kapsamında değerlendirilmesi suretiyle açılan davalarda süre aşımı bulunmadığı Danıştay'ın yerleşik içtihatlarıyla kabul edilmiştir” demiştir.

Aynı gerekçe otuz beş kararda.

Süre geçtikten sonra yapılan başvuru süreyi diriltmez

Daire, işlem tesis edildikten yıllar sonra idareye yapılan başvurunun “dava açma süresini ihya etmeyeceği” gerekçesiyle davanın süre aşımından reddi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe altı kararda.

Plan değişikliği için her zaman başvurulabilir

Süre geçmiş olsa da ilgili, plan değişikliği talebiyle “her zaman başvuruda bulunabileceği” gibi, bu başvuru üzerine verilecek cevaba karşı yeniden dava açabilir.

Eksik ödemenin tamamlanması istemi on birinci madde başvurusudur

7075 sayılı Kanun uyarınca yapılan ödemelerin eksik olduğu iddiasıyla idareye başvurulmuştu. Kurul, bu başvuruların “2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerek”tiğini, sürenin ödemeden haberdar olunan tarihten işleyeceğini belirterek aykırılığı süre aşımı yönünde gidermiştir.

Atanma talebi onuncu, işlemin değiştirilmesi on birinci maddedendir

İki bölge idare mahkemesi, araştırmacı kadrosuna atanan davacıların başvurularını farklı değerlendirmişti. Kurul, birinde başvurunun “atanma talebi” mahiyetinde, ötekinde “idari işlemin değiştirilmesi” mahiyetinde olduğunu saptamış; konular farklı olduğundan aykırılığın giderilmesi istemini reddetmiştir.

On birinci madde başvurusu ihtiyaridir, dava yolunda kayıp yaratmaz

Kurul, 11. madde başvurusunu “kanun koyucunun idari işlemlere karşı başvuruda bulunmayı ilgilinin isteğine bırakmış olduğu başvuru türü” saymıştır. Maddedeki kurallar, ilgililerin “bu yola gitmelerinin yargı yoluna başvurmaları konusunda herhangi bir kayıp yaratmayacağını bilmeleri amacıyla” konulmuştur.

Onuncu madde başvurusunun cevabına karşı on birinci maddeye gidilebilir

Kurul, 10. madde kapsamında yapılan başvuru üzerine tesis edilen işleme karşı dava açılmadan önce “anılan Kanun'un 11. maddesi kapsamında maddede belirtilen taleplerle madde öngörülen usule uygun olarak idareye tekrar başvuruda bulanabilecekleri”ni belirtmiştir. Olayda başvuru dava süresi geçtikten sonra yapıldığı için 11. madde başvurusu sayılmamıştır.

Başvurunun hangi hükme dayandığı dilekçeden okunur

Kurul, vergi dairesine yapılan başvuruda “başvurunun 213 sayılı Kanun'un vergi hatalarını düzeltilmesine ilişkin hükümler kapsamında yapıldığına ilişkin bir belirleme de bulunmamaktadır” saptamasıyla ısrar kararını bozmuştur.

On birinci madde düzenleyici işlemler için de işler

Daire, kanun koyucunun 11. madde başvurusuna konu edilebilecek işlem bakımından “düzenleyici ya da bireysel işlem ayrımı gibi bir ayrıma gidilmemiş” olduğunu, maddenin kapsamının “salt bireysel işlemlerle sınırlandırılma”dığını belirtmiştir.

Hakkında işlem yokken yapılan başvuru onuncu madde başvurusudur

Daire, kişilerin “haklarında daha önce idarece tesis edilmiş herhangi bir işlem olmaksızın, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için yaptıkları başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılmış bir başvuru olduğu”nu belirtmiştir; dava açma süresi de bu başvuru üzerine tesis edilen işlemin tebliğinden başlar.

Üst makam ya da işlemi yapan makam dışına başvuru bu madde sayılmaz

Daire, “üst makam veya işlemi tesis eden makama yapılmayan başvuruların bu madde kapsamında değerlendirilebilmesine hukuken olanak bulunmadığı”nı belirtmiştir. Olayda Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi tesis eden makam olmadığından, başvuru 10. madde kapsamında sayılmış ve dava süresinde görülmüştür.

Onuncu mu on birinci mi: başvurunun içeriğine ve amacına bakılır

Daire, bir başvurunun hangi madde kapsamında olduğunu belirlemek için “başvurunun içeriğine ve hangi amaçla yapıldığına bakmak gerek”tiğini söylemiştir. 11. madde için yeni bir hukuki durum aranmaz; yeni bir gelişme varsa başvuru 10. madde kapsamında değerlendirilir.

İletişim merkezine başvuru da sayılır, ama başvuru hakkı bir kezdir

Daire, Başbakanlık İletişim Merkezine yapılan başvuruyu 11. madde başvurusu saymış; maddenin hak arama özgürlüğüyle ilgisi nedeniyle “geniş yorumlanması” gerektiğini belirtmiştir. Buna karşılık “Kanun, ilgililere sadece bir kez başvurma hakkı tanıdığından”, ret cevabından sonra aynı konuda yeniden başvurmak süreyi ikinci kez durdurmaz.

Dördüncü fıkra kaldırılınca vergi işlemleri de madde kapsamına girdi

Daire, 11. maddenin 4. fıkrasının yürürlükten kaldırılmasıyla güdülen amacın, tarh, tahakkuk ve tahsil işlemleriyle karşılaşan yükümlülere “dava açma süresi içinde idareye başvuru yolunu açmak, bu başvuru ile dava açma süresini durdurmak” olduğunu belirtmiştir. Tarhiyatın kaldırılması için doğrudan dava açılabileceği gibi 11. maddeye göre idareye de başvurulabilir.

Yönetmelikten ibare kaldırılması istemi de süresinde yapılmalıdır

Yönetmeliğin yayımından iki yıl sonra “psikolojik danışman” ibarelerinin kaldırılması istemiyle başvurulmuştu. Kurul, 11. madde başvurularının “idari dava açma süresi içinde yapılması gerekmekte” olduğunu belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

Yönetmeliğin değiştirilmesi istemi geçmiş süreyi geri getirmez

Sendika, 2013'te yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğinin değiştirilmesi için başvurmuş, ret üzerine dava açmıştı. Kurula göre bu ret işleminin dava konusu edilebileceğinin kabulü hâlinde “kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin gözardı edilmesi sonucu doğacaktır”; dava süre aşımından reddedilmiştir.

Geri alma istemi de altmış günlük süre içinde yapılmalıdır

Koleksiyon izin belgesinin iptaline karşı, işlemin üzerinden yaklaşık bir yıl geçtikten sonra başvurulmuştu. Kurul, davacının “işlemin tesisinin üzerinden yaklaşık bir yıl geçtikten sonra talepte bulunduğu” gerekçesiyle davayı süresinde görmemiş, dayanağı düzenleyici işlem yönünden de süre aşımı saymıştır.

Talep içermeyen yazışma on birinci madde başvurusu değildir

Davacı, idareyle yaptığı yazışmayı 11. madde başvurusu saymıştı. Daire, “anılan cevap ile açıkça idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması yönünde bir talep olmadığı” gerekçesiyle bu iddiaya itibar etmemiştir.

Yalnız bilgi isteyen başvuru on birinci madde başvurusu sayılmaz

Davacı, iletişim merkezine yaptığı başvurunun dava süresini durdurduğunu ileri sürmüştü. Daire, başvuruda yalnızca “bilgi istenildiği görüldüğünden, bu başvurunun, 11. madde bağlamında bir başvuru olarak nitelendirilmeyeceği” sonucuna varmıştır.

Hakkında işlem yoksa onuncu, varsa on birinci madde uygulanır

İşyeri açma ve çalışma ruhsatına karşı yapılan başvuruda Daire, 10. maddenin uygulanabilmesi için “ilgili hakkında idarece önceden kurulmuş bir işlemin bulunmaması gerekirken, 11. maddesinin uygulanabilmesi için, ilgili hakkında daha önceden kurulmuş bir idari işlemin bulunması” gerektiğini belirtmiştir.

Kurul Kanunu'ndaki yeniden inceleme, maddenin özel görünümüdür

Meslekten çıkarma kararına karşı 11. madde uyarınca başvurulan uyuşmazlıkta Daire, maddenin tanıdığı hakkı “İhtiyari idari başvuru olarak adlandırılan bu hakkın kullanılması dava açma hakkına sahip olanların isteğine bağlıdır” biçiminde nitelendirmiş; Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 33. maddesinin de “İdari Yargılama Usulü Kanun'unda yer alan düzenlemenin özel bir görünümü” olduğunu kabul etmiştir.

Zımnî ret süresi otuz gündür; askıda yazmaması bunu değiştirmez

7331 sayılı Kanun cevap süresini altmıştan otuz güne indirmişti. Kurul, plan askı tutanaklarında bunun yazılmamış olmasının “zımni ret süresinin 30 gün yerine, 7331 sayılı Kanun'un 2. maddesinin yürürlüğe girmesinden önceki hali olan 60 gün olarak hesaplanmasını gerektirmediği” sonucuna varmıştır.

Uygulama işlemiyle yeniden işleyen sürede de başvuru yapılabilir

Düzenleyici işlemin uygulanması üzerine açılan davada Kurul, uygulama işlemi ile “2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulduğu tarih arasında geçen süre de dikkate alınmak suretiyle kalan dava açma süresi içerisinde açılan davalarda süre aşımı bulunmadığının kabulü” gerektiğini belirtmiştir.

Kesin cevap verilmemişse istek reddedilmiş sayılmaz

Daire, başvuruya “olumlu ve olumsuz kesin bir cevap verilmediği” saptamasıyla talebin reddedilmediğini kabul etmiş; zımnî ret süresini esas alarak davayı süresinde görmüştür.

Süre durur, kaldığı yerden yeniden işler

İdareye başvuru nedeniyle duran dava açma süresinin hesabının tartışıldığı uyuşmazlıkta Daire, üçüncü fıkranın işleyişini günleriyle ortaya koyarak, “01.11.2005 gününden itibaren işlemeye başlayan ve 23.11.2005 günü duran, 22.01.2006 günü yeniden işlemeye devam eden dava açma süresi içerisinde 23.02.2006 günü görülen davanın açıldığı anlaşılmaktadır” saptamasıyla, başvuruya kadar geçen sürenin de hesaba katılacağını kabul etmiştir.

Süre dolduktan sonra verilen cevap on birinci maddede süreyi etkilemez

Tapu harcının iadesi istemiyle 11. madde kapsamında başvurulmuştu. Daire, sonradan verilen cevabın “11. madde kapsamında yapılacak başvurularda dava açma süresine etkisi olmayacağı, sonradan verilen cevabın ancak İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında yapılacak başvurularda dikkate alınabileceği”ni belirtmiştir.

Süre başvuruyla durur, altmış gün sonra kaldığı yerden işler

Kurul, itirazla duran dava açma süresinin idare altmış gün içinde cevap vermeyince “kaldığı yerden işlemeye devam ettiği”ni saptamıştır. Son gün cumartesiye geldiğinden pazartesi mesai bitimine kadar açılması gereken dava geç açılmış, süre aşımı bulunmuştur.

Başvurunun reddi tebliğ edilince kalan sürede dava açılmalı

İdari para cezasına karşı dava süresi içinde kaldırma talebiyle başvurulmuş, başvuru reddedilmişti. Daire, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren “kalan dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekirken” bu sürenin çok sonrasında açılan davanın esasının incelenemeyeceğini belirtmiştir.

Uzayan süre de kaçırılabilir

Daire, başvuruyla duran sürenin yeniden işlemesinden sonra “bu süre geçirildikten sonra 30/08/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı” sonucuna varmıştır.

Koruma kurulu kararına itiraz üzerine verilen karardan süre yeniden başlar

Koruma bölge kurulu kararına altmış gün içinde itiraz edilmiş, Koruma Yüksek Kurulu karar vermişti. Daire, “21/12/2021 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde 07/01/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu” sonucuna varmış; benzer yöndeki İdari Dava Daireleri Kurulu kararına atıf yapmıştır.

Süresinde yapılan başvuruda dava da süresindedir

Daire, başvurunun süresinde yapıldığını saptayarak “30/12/2022 tarihinde açılan davanın süresi içerisinde açıldığı” sonucuna varmış, süre aşımı kararını bozmuştur.

Aynı gerekçe dokuz kararda.

Tam yargı davasında da başvuru süreyi durdurur, zımni ret yeniden işletir

Tazminat istemiyle idareye başvurulmuş, başvuru zımnen reddedilmişti. Daire, başvuruyla “dava açma süresinin durduğu”nu, zımni ret üzerine “dava açma süresinin yeniden işlemeye başladığı”nı saptayarak kalan süre geçtikten sonra açılan davayı süre aşımından reddetmiştir.

Yedinci ve on birinci maddedeki süreler birlikte hesaplanır

Daire, “2577 sayılı Kanun'un 7 ve 11. maddelerinde belirtilen süreler geçirildikten sonra açılmış olan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken” işin esasına girilmesini bozma sebebi saymıştır.

Son gün hesabı tutmuyorsa karar sonucu itibarıyla onanır

Daire, davanın açılması gereken son günü hesaplayarak süre aşımını saptamış; alt derece kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır.

Zımnen reddedilen başvurudan sonra kalan sürede dava açılmalı

Ek motorlu taşıtlar vergisine ilişkin tebliğe karşı 11. madde kapsamında başvurulmuştu. Daire, “duran dava açma süresinin başvurunun zımnen reddedilmiş sayıldığı 20/04/2024 tarihinden itibaren tekrar işlemeye başladığı”nı saptayarak kalan süre geçtikten sonra açılan davayı süre aşımından reddetmiştir.

Zımnî ret işleminde içtihadı birleştirme kararı uygulanmaz

Daire, dava konusunun “başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlem olduğu ve dolayısıyla davalı idarenin yazılı olarak bildirilen bir işleminin dava konusu edilmediği” gerekçesiyle, yazılı bildirime ilişkin içtihadı birleştirme kararının uygulanamayacağını belirtmiştir.

Aynı gerekçe on kararda.

İvedi yargılamada on birinci madde uygulanmaz, askıda yazmasa da

İmar planlarına askı süresinde itiraz edilmiş, askı tutanaklarında ivedi yargılama usulüne tabi olduğuna dair açıklama bulunmuyordu. Kurul, “ivedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıkta 2577 sayılı Kanun'un 11. madde hükmünün uygulanamayacağının dikkate alınması” gerektiğini belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

İhale uyuşmazlığında da ölçü aynı

Daire, süre aşımı yönünden verilen ret kararını kendi gerekçesiyle onamıştır.

Aynı gerekçe üç kararda.

Aksi hâlde ruhsat sürekli dava tehdidi altında kalır

Ruhsat tarihinden uzun süre sonra idareye yapılan başvurunun reddi üzerine açılan davada Kurul, bu tür bir başvurunun yeniden dava açma süresi doğurmayacağını belirterek, “aksine bir yaklaşım idarece verilen ruhsatın sürekli yeni bir dava tehdidi altında kalmasına yol açacağından” gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği sonucuna varmıştır.

Süre geçtikten sonraki başvuru yeni süre başlatmaz

Kurul, imar planında değişiklik istemiyle yapılan ve “yeni bir dava açma süresi başlatmasına hukuken olanak bulunmayan” başvuruların reddi üzerine açılan davanın süre aşımından reddini onamıştır.

Süre geçtikten sonraki itirazın reddi süreyi canlandırmaz

Daire, sürenin geçirilmesinden sonra yapılan ve “dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan” itirazın reddi üzerine açılan davanın “süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi sekiz kararda.

Davacıyı ilgilendirmeyen yeniden ilan süre başlatmaz

Plan değişiklikleri yeniden ilan edilmiş ama davacının taşınmazı yönünden bir değişiklik yapılmamıştı. Daire, “yapılan ilan işleminin davacı açısından yeniden dava açma süresini başlatmayacağı”nı belirtmiştir.

Aynı gerekçe altmış kararda — maddenin en yerleşik hattı.

Özel kanundaki dava süresine on birinci madde yorumla eklenemez

Yükseköğretime geçiş sınavı uyuşmazlığında Daire, genel dava süresine tabi işlemlerde 11. maddeye başvurma olanağı bulunsa da “özel yasalarında öngörülen dava açma süresine yönelik olarak yasasında yer almayan bir düzenlemenin yorum yoluyla uygulanmasına olanak bulunmamaktadır” demiştir.

Sonradan çıkan Cumhurbaşkanı Kararı da süreyi ihya etmez

Kurul, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın “dava açma süresini ihya etmeyeceği”ni belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe dört kararda.

Elektronik postayla yapılan başvuru da süre geçtiyse sonuç doğurmaz

Davacı, elektronik posta yoluyla yönerge ve yönetmelik maddelerinin ele alınmasını istemişti. Kurul bunu “dava açma süresinden sonra yapılan 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında bir başvuru” sayarak “dava açma süresini canlandırmayacağı” sonucuna varmıştır.

Hakkında yeni işlem yoksa eski işlemin süresi geri gelmez

Davacı, 2013'te tesis edilen işlemden beş yıl sonra, dayanağı yönetmelikten “aile reisi” ibaresinin çıkarılmasını istemişti. Kurul, hakkında yeni bir işlem tesis edildiğine dair belge bulunmadığını saptayarak başvuruyu “dava açma süresinden çok sonra yapılan” bir başvuru saymış ve süreyi canlandırmayacağını belirtmiştir.

Plan değişikliği teklifi içermeyen başvuru yeni süre başlatmaz

Davacılar, imar planındaki bir plan notunun kaldırılmasını istemişti. Daire, mevcut planda parsele yönelik değişiklik yapılmadığını saptayarak başvuruyu “imar planı değişikliği teklifi içermeyen ve yeni bir dava açma süresi başlatmayan” bir başvuru saymıştır.

Süresi geçmiş başvuru üzerine kurulan işlem de süre başlatmaz

Daire, süreler geçirildikten sonra yapılan 11. madde başvurusu üzerine tesis edilen işlemin “dava açma süresini canlandırmayacağı”nı belirterek davanın esasının incelenemeyeceği sonucuna varmıştır.

İmar durum belgesi geçmiş dava süresini canlandırmaz

Nazım imar planlarına karşı askı ilanından itibaren altmış gün içinde dava açılmamıştı. Daire, sonradan alınan imar durum belgesini “süreyi canlandırma niteliğini haiz olmayan” bir belge sayarak davayı süre aşımından reddetmiştir.

Plana süresinde dava açılmadıysa parselasyon üzerinden de açılamaz

Daire, imar planlarına askı sürelerine göre dava süresi geçtikten sonra “bu planların uygulama işlemi niteliğindeki parselasyon işlemine karşı süresinde dava açılmak kaydıyla” dava açılabileceğini belirtmiş; parselasyon davasında da süre aşımı bulunduğundan planın dava edilemeyeceği sonucuna varmıştır.

Memuriyetten çıkarmanın geri alınması istemi süreyi diriltmez

Davacı, 2019'da verilen devlet memurluğundan çıkarma cezasının geri alınması için 2020 sonunda başvurmuştu. Daire, başvurunun “dava açma süresi geçirildikten sonra” yapıldığını saptayarak İdare Mahkemesinin ret kararını onamıştır.

Parasal haklarda altmış ve yüz yirmi günlük geriye yürüme

Kurul, başvuru üzerine açılan davada, dava tarihinden geriye doğru yüz yirmi günü geçmemek üzere başvurudan geriye doğru altmış gün içinde kalan ilk uygulamadan doğan farkların ödenebileceğini belirtmiştir.

Plan zımni ret süresinin sonunda kesinleşir, sonraki ret süreyi yeniden başlatmaz

Daire, “uygulama imar planı, davacı parseli bakımından zımnen ret süresi sonunda kesinleştiğinden” bu süreden sonra tesis edilen ret işleminin tebliğinin yeni bir dava açma süresi doğurmayacağını belirtmiştir.

Aynı gerekçe yirmi yedi kararda.

Süre otuz gündür ve üst makama başvuru süreyi durdurmaz

Taşınmazın açık artırma usulüyle satışına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, ivedi yargılama usulünde "dava açma süresinin otuz gün olduğu ve Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin bu usülde uygulanmayacağı" kurallarına yer vermiştir. Davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararını, sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediğinden gerekçesiyle onamıştır.

Askı ilanına itiraz edilmişse süre onbirinci maddeye göre belirlenir

İmar planına askı süresi içinde itiraz eden davacı bakımından “dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir”; itirazın zımnen reddini izleyen altmış gün içinde dava açılabilir.

Aynı gerekçe yirmi yedi kararda.

Çevre düzeni planı uygulama işlemi değildir, süre askıdan işler

Daire, planın “uygulama işlemi niteliği taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır” diyerek süreyi son askı tarihinden başlatmış; sonradan açılan davayı süresinde görmemiştir.

Başvuru onuncu madde kapsamında değilse süre yedi ve onbirinci maddeye göre hesaplanır

Daire, “dava açma süresinin hesaplanmasında 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı ve süre hesabının aynı Kanun'un 7. ve 11. maddesi kapsamında yapılması gerektiği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi iki kararda.

İmar planlarında özel itiraz süresi vardır

Daire, “İmar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurular için, 3194 sayılı Kanunun 8. maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği” saptamasını yapmış; mahkemenin süre itirazını hiç değerlendirmemesini de eleştirmiştir.

Tavzih başvurusu uygulama işlemi doğurmaz; süre kamu düzenindendir

Daire, bir tebliğ hükmünün açıklanması istemiyle yapılan başvurunun “bir uygulama işlemi niteliği taşımadığı”nı belirtmiş; aksi kabulün “kamu düzeninden sayılan dava açma süresin”i işlevsiz bırakacağını vurgulamıştır.

Aynı gerekçe on dört kararda.

Ödeme emrine karşı onbirinci madde işlemez

Daire, “vergi dairelerince amme alacağının tahsiline yönelik olarak düzenlenen ödeme emrinin tebliği üzerine 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinin uygulanma olanağı bulunmadığından” süreyi tebliğ tarihinden saymıştır.

Aynı gerekçe yirmi beş kararda.

Süre aşımından ret, mahkemeye erişim hakkını ihlal etmez

Daire, askı ve zımni ret süreleri geçtikten sonra açılan davada verilen “süre aşımı nedeniyle davanın reddi kararının mahkemeye erişim hakkını ihlal etmediği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi kararda.

Aynı kural 2886 sayılı Kanun'a göre yapılan satışta da işler

Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık artırma usulüyle satışa ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğunu ve dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama başvurulamayacağını belirtmiştir.

Katı yorum mahkemeye erişimi ihlal eder

Anayasa Mahkemesi, süreyi el koyma tarihinden başlatan yorumu “2577 sayılı Kanun'un 12. maddesinin oldukça katı bir şekilde yorumlanması” saymış ve mahkemeye erişim hakkının ihlaline karar vermişti. Daire bu karara dayanarak işin esasının incelenmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Sürenin başlangıcı aşırı şekilcilikten uzak belirlenir

Daire, idari işlemden doğan tam yargı davalarında sürenin “kural olarak uyuşmazlık konusu idarî işleme karşı dava açma süresine tâbi” olduğunu belirtmiş; tazminatın koşulları arasında illiyet bağını sayarak, sürenin başlangıcının “aşırı şekilcilikten uzak bir şekilde, tazminatın şartlarının oluştuğu tarih” esas alınarak tespit edilmesi gerektiğini söylemiştir.

Reddedilen tazminat üzerinden nispi vekâlet ücretine hükmedilmez

Maden işletmesine ilişkin tam yargı davasında Daire, mahkemelerin usul kurallarını uygularken “davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten kaçınmaları” gereğini gözeterek davacı aleyhine nispi vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiği sonucuna varmış, kararı düzelterek onamıştır.

Kusuru olmayan davacıya yeni külfet yüklemek hakkaniyetle bağdaşmaz

Özel tüketim vergisi istisnası kapsamındaki taşıta ilişkin tam yargı davasında Daire, “olayda kendisine kusur atfedilemeyecek olan davacıya yeni bir külfet yüklemenin hakkaniyetle bağdaşmadığı”nı belirterek, hizmet kusuru bulunmadığı gerekçesiyle verilen ret kararını bozmuştur.

İşlem iptal edilince yoksun kalınan parasal haklara da hükmedilir

Daire, 12. maddenin “idari işlem nedeniyle haklarının ihlal edildiği iddiasında bulunan ilgililere seçimlik hak” tanıdığını belirtmiş; işlemin iptali üzerine “davacının dava konusu işlem nedeniyle yoksun kaldığı parasal haklarının ödenmesi isteminin kabulüne, özlük haklarının iadesine karar verilmesi gerektiği” sonucuna varmıştır.

Madde davacıya seçimlik hak tanır

Daire, maddenin “idari işlem nedeniyle haklarının ihlal edildiği iddiasında bulunan ilgililere seçimlik hak tanımış” olduğunu belirtir: önce iptal sonra tam yargı, ikisi birlikte ya da doğrudan tam yargı. İptal istemi kabul edilince parasal haklar hakkında da hüküm kurulması gerekir.

Aynı gerekçe elli dört kararda — maddenin en geniş kümesi.

Düzenlemeyle zarar arasında illiyet bağı yoksa sorumluluk doğmaz

Kılık ve kıyafet yönetmeliğine dayanılarak açılan tam yargı davasında Daire, 12. maddenin “idari işlem dolayısıyla hakları ihlal edilen kişilere seçimlik bir hak” tanıdığını belirtmiş; ancak “uğranıldığı ileri sürülen zarar ile anılan düzenleme arasında bir illiyet bağının bulunmadığı” gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

Tek sınır süredir

Daire, iptal davasından sonra açılacak tam yargı davası için maddede “yer alan tek daraltıcı düzenleme tam yargı davası açmanın süreye bağlanmış olmasıdır” demiştir.

Mahkeme öyle nitelendirmese de dava on ikinci madde davasıdır

İdare Mahkemesi davayı 12. madde kapsamında görmemişti. Kurul, “davacı taleplerinin dayanağının davacının okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlem olduğu” gerekçesiyle davanın “iptal davası sonrası açılan tam yargı davası niteliğinde olduğu” sonucuna varmış, süre aşımı kararını bozmuştur.

İptal kararından sonra yoksun kalınan haklar ödenir

Daire, “hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanarak iptal edilen işlem nedeniyle, iptal kararı sonrasında talep edilen, davacının yoksun kaldığı parasal haklarının, yasal faiziyle birlikte tazmini gerektiği” sonucuna varmış, aksi yöndeki kararı kanun yararına bozmuştur.

İptal davası üzerine açılan tam yargıda faiz iptal davası tarihinden işler

Daire, “hükmedilecek maddi tazminata yürütülecek faizin başlangıç tarihinin, iptal davası üzerine açılan tam yargı davalarında, iptal davasının açıldığı tarih olarak kabulü gerek”tiğini belirtmiş; faizi idareye başvuru tarihinden işleten mahkeme kararını bozmuştur.

İptal davası objektif, tam yargı davası sübjektif niteliktedir

"iptal davası açabilmek için dava konusu yapılmak istenen idari işlem ya da eylemin davacının mutlaka kişisel bir hakkını ihlal etmesi gerekmez iken tam yargı davası açabilmek için bir işlem ya da eylemin doğrudan bir kişisel hakkı ihlal etmesi zorunludur". Kurul bunu "Zira iptal davası objektif nitelikte bir dava iken tam yargı davası subjektif bir dava niteliğindedir." sözüyle bağlamış, düzenleyici işlemin iptal edilmiş olmasını tek başına tazminat sebebi saymamıştır.

İptal kararı mutlak göreve başlatma değilse yeni işlem yeni uyuşmazlık doğurur

Atamanın yapılmamasına ilişkin işlem iptal edilmişti. Daire, iptal kararının “davacının mutlak olarak göreve başlatılması niteliğinde olmaması” nedeniyle, iki yıl sonra göreve başlatılmasının ardından yapılan başvurunun zımnen reddinin ayrı bir uyuşmazlık doğurduğunu belirtmiştir.

İptal kararı üzerine açılan tam yargıda yetkili yer iptali veren mahkemedir

Daire, 12. madde uyarınca “iptal ve tam yargı davalarının birlikte veya iptal davası sonuçlandıktan sonra tam yargı davası açılması mümkün olduğundan”, uyuşmazlığın çözümünde 36. maddenin (a) fıkrası gereğince iptal kararını veren mahkemenin yetkili olduğu sonucuna varmıştır.

On ikinci madde kapsamındaki istem ayrı dilekçeyle

Daire, iptal kararı üzerine istenen haklar ile sonraki bir işlemden doğan hakların “ayrı dava açılması gerekirken, tek dilekçe ile dava açılmasında 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi hükmüne uyarlık bulunmamaktadır” demiştir.

El koyma değil, müsadere kararı süreyi başlatır

Aracın muhafaza altına alındığı tarihten itibaren süre hesaplanmıştı. Kurul, “kolluk güçlerince yapılan muhafaza altına alma işleminin ancak yargı mercilerince verilebilecek olan bir müsadere kararı ile kesinleşeceği”ni belirterek, sürenin başlangıcı olarak müsadere kararının esas alınması gerektiğini söylemiştir.

Her kesinti yeni bir dava açma süresi başlatır

Borç çıkarma işlemi tebliğ edilmiş, tahsilat aylık kesintilerle yapılmıştı. Kurul, “borç çıkarma işleminin icrası niteliğinde olan her bir kesinti işleminden itibaren, 2577 sayılı Kanunun 12. maddesi uyarınca, 60 günlük yeni bir dava açma süresinin başladığının kabulü gerektiği” sonucuna varmıştır.

Ödemenin yapıldığı tarih icra tarihidir

Daire, ek Devlet hakkının ödenmesini işlemin icrası saymış; davanın “işlemin icrasından itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde (ödemenin yapıldığı tarihten itibaren süresinde)” açıldığını kabul ederek tazminat istemi olarak incelenmesine engel görmemiştir.

Yapının hizmete açılması işlemin icrasıdır

Üst geçit yapımından doğduğu ileri sürülen zararda Daire, zararı eyleme değil işleme bağlamıştır: süre “üst geçit yapımının sona erdiği ve hizmete açıldığı 25/11/2009 tarihinden itibaren altmış gün” olarak işler; sonradan yapılan başvuru süreyi canlandırmaz.

Köprülü kavşakta da ölçü aynı

Zarar “farklı seviyeli köprülü kavşak yapılmasına ilişkin işlemden ve bu işlemin icrasından” doğduğundan süre, kavşağın trafiğe açıldığı tarihten işlemiştir.

Aynı gerekçe iki kararda.

Ödenen tutarın iadesi de icraya bağlanır

Daire, iade talebi yönünden sürenin “2577 sayılı Yasanın 12. maddesi kapsamında "işlemin icrası" olarak kabul edilebilecek ödeme tarihinden” başlatılabileceğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe sekiz kararda.

İşlemden doğan zarar 12, eylemden doğan 13. maddeye tâbi

Kurul iki yolu ayırır: eylemden doğan zararda 13. maddedeki başvuru şartı işler, buna karşılık “12. maddede yer alan düzenleme uyarınca, idari işlemlerin yol açtığı hak kayıplarının giderilmesinin istenilmesi hâlinde ise doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davasının açılması veya ilk önce iptal davası açılarak bu davanın karara bağlanması üzerine veya işlemin icrası nedeniyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içerisinde tam yargı davasının açılması gerekmektedir”.

Aynı gerekçe on üç kararda.

Zarar işlemin icrasından doğuyorsa on üçüncü maddedeki başvuru şartı aranmaz

Av yasağı nedeniyle ayıları vuramayan davacının hayvanları telef olmuştu. Daire, zararın “idari işlem olan av yasağı kararından ve bu kararın icrasından” doğduğunu saptayarak “2577 sayılı Yasanın 12.maddesi kapsamında bulunan uyuşmazlıkta, anılan Yasanın 13.maddesinde idari eylemden doğan zararlar için öngörülen idareye başvurma şartının aranmaması gerektiği”ni belirtmiştir.

Yıkım bir eylemse 12. madde uygulanmaz

Daire, zararın işlemden değil eylemden doğduğunu saptayarak “2577 sayılı Kanun'un 12. madde hükmünün uygulanma imkanının bulunmadığı” sonucuna varmış; süreyi 13. maddeye göre hesaplayarak davayı süresinde görmüştür.

İşlemin icrasından da eylemden de doğan zarar idari yargıda görülür

Daire, ilgililerin “idarenin işlemininin icrası sebebiyle doğan zararların tazmini istemiyle idari yargıda dava açabilecekleri gibi”, kamu hizmetinin yürütümü sırasındaki eylemden doğan zararlar için de idari yargıya başvurabileceklerini belirterek görev yönünden ret kararını bozmuştur.

İşlemden doğan zararda onuncu maddeye dayanarak başvurulamaz

Bakanlığın talebiyle ödenen plan inceleme bedelinin iadesi istenmişti. Kurul, zararın idari işlemden kaynaklandığını ve sürenin 12. maddeye göre hesaplanacağını belirtmiş; “İdari işlemden kaynaklı zararın tazmini istemiyle İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesine dayanılarak başvuru yapılması hukuken mümkün olmadığı”nı söylemiştir.

Doğrudan açılan tam yargı davası altmış gün içinde açılmalıdır

Elektrik harcı ve asansör ruhsatı ücretinin iadesi istenmişti. Kurul, ödeme tarihinden itibaren altmış gün içinde dava açılması gerektiğini, sonradan idareye yapılan başvurunun “dava açma süresini canlandırmayacağı açıktır” diyerek belirtmiştir.

Uygulama üzerine başvurulmuşsa süre on birinci maddeye göre hesaplanır

Katı atık tarife farkının ödenmesi istemiyle açılan davada Daire, 12. maddede idari işlemlerden, 13. maddede idari eylemlerden doğan zararların düzenlendiğini belirtmiş; uygulama üzerine idareye başvurulmuşsa sürenin “anılan Kanunun 12. maddesinin yollamada bulunduğu 11. maddeye göre” hesaplanacağını söylemiştir.

Sonradan yapılan başvurular süreyi diriltmez

Daire, ret işleminin tebliğinden sonra “davalı idareye muhtelif tarihlerde yapılan başvurular, yeni bir dava açma hakkı vermeyeceğinden” davayı süre yönünden reddetmiştir.

Her iptal kararı tazminat sorumluluğu doğurmaz

Lisans, başka bir idarenin ruhsat iptali üzerine bağlı yetkiyle iptal edilmiş, ruhsat iptali de sonradan mahkemece iptal edilmişti. Daire, "idari işlemler için verilen her iptal kararının tazminat sorumluluğuna yol açmayacağı" ölçüsünü koydu: aksi hâl "idarelerin hizmet kusuru kapsamında oluşan zararlardan kaynaklı sorumluluğunu ölçüsüz bir şekilde genişletilmesi ve kusursuz sorumluluk hallerini de aşar bir şekilde bir idarenin başka bir idarenin işleminden dolayı doğrudan sorumlu olması sonucunu doğuracağı" için.

Bedensel zararda süre kesin sağlık kurulu raporuyla başlar

Daire, bedensel zararlara ilişkin uyuşmazlıklarda 13. maddedeki sürelerin “tedavi sürecinin tamamlanıp, zararın kesin ve net olarak ortaya konulduğu sağlık kurulu raporunun alındığı tarihte başlayacağı”nı belirtmiş; iki yıl geçici süreli rapor ve süren tedavi karşısında sürenin henüz işlemeye başlamadığı sonucuna varmıştır.

Geçici rapor değil, nihai durumu bildiren rapor esas alınır

Engelli çocuk için 2009 tarihli rapor esas alınarak dava süre aşımından reddedilmişti. Kurul, “nihai durum bildirir sağlık kurulu raporunun 16/09/2014 tarihinde verildiği” değerlendirmesiyle davanın süresinde açıldığı sonucuna varmış, ısrar kararını bozmuştur.

Süregelen zarar için her zaman başvurulabilir

Daire, “süregelen bir zararın varlığı halinde, bu zararın giderilmesi için her zaman başvuru yapılabileceği ve başvurunun reddi halinde tam yargı davası açılabileceği”ni belirtmiş; İdari Dava Dairelerinin benzer yöndeki kararına atıf yapmıştır.

Süre, önceki davadaki kararın kesinleşmesine göre incelenir

Daire, “anılan davadaki kararın kesinleşme tarihi esas alınarak davanın süresinde olup olmadığı yönünden bir inceleme yapılması gerekirken eksik inceleme ve araştırma neticesinde davanın süre aşımı nedeniyle reddi” yolundaki kararı bozmuştur.

Aynı gerekçe üç kararda.

Beş yıl içinde yapılan başvuru hak arama özgürlüğünün gereğidir

Daire, “olay tarihinden itibaren beş yıllık süre içerisinde yapılan başvurunun zımnen reddedilmesi üzerine açılan davanın esastan incelenmesi gerekirken, süre aşımı yönünden davayı reddeden” kararı bozmuştur. Maddedeki azami beş yıl, bir yıllık sürenin yanında bağımsız bir imkân olarak okunur.

Aynı gerekçe altı kararda.

Sonradan yapılan başvuru süreyi canlandırmaz

Olaydan beş yıl sonra manevi tazminat istemiyle yapılan başvuru üzerine açılan davada Daire, “dava açma süresini canlandırma olanağı bulunmayan başvuru neticesinde açılan işbu davanın süresinde açılmadığı” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe altı kararda.

Bir yıl içinde ikinci kez başvurmak süreyi canlandırmaz

Daire, 13. maddede “1 yıllık süre içerisinde birden çok kez başvurabileceğine yönelik bir hükme yer verilmediğinden”, aynı zararlar için ikinci kez yapılan başvurunun “dava açma süresini canlandırmayacağı” sonucuna varmıştır.

Salgın tedbirleri zorunlu başvuru süresini de durdurmuştur

Daire, 13. maddedeki zorunlu idari başvuru süresinin “7226 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi uyarınca Covid 19 tedbirleri kapsamında 13/3/2020 tarihi itibarıyla” durduğunu, 16/6/2020 tarihinde kaldığı yerden işlemeye başladığını saptayarak davada süre aşımı bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Vazife malullüğü kararı eylemin idariliğini ortaya çıkarır

Bölge idare mahkemeleri, asker ölümlerinde sürenin ne zaman başladığı konusunda ayrılmıştı. Kurul, idariliğin daha önce öğrenilmediği uyuşmazlıklarda “vazife malullüğü hakkında idare mahkemesince verilen iptal kararının, eylemin idariliğini ortaya çıkaran bir olgu olarak dikkate alınması ve 2577 sayılı Kanun'un 13. maddesinde yer alan bir ve beş yıllık sürelerin, bu kararın tebliğinden itibaren hesaplanması” gerektiğine karar vermiştir.

Süre, eylemin idariliği bütün unsurlarıyla öğrenilince başlar

Savcılık bilirkişi raporunda idareye kusur atfedilmemişti. Daire, eylemin idariliğinin bütün unsurlarıyla öğrenilmediğini saptayarak sürenin “ölüm olayının gerçekleştiği 27.09.2017 tarihinden itibaren başlayacağının kabulüne hukuki olanak bulunmamaktadır” demiştir.

Aynı gerekçe on yedi kararda.

Depremde süre, sorumlu idarenin öğrenildiği tarihten işler

Daire, deprem afetiyle açığa çıkan idari eylemde 13. madde kapsamında başvurulabilmesi için “davacının zarara uğramasına hangi idarenin/idarelerin sebebiyet verdiğinin öğrenilmesi” gerektiğini belirtmiş; iddianamede ve davetiyede sorumlu idarelere dair belirleme bulunmadığından öğrenmenin bilirkişi raporuyla gerçekleştiğini kabul etmiştir.

İdarilik ceza mahkemesi kararıyla öğrenilmişse süre oradan işler

Daire, 13. maddedeki sürelerin “kişilerin haklarını ihlal eden eylemlerin, idare ile illiyet bağının kurulduğu, başka bir ifadeyle eylemin idariliğinin öğrenildiği tarihten itibaren” başlayacağını belirtmiş; olayda idariliğin asliye ceza mahkemesi kararıyla öğrenildiğini kabul ederek süre aşımı kararını bozmuştur.

Öğrenme tarihi varsayımla belirlenemez

Daire, eylemin öğrenildiği tarihin varsayımla kabul edilerek “dava açma süresinin hesaplanmasında hukuki isabet bulunmamaktadır” demiştir.

Faiz, idareye başvuru tarihinden işler

Daire, ıslah tarihinden faiz yürütülmesini doğru bulmamış; hükmedilen maddi tazminatın “idareye başvuru tarihi olan 27.01.2016 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte” ödenmesi gerektiğini belirterek kararı düzelterek onamıştır.

Aynı gerekçe üç kararda.

Ön karar idari işlem değildir; amacı sulhen tazmindir

Daire, 13. maddedeki başvurunun amacının “dava yoluna başvurmadan önce idari eylemler nedeniyle uğranılan zararın idarece sulh yoluyla tazmin edilmesi” olduğunu belirtmiş; ön kararın “iptal davasına konu olabilecek nitelikte bir idari işlem” olmadığı sonucuna varmıştır.

Amacı gerçekleşmeyecekse merci tevdiinden hukuki yarar doğmaz

Ön karar başvurusu yapılmadan dava açılmıştı. Daire, “ön karar müessesesinin, davalı idareyi, davanın açılmasına mahal verilmeksizin uyuşmazlığın taraflar arasında sulh yoluyla çözümlenmesine yönelik olduğu”nu, idarenin bütün aşamalarda sorumluluğu reddettiğini saptayarak bu eksikliği bozma sebebi saymamıştır.

Ön karar başvurusunun zımnen reddi iptal davasına konu olmaz

Daire, ön karar alınmasının dava ön şartı olduğunu, bu nedenle 13. madde kapsamındaki başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin “idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte bir işlem olmadığı”nı belirterek, o istem yönünden davanın incelenmeksizin reddi gerektiğini söylemiştir.

Cevap süresi dolmadan açılan dava incelenmeksizin reddedilemez

Daire, başvuruya “cevap verme süresinin son günü olan 15/12/2017 tarihinden önce 28/11/2017 tarihinde” açılan davanın incelenmeksizin reddini bozmuştur.

İdarenin hareketsizliği de bir eylemdir

Daire, olayda idarelerin hareketsiz kaldığını saptamış; “idarenin bu hareketsizliğinin "olumsuz eylem" olarak kabulü gerekmektedir” diyerek zararı eyleme bağlamış ve sürenin 13. maddeye göre hesaplanmasını istemiştir.

Aynı gerekçe üç kararda.

İşlemle eylem ayrılamıyorsa dava bölünmez

Daire, “hak ihlaline neden olmaları yönünden birbirinden ayrılması mümkün olmayan idari işlemler ve idari eylemler nedeniyle açılan davanın, sadece yargılama usulündeki boşluk nedeniyle bölünmesi”ni zorlama bir yorum saymış; sürenin tümüyle 13. madde kapsamında hesaplanmasını hakkaniyet gereği görmüştür.

Depremde idarenin hareketsizliği olumsuz eylem sayılır

Deprem sırasında cami minaresinin konutun üzerine düşmesinden doğan zarar istenmişti. Daire, denetim ve kontrol görevlerinin yerine getirilip getirilmediğinin irdelenmesi gerektiğini, olayda “idarenin bu hareketsizliğinin “olumsuz eylem” olarak kabulü” gerektiğini belirterek süre değerlendirmesinin 13. maddeye göre yapılmasını istemiştir.

Emeklilik işlemi eylem değildir, ön karar zorunluluğu doğmaz

Daire, tazminat talebinin dayanağı emeklilik işlemlerinin eylem olarak nitelendirilemeyeceğini belirterek “2577 sayılı Kanun'un 13. maddesi uyarınca dava açmadan önce ilgili idareye başvurma ve idareden ön karar alma zorunluluğu bulunduğundan bahsedilemeyeceği”ni söylemiş, merci tevdi kararını bozmuştur.

Ne abartılı şekilcilik ne aşırı gevşeklik: ölçü mahkemeye erişimdir

Daire, dava açma süresini saptarken “bir yandan davanın hakkaniyetine halel getirecek kadar abartılı şekilcilikten, öte yandan kanunla öngörülmüş olan usul şartlarının ortadan kalkmasına neden olacak kadar aşırı bir gevşeklikten kaçınılması” gerektiğini belirtmiş; maddenin “mahkemeye erişim hakkını ortadan kaldırmayacak, ancak maddeyi de işlevsiz bırakmayacak” biçimde uygulanmasını istemiştir.

Madde, başvuru hakkını kaldırmadan ama işlevsiz kılmadan yorumlanır

Daire, zararın gerçek miktarının veya illiyet bağının sürelerden sonra ortaya çıkabildiğini belirterek 13. maddenin “yargıya başvuru hakkını ortadan kaldırmayacak, ancak maddeyi de işlevsiz bırakmayacak bir şekilde yorumlanması ve uygulanması” gerektiğini söylemiştir. Eylemin idariliği ve zarar ortaya çıkmadan süre hesaplamak hak arama özgürlüğüyle bağdaşmaz.

Danıştayın ve mahkemenin görevine giren iki işlem aynı dilekçeye konulamaz

Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak görevine giren işlemle mahkemelerin görevine giren işlemin aynı dilekçeye konulduğu davada Kurul, aralarında maddi veya hukuki bağlılık bulunmasının tek başına yeterli olmadığını belirterek, “Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görevine giren davaya konu edilebilecek nitelikteki bir işlemle idare veya vergi mahkemelerinin görevine giren davalara konu olması gereken bir işlem aynı dilekçe ile idari davaya konu edilemez” kuralını uygulamış; bu kuralın kanuni hâkim güvencesinden ve istinaf sonrası kurulan üçlü yapıdan kaynaklandığını, aksi hâlde “görevli yargı yeri ile kanun yolu başvurusunun yapılacağı yargı yerleri arasında karışıklığa yol açacağı da kuşkusuzdur” gerekçesiyle ortaya koymuştur.

Taahhüt ve kefalet senedinden doğan borç adli yargıda görülür

Üniversite ile araştırma görevlisi arasındaki senede dayanılarak borç çıkarılmıştı. Daire, "taahhüt ve kefalet senedinin özel hukuk alanında tesis edilmiş bir sözleşme olması nedeniyle, davacı tarafından imzalanan taahhüt ve kefalet senedinden kaynaklanan borçlandırma işleminin iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı yerlerine ait bulunmaktadır" dedi; "görev yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmekte iken, davanın esasına girilerek verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır".

İtirazen şikâyet tüketilmeden açılan davada merci tecavüzü vardır

Daire, "kamu ihale mevzuatı uyarınca Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılmadan açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğundan, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdii gerekmektedir." dedi. Esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmeden mahkeme kararında "usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır".

Öncesinde şikâyet yoksa ihalenin iptaline karşı doğrudan dava açılır

İhale, yetkilinin kendiliğinden verdiği kararla iptal edilmiş, öncesinde idareye şikâyet başvurusu yapılmamıştı. Daire, "uyuşmazlık konusu ihalenin davalı idarece iptalinden önce idareye şikayet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, ihalenin iptali işlemine karşı doğrudan dava açılabileceğinden" hareketle, "merci tecavüzü nedeniyle davalı idareye tevdii yönünde verilen temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır" dedi.

Şirketin ortağı, şirkete verilen ruhsatın iptalini isteyebilir

Kurul, iptal davasının ön koşullarından birinin dava ehliyeti olduğunu, subjektif ehliyet için işlemin davacının “meşru, şahsi ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi” gerektiğini belirtmiş; şirketin yetkilisi ve hissesinin çoğunun sahibi olan davacı ile işyeri açma ruhsatı arasında bu ilişkinin bulunduğu sonucuna varmıştır.

İlk inceleme konusu olan ehliyet, ısrar kararının temyizinde bile yeniden ele alınır

Kurul, esasa girmeden önce ehliyeti yeniden ele aldı: bu "hususunun 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinde ilk inceleme konuları arasında sayılması karşısında yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiğinden" dedi. Meslek odası bakımından da "iptali istenilen yapı ruhsatı ile davacı Oda arasında yukarıda tanımlandığı şekilde aktüel, kişisel ve meşru bir menfaat ilişkisinin olmadığı" sonucuna vardı.

Üst kuruluşun kendi tüzel kişiliğine yönelmeyen düzenlemede ehliyeti yoktur

Derneklerden oluşan federasyonun yönetmelik değişikliğinin iptali istemiyle açtığı davada Daire, "kendi tüzel kişiliğine yönelmeyen dava konusu Yönetmeliğin 2. maddesinin iptalini istemekte doğrudan bir menfaati bulunmadığı" saptamasıyla, dava açma ehliyetinin bulunmaması nedeniyle uyuşmazlığın esasının incelenmesine olanak bulunmadığına karar vermiştir.

Küçük adına açılan davada velayet bağı dilekçede gösterilmeli

Daire, “doğrudan anne ve baba tarafından velayet bağı belirtilmeksizin açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmadığı” sonucuna varmış; çocuk on sekiz yaşını dolduracaksa yenilenen dilekçeyi kendisinin ya da vekilinin vermesi gerektiğini de belirtmiştir.

Aynı gerekçe yüz otuz dört kararda.

Dava açma iradesi usulüne uygun biçimde ortaya konulmalıdır

Birden çok kişi adına açıldığı anlaşılan davada Daire, mirasçıların ve eşin dava açma iradesinin usulüne uygun vekâletnameyle ortaya konulması gerektiğini belirterek, davanın "belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak yenilenen, Danıştay Başkanlığına hitaben yazılmış açık ve anlaşılabilir bir dilekçeyle açılması gerekmektedir" gerekçesiyle dilekçenin reddine karar vermiştir.

Uyarı içermeyen hazırlık işlemi kesin ve yürütülmesi zorunlu değildir

Kamu zararının tahsili için ilamlı icraya başvurmadan önce tesis edilen, maaştan kesinti veya ödeme emri uyarısı içermeyen yazı tartışılmıştı. Daire, bu “hazırlık niteliğindeki” işlemin 14. maddenin üçüncü fıkrasının (d) bendinde belirtilen “idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem” olmadığı sonucuna varmıştır.

Kesinleşmemiş müstafi sayılma kararına karşı dava açılamaz

Daire, ortada kesin ve yürütülebilir bir işlem yokken açılan iptal davasında “14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendi ile 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi hükümleri çerçevesinde davanın reddine karar verilecektir” demiş; yargı mensuplarının müstafi sayılmasına ilişkin kararların ancak kesinleştikten sonra dava edilebileceğini belirtmiştir.

Öğrenme anı, aynı düzenlemeye dayanan ceza davasının açıldığı tarihle belirlendi

Davacı hakkındaki ceza davası, iptalini istediği yönetmelik ibaresine dayanıyordu. Daire, en geç o davanın açıldığı tarihte ibareden haberdar olunduğunu kabul ederek, "adli yargıda görülmekte olan dava tarihinden itibaren yasal dava açma süresi içinde açılmayan davanın bu yönüyle de süre aşımı nedeniyle esasının incelenemeyeceği sonucuna varılmıştır" dedi.

Uygulama işlemi sayılmayan yazı dava süresini yeniden başlatmaz

Düzenleyici işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, dayanak gösterilen yazının "dava konusu düzenleyici işlemin uygulanması niteliğinde olan idari bir işlem sayılamayacağı" sonucuna vararak, ilanı izleyen günden itibaren altmış günlük süre geçtikten sonra açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığına oyçokluğuyla karar vermiştir.

Uygulama işleminin tebliğinden sonra açılan dava süreye tabidir

Yönetmelik ekindeki cetvele dayanılarak verilen aylıktan kesme cezasının tebliğinden sonra açılan davada Daire, tebliğ tarihinden "itibaren 60 gün içerisinde dava açılması gerekirken, bu süre geçirildikten çok sonra" açılan davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığına karar vermiştir.

Hasım, düzenlemeyi yürütmekle görevli makamdır

Yönetmeliğin yürütme maddesi görevi Cumhurbaşkanlığına vermişti. Kurul, "Dava konusu Yönetmelik'in yürütülmesi görevi Cumhurbaşkanlığına verildiğinden, uyuşmazlıkta Cumhurbaşkanlığının hasım mevkiinde bulunması gerektiği anlaşılmaktadır." dedi ve "yalnızca Adalet Bakanlığı husumetiyle karar verilmesinde usul ve yasaya uyarlık bulunmadığından" daire kararını bozdu.

Düzenleyici işlem dava edilirken sebepler tek tek ve menfaat ilgisiyle yazılır

Bireysel işlemle birlikte dava edilen düzenlemeler bakımından Daire, "iptali istenilen hükümler yönünden tek tek hukuka aykırılık sebeplerinin belirtilmesi ve menfaatin ne şekilde etkilendiği açıklanmalıdır" diyerek dilekçeyi üçüncü maddeye uygun bulmadı ve reddetti.

İlk inceleme sorunları dışında yargı yeri esası incelemekle görevlidir

Daire, idari yargı yerlerinin 14. maddede sayılan ilk inceleme sorunları ile davayı sonlandıran taraf işlemleri dışında, kural olarak “davanın esasını inceleyip sonuçlandırmakla görevlidirler” demiş; derdestlik, işlemin geri alınması gibi hâllerde de esasa girilmeden karar verilebildiğini eklemiştir.

İlk inceleme hususları maddedeki sırayla incelenir

Daire, dava dilekçelerinin 14. maddenin 3. fıkrasındaki hususlar yönünden “maddede sayılan sırayla incelenmesi gerektiği”ni; dilekçe bunlardan biri yönünden kanuna aykırıysa “bir sonraki sırada yer alan husus yönünden incelemeye geçilmeksizin 15. maddede öngörülen çerçevede bir karar verilmesi gerektiği”ni belirtmiştir.

Onanarak kesinleşen kısım yeniden temyiz konusu yapılamaz

Israr kararının bir kısmının daha önce onanarak kesinleştiği uyuşmazlıkta Kurul, bu aşamada "işin esasının incelenerek bir karar verilmesine de hukuken olanak bulunmadığı" sonucuna vararak, temyize konu kararda sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir.

İptal davasında aranan menfaatin meşru, kişisel ve güncel olması gerekir

Rehberlik ve psikolojik danışmanlık mezunlarının "Psikolojik Danışman" unvanını kullanamayacaklarına ilişkin Yükseköğretim Kurulu kararına karşı sendika tarafından açılan dava, Dairece ehliyet yönünden reddedilmişti. Kurul, birinci fıkranın (a) bendindeki menfaat ihlali koşulunu belirleyerek "Davacının subjektif dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulü için idari işlemin davacının meşru, kişisel ve güncel bir menfaatini ihlal etmesi gerekmektedir." gerekçesine yer vermiş; koşulun işlevini de "İptal davalarında, dava konusu işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinin saptanması davacının bu davada ehliyetinin (subjektif ehliyetinin) bulunduğu, dolayısıyla davanın esasının incelenmesine geçilebileceği sonucunu yaratmaktadır." Üyeleri arasında bu programın mezunları bulunan sendikanın "üyelerinin ortak menfaatlerini korumak amacıyla dava açabileceği" kabul edilerek Daire kararı bozulmuştur.

Tek dilekçe, asıl kuralın istisnasıdır

Kurul, hükmü "İdari işlemlere karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiğine ilişkin asıl kurala istisna olarak getirilmiş olan" bir kural sayar. İşlemlerin "her birinin ayrı ayrı incelenmesi zorunluluğu bulunduğundan" dilekçenin reddi gerekirken işin esasına girilmesini bozma sebebi yapmıştır.

İptal davasının konusu kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemdir

“2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde tanımlanan iptal davalarına, idarenin tek yanlı irade beyanıyla, kişilerin hukuksal durumlarında değişiklik meydana getiren etkili ve yürütülmesi zorunlu idari işlemler konu edilir.”

Aynı gerekçe altı kararda.

Dilekçe, yürütmenin durdurulması istemi karara bağlanmadan önce incelenir

Daire, "yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin dava dilekçesi öncelikle 2577 sayılı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (g) bendi uyarınca anılan Kanun'un 5. maddesine uygun olup olmadığı yönünden incelenerek" hüküm kurmuştur. Usul incelemesi, ivedi istemin önüne geçer.

Bir maddenin tamamı dava ediliyorsa her bendi için aykırılık gösterilmeli

Yönetmelik maddesinin tamamının iptali isteniyorsa o maddeyle değiştirilen bütün bentler yönünden hukuka aykırılık iddiasının ayrı ayrı ortaya konulması gerekir; aksi hâlde dilekçe maddeye uygun sayılmaz.

Aynı gerekçe altı kararda.

İstem, dilekçenin istem ve sonuç kısmında açıkça yazılmalı

Daire, talebin “istem ve sonuç kısmında açıkça belirtilmesi gerektiğinden, bu haliyle düzenlenen dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine aykırı olduğu” sonucuna varmıştır.

Adli yargının görevli olduğu uyuşmazlıkta dava görevden reddedilir

Usta öğretici olarak görev yapan davacının görevine son verilmesine karşı açtığı davanın temyiz incelemesinde Daire, taraflar arasında özel hukuk kapsamında bir hizmet ilişkisi kurulduğunu belirterek, "2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddi gerekirken, işin esasına girilmek suretiyle" verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararda hukuki isabet bulunmadığına karar vermiştir.

İşlemin dava konusu edilebilirliği adına değil içeriğine bakılarak belirlenir

Kanun hükmünde kararnameyle kamu görevinden çıkarılan davacının, kamu dışındaki sektörlerde çalışmak istemiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine açılan ve incelenmeksizin reddedilen davanın temyizinde Daire, idari işlemi “idarî makamların, kamu gücü kullanarak, idare işlevine ilişkin olarak tesis ettikleri, muhatapları yönünden çeşitli hak ve/veya yükümlülükler doğuran, muhataplarının hukukî durumlarında değişiklik yapan tek yanlı irade açıklamalarıdır” biçiminde tanımlamış; ölçütün biçimsel olmadığını “Bir işlemin iptal davasına konu edilebilir nitelikte kesin ve yürütülebilir bir işlem olup olmadığının, işlemin ismine veya idarenin isimlendirmesine bakılarak değil, işlemin içeriğine bakılarak belirlenmesi gerekmektedir” gerekçesiyle belirtmiştir. Başvurunun içeriği özel öğretim kurumlarında görevlendirilme talebi sayılmış, ret işleminin davacının hukuki durumu üzerinde doğrudan sonuç doğurduğu kabul edilmiştir.

Yetkisiz mahkeme davayı süre yönünden reddedemez

İhaleye ilişkin işleme karşı açılan ve süre aşımı nedeniyle reddedilen davanın temyiz incelemesinde Daire, ihaleyi gerçekleştiren merciin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğunu belirledikten sonra, "2577 sayılı Kanun'un 14. maddesi uyarınca dilekçelerin ilk inceleme hususları yönünden sırasıyla inceleneceği dikkate alındığında yetkisiz yargı yerince verilen davanın süre aşımı nedeniyle reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

Hangi işlemin iptalinin istendiğinde tereddüt varsa dilekçe reddedilir

Daire, “iptalinin istenilip istenilmediği hususunda tereddüt meydana gelmiş ve dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmıştır” diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Aynı gerekçe yüz elli sekiz kararda; seçkideki en yerleşik küme.

İmzasız ya da kimin imzaladığı anlaşılamayan dilekçe reddedilir

Daire, “kimin tarafından imzalandığı anlaşılamayan dava dilekçesinin” maddeye uygun düzenlenmediğini belirterek reddine karar vermiştir.

Tüzel kişi davacı, dava açma yetkisini belgelemeli

Dernek adına açılan davada tüzük gibi kuruluş mevzuatının eksiksiz eklenmesi gerekir; eklenmemesi dilekçeyi maddeye aykırı kılar.

Hasmın tamamlanması ve ihbar da mahkemenin kendi görevidir

Sağlık hizmetinden doğan zararın tazmini istemiyle açılan davanın temyiz incelemesinde Daire, hastanenin dönem dönem bağlı olduğu idareleri saptayarak, yeniden yapılacak yargılamada ikinci idarenin de “hasım mevkine alınarak dosyanın tekemmül ettirilmesi gerekmektedir” sonucuna varmış; ayrıca uzman hekimlerin bilirkişi heyetine katılması ve “davanın res'en ilgililere ihbar edilmesi gerektiği” sonucuna ulaşmıştır.

Dilekçenin konu ve sonuç kısımları birbiriyle uyumlu olmalı

Daire, “dilekçenin belirtilen kısımları arasında uyumsuzluk bulunduğu” gerekçesiyle dilekçeyi maddeye aykırı saymıştır.

Aykırılığın yaptırımı davanın reddi değil, dilekçenin reddidir

Dilekçe 5. maddeye uygun değilse 15. maddenin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedilir. Davacının hak arama imkânı bu sürede korunur.

Menfaat bağı için işlemle davacı arasında ciddi ve makul bir ilişki aranır

"İptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir." Oda seçimlerinde şirket adına oy kullanacak tek ortak ve müdürün de dava açma ehliyeti kabul edilmiştir.

Karar esasta ve gerekçede

Süre aşımı ilk incelemede davanın reddini gerektirir

Kurul, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceğini, yedinci maddeyi on beşinci maddeyle birlikte okuyarak belirtmiştir.

Aynı gerekçe on iki kararda.

Yükümlülüğü hatırlatan bilgilendirme yazısı dava konusu edilemez

Orman Kanunu'na muhalefet hâlinde yaptırım uygulanabileceğini bildiren yazının, "davacıya bilgi veren, hukuk aleminde değişiklik meydana getirecek mahiyette olmayan, bir başka deyişle idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi gereken zorunlu bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır."

Davacının unvanı dilekçede doğru yazılmalı

Baro adına açılan davada, dava tarihinde o unvana sahip bir baro bulunmadığı hâlde dilekçede eski unvanın kullanılması, maddeye aykırılık sayılmıştır.

Soruşturma tespitlerini içeren teftiş raporu idari davaya konu olmaz

Yurt dışından alınan lise diplomalarına ilişkin teftiş raporunda yalnızca soruşturma tespitlerine yer verildiği görülerek, "işlemin idari davaya konu edilebilecek nitelikte bir işlem olmadığı anlaşıldığından, idari yargı yerince incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır."

Hukuka aykırılık iddiaları gerekçesiyle ve tereddüde yer bırakmadan yazılmalı

İptali istenen kısımların gerekçeleriyle, tek tek ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde gösterilmemesi dilekçeyi sakatlar.

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlık sürerse dava reddedilir

Daire, dilekçe reddi üzerine verilen yeni dilekçede aynı yanlışlıkların yapılması hâlinde davanın reddedileceği kuralını hatırlatmıştır.

Eksik hasımla verilen karar bozulur, dosya tekemmül ettirilir

Daire, hasım mevkiine alınması gereken genel müdürlük de hasım yapıldıktan sonra dosya tekemmül ettirilerek karar verilmesi gerektiğini belirterek temyize konu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Değişiklik yönetmeliğinde hangi düzenlemenin dava edildiği anlaşılmalı

Asıl yönetmelik ile onu değiştiren yönetmelikten hangisinin hangi hükmünün dava edildiği anlaşılamadığından dilekçe maddeye uygun görülmemiştir.

Dayanak belgeler yenilenen dilekçeyle birlikte sunulmalı

Dilekçede dayanılan belgelerin, davanın yenilenmesi hâlinde dosyaya ibrazı gerektiği belirtilmiştir.

Sözleşme de dava ediliyorsa hangi maddeleri olduğu yazılmalı

Genelge ekindeki kira sözleşmesi de dava edilecekse hangi maddelerinin hukuka aykırı olduğunun gerekçeleriyle ayrı ayrı yazılması istenmiştir.

İddiaların dayanağı mevzuat doğru gösterilmeli

İddiaların dayanağı olan mevzuatın doğru şekilde ifade edilmemesi, dilekçeyi maddeye aykırı kılar.

Dernek tüzüğü dilekçe ekinde bulunmalı

Dava dilekçesi ekine dernek tüzüğü eklenmeden açılan davada dilekçe maddeye uygun görülmemiştir.

Ekteki işaretlemeye atıf yetmez, madde ve kısım yazılmalı

Dilekçenin, ekteki cetvele yapılan işaretlemelere atıfla değil, Yönetmeliğin hangi madde ve kısımlarının iptalinin istendiği açıkça yazılarak düzenlenmesi gerekmiştir.

İstem, yargılamanın gerektirdiği açıklıkta netleştirilmeli

İstemin çerçevesi netleştirilmediğinden dilekçe bu yönüyle de maddeye uygun görülmemiştir.

İstem açık ve net ortaya konulmalı

İstemin açık ve net olarak ortaya konulmaması dilekçeyi maddeye aykırı kılmıştır.

Aynı gerekçe on altı kararda.

Eksiklikler tamamlanmak üzere otuz gün verilir

Dilekçe maddeye uygun bulunmamış, eksiklikler tamamlanarak yeniden düzenlenmek üzere otuz gün içinde dava açılabileceği belirtilmiştir.

Hukuka aykırılık sebepleri dilekçede ileri sürülmeli

Hukuka aykırılık sebepleri gösterilmeden açılan davada dilekçe maddeye uygun bulunmamış, eksiklikler giderilerek yeniden dava açılması gerekmiştir.

Aynı gerekçe kırk dört kararda.

İşlemin tarih ve sayısı yazılmalı, örneği eklenmeli

İptali istenen işlemin tarih ve sayısı yazılarak konu ve sonuç kısımlarının birbiriyle uyumlu hâle getirilmesi, işlemin bir örneğinin eklenmesi istenmiştir.

Merci tecavüzü varken esasa girilmesi bozma sebebidir

İtirazen şikâyet başvurusu yapılmadan açılan davada Daire, merci tecavüzü bulunduğunu belirterek dilekçenin ilgili kuruma tevdii gerektiğini saptamış ve "Mahkeme tarafından davanın esası incelenerek verilen kararda usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

Konu, açıklamalar ve sonuç kısımları birbiriyle tutarlı olmalı

Yönetmeliğin belirli hükümlerinin iptali isteniyorsa bu hükümlerin konu, açıklamalar ve sonuç kısımlarında, üçü birbiriyle tutarlı olacak biçimde açıkça yazılması gerekir.

İlk inceleme, üçüncü madde yönünden de yapılır

Dilekçeler üçüncü maddeye uygunluk yönünden de incelenir; aykırılık görülürse otuz gün içinde yeniden düzenlenmek üzere reddedilir.

Dilekçe reddi kararında yenilemenin sonucu da duyurulur

Dilekçe otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedilmiş, yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa davanın reddedileceği davacıya duyurulmuştur.

Aynı gerekçe on altı kararda.

Zorunlu başvuru yolu tüketilmeden açılan dava merciine tevdi edilir

İhalede şikâyet ve itirazen şikâyet yolları tüketilmeden açılan davada Daire, kanunun bir başvuru yolunu zorunlu kıldığı hâllerde “idari yargı yerlerinde doğrudan dava açılması halinde, davanın esası incelenemez ve 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca dosyanın görevli idari merciine tevdiine karar verilmesi gerekmektedir” gerekçesiyle karar vermiştir.

Adli yargının görevli olduğu uyuşmazlıkta dava görevden reddedilir

Usta öğretici olarak görev yapan davacının görevine son verilmesine karşı açtığı davanın temyiz incelemesinde Daire, taraflar arasında özel hukuk kapsamında bir hizmet ilişkisi kurulduğunu belirterek, "2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddi gerekirken, işin esasına girilmek suretiyle" verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki kararda hukuki isabet bulunmadığına karar vermiştir.

Merci tecavüzü varken esasa girilmesi bozma sebebidir

İtirazen şikâyet başvurusu yapılmadan açılan davada Daire, merci tecavüzü bulunduğunu belirterek dilekçenin ilgili kuruma tevdii gerektiğini saptamış ve "Mahkeme tarafından davanın esası incelenerek verilen kararda usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

Süresinden sonra açılan dava esastan incelenemez

Ödeme emrine karşı on beş günlük süre geçirildikten sonra açılan davanın temyiz incelemesinde Daire, davanın esasının incelenmesine olanak bulunmadığını belirterek, "2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi hükmü uyarınca davanın süre aşımı yönünden reddedilmesi gerekirken" verilen karara yönelik temyize konu kararın bozulmasına karar vermiştir.

Adli tatile denk gelen sürenin sonrasında açılan dava süreden reddedilir

Sürenin son gününün adli tatile denk geldiği uyuşmazlıkta Daire, davanın süresinde açılmadığını belirterek, "2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca süre aşımı yönünden reddi gerekirken uyuşmazlığın esasının incelenmesi suretiyle verilen karara yöneltilen istinaf başvurularının reddi yolundaki kararda hukuka uygunluk görülmemiştir" gerekçesiyle karar vermiştir.

İlk inceleme her davacı yönünden ayrı ayrı yapılır

Birden fazla kişinin aynı dilekçeyle açtığı davada dava açma ehliyetinin tespiti için dilekçenin reddedilmesi üzerine yapılan temyiz incelemesinde Kurul, "birden fazla şahsın aynı dilekçe ile açtığı davalarda ilk inceleme hususlarının her bir davacı yönünden ayrı ayrı değerlendirilmesi konusunda 2577 sayılı Kanun'da bir engel bulunmamaktadır" gerekçesiyle, usul hükümlerinin aşırı katı ve şekilci yorumlanması suretiyle verilen kararın bozulmasına oyçokluğuyla karar vermiştir.

Husumet düzeltmesi ilk incelemede yapılır, karar düzelterek onanır

Yanlış hasım gösterilerek açılan davanın temyiz incelemesinde Daire, 15. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi uyarınca “davalılardan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı hasım mevkiinden çıkarılarak” işi görüşmüş ve alt derece kararlarındaki vekâlet ücreti ile yargılama gideri hükümlerini düzelterek onamıştır.

Aynı dilekçeyle dava açılabilirliği mahkemeye erişim hakkıyla birlikte incelenir

Aynı dilekçeyle açılan davada Kurul, bu hususun “davacıların iddiaları ile mahkemeye erişim hakkına yönelik Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi kararları göz önünde bulundurularak incelenmelidir” gerekçesiyle, usul kurallarının “yargılamanın hakkaniyetine zarar getirecek ölçüde katı şekilcilikten” ve kanunla öngörülmüş şartları ortadan kaldıracak ölçüde esneklikten eşit uzaklıkta uygulanması gerektiğine karar vermiştir.

Dilekçe reddi yerine ara kararla istem açıklığa kavuşturulmalıdır

İptali istenen işlemin tarih ve sayısının gösterilmemesi nedeniyle dilekçenin reddedildiği davada Daire, bunu mahkemeye erişim hakkını ortadan kaldıracak biçimde usul kurallarının katı uygulanması sayarak, “davacının iptalini istediğini açıkça ortaya koyduğu ihale işleminin esası hakkında değerlendirme yapılabilmesi için resen inceleme yetkisi kapsamında gerek görülmesi halinde ilk incelemeye esas ara kararı ile istem açıklığa kavuşturularak” karar verilmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Dava konusu işlem tereddüde yer bırakmayacak biçimde gösterilmelidir

İmar planı değişikliğinin dayanağı olduğu ileri sürülen işlemlerin iptali istemiyle açılan davada Daire, dayanak işlemlerin hangileri olduğunun, tarih ve sayısının açıkça belirtilmesi gerektiğini belirterek, "2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin aynı Kanunun 15. maddesinin 1/d bendi gereğince" reddine karar vermiştir.

Muğlak ve tarihi belirsiz istemler tek dilekçede toplanamaz

Dilekçede bir rehberin ve ona dayanan bütün işlemlerin iptali gibi "muğlak, tarih ve sayısı belli olmayan istemlere yer verildiği" görülmüş; yenilenen dilekçede aynı yanlışlık sürdüğü için dava reddedilmiştir.

Maddi veya hukuki bağlılık varsa dilekçe ret sebebi doğmaz

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların tekrarlandığı gerekçesiyle reddedilen davanın temyiz incelemesinde Daire, "işlemler arasında 2577 sayılı Kanun'un 5/1. maddesinde öngörülen anlamda maddi veya hukuki bağlılık bulunması nedeniyle dilekçe ret sebebi oluşturmayacağı, aynı yanlışlığın yapıldığından bahisle davanın reddedilmesinin, Anayasa'nın 36. maddesinde yer alan hak arama ve mahkemeye erişim hakları bakımından aykırılık oluşturacağı" gerekçesiyle esasa girilmesi gerektiğine karar vermiştir.

Dilekçe ret usulü davacının talebini daraltmanın aracı değildir

Disiplin cezası ile dayanağı yönetmeliğe karşı aynı dilekçeyle açılan, dilekçesi iki kez reddedildikten sonra 15. maddenin beşinci fıkrası uyarınca reddedilen davanın temyiz incelemesinde Kurul, dilekçe ret yaptırımının sınırını hükmün kendi amacıyla belirleyerek, "düzenleyici işlemlerin davacının ileri sürmüş olduğu hukuka aykırılık sebepleri ve uygulama işlemine konu hususlar doğrultusunda hukuki denetiminin yapılabileceği dikkate alındığında, davacının talebinin dilekçe ret usulü ile sınırlanmasının 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasında hüküm altına alınan amaç ile uyumlu olmayacağı gibi hakkaniyete de uygun düşmeyeceği sonucuna varılmıştır." gerekçesiyle, "işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken dava dilekçesinde ikinci kez aynı yanlışlıklar yapıldığı gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır." sonucuna varmıştır.

Dilekçenin verilebileceği yerler kanunda tahdidî olarak sayılmıştır

Dava dilekçesinin Posta ve Telgraf Teşkilatı aracılığıyla gönderildiği ve davanın süre aşımından reddedildiği uyuşmazlıkta Kurul, maddedeki sayımın örnekleyici değil sınırlayıcı olduğunu, kanun koyucunun anılan teşkilata maddede yer vermediğini gözeterek, "dava dilekçesinin, davacı tarafından bizzat veya usulüne uygun düzenlenmiş bir vekaletnameye dayanarak tayin edeceği vekili (avukat) tarafından Kanun'da tahdidi olarak sayılan yerlere verilmesi gerektiği açıktır." gerekçesine yer vermiş; sayımın geniş tutulmasının amacını da "Anılan maddede dilekçenin verilebileceği yerler olarak belirtilen yargı yerleri ve makamların kişinin dava açma hakkını engellemeyecek şekilde geniş tutulduğu görülmekle birlikte, bu düzenlemedeki asıl amacın, kişilerin gıyabında haberleri olmadan açılacak davaların ya da olumsuz sonuçlara yol açabilecek ihtilafların önlenmesi, bu konuda güvenliklerinin sağlanması olduğu anlaşılmaktadır." saptamasıyla ortaya koymuştur.

Dilekçe ret usulü davacının talebini sınırlandıramaz

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlıkların yapıldığı gerekçesiyle reddedilen davanın temyiz incelemesinde Kurul, "davacının talebinin dilekçe ret usulü ile sınırlanmasının 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrasında hüküm altına alınan amaç ile uyumlu olmayacağı gibi hakkaniyete de uygun düşmeyeceği" gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

Yenilenen dilekçede menfaat bağı yine kurulmamışsa dava reddedilir

Düzenleyici işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, yenilenen dilekçede "menfaat bağı kurulmak suretiyle hangi kısımlarının iptalinin istenildiğinin tereddüte yer vermeyecek şekilde açık ve net olarak ortaya konulmadığı, aynı yanlışlıkların yapıldığı" saptamasıyla, 15. maddenin beşinci fıkrası uyarınca davanın reddine karar vermiştir.

Edim yükleyen ve yaptırım öngören işlem kesin ve yürütülebilirdir

İşlemleri kesin ve yürütülebilir saymayarak davayı reddeden karara karşı yapılan temyiz incelemesinde Daire, “söz konusu işlemlerin davacının hukuki durumunda etki ve sonuç doğuran, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlemler olduğu” gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

Aynı yönde: usuli eksiklik bozma sebebidir

Kurul, aynı usuli eksiklik nedeniyle temyize konu Daire kararında usul ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlık yoksa dava esastan incelenir

Yönetmeliğe karşı açılan, dilekçesi reddedildikten sonra yenilenen dilekçede de aynı yanlışlıkların yapıldığı gerekçesiyle reddedilen davanın temyiz incelemesinde Kurul, yenilenen dilekçeyi ilk dilekçeyle karşılaştırarak eksikliğin giderildiğini saptamış ve 3. maddeye aykırılık bulunmadığını kabul ederek, "Bu itibarla, işin esası hakkında karar verilmesi gerekirken dava dilekçesinde aynı yanlışlıklar yapıldığı gerekçesiyle verilen davanın reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir." gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir.

İş sözleşmesinin feshi iş mahkemesinin görevinde

Kurul, taraflar arasındaki ilişkiyi İş Kanunu'na tabi hizmet sözleşmesi saymıştır. Fesih, “idarenin yetkili organı tarafından işveren sıfatıyla tesis edilmiş bir özel hukuk işlemi olduğu açıktır” denilerek uyuşmazlık iş mahkemelerine bırakılmıştır.

Hasım, düzenlemeyi yürütmekle görevli makamdır

Yönetmeliğin yürütme maddesi görevi Cumhurbaşkanlığına vermişti. Kurul, "Dava konusu Yönetmelik'in yürütülmesi görevi Cumhurbaşkanlığına verildiğinden, uyuşmazlıkta Cumhurbaşkanlığının hasım mevkiinde bulunması gerektiği anlaşılmaktadır." dedi ve "yalnızca Adalet Bakanlığı husumetiyle karar verilmesinde usul ve yasaya uyarlık bulunmadığından" daire kararını bozdu.

Birden çok usul meselesinde azınlıkta kalmak da aynı sonucu doğurur

İki üye hem ehliyet hem de aynı dilekçeyle dava açılamayacağı yönünde azınlıkta kalmış, işin esası hakkında oy kullanmamıştı. Kurul, “15. maddesinde sayılan nedenlere ilişkin iki meselede azınlıkta kalmalarına rağmen, 2577 sayılı Kanun'un 22. maddesindeki kurala aykırı bir şekilde, işin esası hakkında oylarını kullanmadıkları” gerekçesiyle Daire kararını bozmuştur.

Usul meselesinde azınlıkta kalan üye esas hakkında da oy kullanmalıdır

Daire üyelerinden ikisi, 15. maddede sayılan bir sebeple davanın reddi gerektiği oyunu kullanmış, ancak işin esası hakkında oy kullanmamıştı. Kurul, bu üyelerin “işin esası hakkında oylarını kullanmadıkları ve işin esasının heyete katılan diğer üç Daire üyesinin aynı yöndeki oylarıyla karara bağlandığı anlaşılmaktadır” saptamasıyla, kararda usul ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Ayrı ayrı sözleşme imzalayan şirketler müşterek dilekçeyle dava açamaz

Kurul, uyuşmazlığın temelindeki sözleşmelerin ayrı ayrı imzalandığını, "davacı şirketlerin birlikte imzaladıkları bir sözleşmenin bulunmaması" karşısında ikinci fıkranın aradığı iştirakin doğmadığını belirtmiştir.

Tek dilekçe, asıl kuralın istisnasıdır

Kurul, hükmü "İdari işlemlere karşı ayrı ayrı dava açılması gerektiğine ilişkin asıl kurala istisna olarak getirilmiş olan" bir kural sayar. İşlemlerin "her birinin ayrı ayrı incelenmesi zorunluluğu bulunduğundan" dilekçenin reddi gerekirken işin esasına girilmesini bozma sebebi yapmıştır.

Bir maddenin tamamı dava ediliyorsa her bendi için aykırılık gösterilmeli

Yönetmelik maddesinin tamamının iptali isteniyorsa o maddeyle değiştirilen bütün bentler yönünden hukuka aykırılık iddiasının ayrı ayrı ortaya konulması gerekir; aksi hâlde dilekçe maddeye uygun sayılmaz.

Aynı gerekçe altı kararda.

Ölçüt: işlemlerin sebep unsuru ve denetiminin ayrı olup olmadığı

Daire, “her bir davacı yönünden tesis edildiği ileri sürülen işlemlerin sebep unsurunun farklı olduğu ve yargısal denetiminin ayrı ayrı yapılacağı” gerekçesiyle müşterek dilekçeyi kabul etmemiştir.

İstem, dilekçenin istem ve sonuç kısmında açıkça yazılmalı

Daire, talebin “istem ve sonuç kısmında açıkça belirtilmesi gerektiğinden, bu haliyle düzenlenen dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine aykırı olduğu” sonucuna varmıştır.

Farklı yargı kollarına giren işlemler tek dilekçeye konulamaz

Genelge maddelerinin iptali Danıştayın görevinde olsa da, “iptal istemine konu uygulama işlemleri adli yargı yerlerinin görevinde olduğundan” istemler aynı dilekçede birleştirilemez.

Her madde için menfaat ilgisi ayrı gösterilir

Çok maddeli bir yönetmeliğin tümünün iptali istemiyle açılan davada Daire, istemin nasıl kurulması gerektiğini yargılamanın işleyişinden çıkararak, "Birçok maddeden oluşan bir düzenleyici işlemin tümünün, yetki veya şekil yönünden hukuka aykırılık sebebiyle iptalinin istenebilmesi mümkün ise de, yargı yerince, dava konusu düzenlemeyi yapan idarenin yetkili bulunması ve işlemde şekil yönünden hukuka aykırılık görülmemesi halinde, tek tek maddelerin incelenmesine geçileceğinden, incelenecek her maddeye veya düzenlemeye yönelik olarak menfaat ilgisinin ve hukuka aykırılık sebeplerinin davacı tarafından gösterilmiş olması gerekmektedir." gerekçesine yer vermiştir. Yetki ve şekil iddiası düzenlemenin bütününe yöneltilebilirken, konu, sebep ve maksat denetimi madde madde yürüdüğünden dilekçenin de madde madde kurulması gerekmektedir.

Hangi işlemin iptalinin istendiğinde tereddüt varsa dilekçe reddedilir

Daire, “iptalinin istenilip istenilmediği hususunda tereddüt meydana gelmiş ve dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak düzenlenmediği sonucuna varılmıştır” diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Aynı gerekçe yüz elli sekiz kararda; seçkideki en yerleşik küme.

Dilekçe reddi gerekirken esasa girilmesi bozma sebebidir

Kimin için ne kadar manevi tazminat istendiği netleştirilmeden esasa girilmesi hukuka uygun bulunmamış, istinaf başvurusunun reddi kararı bozulmuştur.

İmzasız ya da kimin imzaladığı anlaşılamayan dilekçe reddedilir

Daire, “kimin tarafından imzalandığı anlaşılamayan dava dilekçesinin” maddeye uygun düzenlenmediğini belirterek reddine karar vermiştir.

Dernekler ancak menfaat bağı kurulan her il yönünden birlikte dava açabilir

Daire, “müşterek dilekçeyle açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine aykırı olduğu” sonucuna varmış; derneklerin ortak amacı ve menfaat ilişkisi kurulabilen her il yönünden ayrı ayrı dava açması gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe on dokuz kararda.

Fotokopi imza taşıyan dilekçe dava açma iradesini ortaya koymaz

Dilekçenin imza kısmının fotokopi olduğu davada Daire, birinci fıkradaki imza şartını dava açma iradesinin belgesi olarak değerlendirerek, "dava dilekçesinin imza kısmının fotokopi olduğu, ıslak imzalı dilekçenin gönderilmediği, fotokopi nüshanın ise davacının dava açma iradesini ortaya koyan bir dilekçe olarak kabulüne olarak bulunmadığı sonucuna varılmaktadır." saptamasıyla, "dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır." gerekçesine yer vermiştir.

Tüzel kişi davacı, dava açma yetkisini belgelemeli

Dernek adına açılan davada tüzük gibi kuruluş mevzuatının eksiksiz eklenmesi gerekir; eklenmemesi dilekçeyi maddeye aykırı kılar.

Küçük adına açılan davada velayet bağı dilekçede gösterilmeli

Daire, “doğrudan anne ve baba tarafından velayet bağı belirtilmeksizin açılan davanın 2577 sayılı Kanunun 3. maddesine uygun bulunmadığı” sonucuna varmış; çocuk on sekiz yaşını dolduracaksa yenilenen dilekçeyi kendisinin ya da vekilinin vermesi gerektiğini de belirtmiştir.

Aynı gerekçe yüz otuz dört kararda.

Sözleşmenin uygulanması aşaması adlî yargıda

Daire sınırı sözleşmenin imzalandığı ana koyar: o ana kadarki işlemlerde idari yargı, sonrasında “sözleşmenin uygulanması aşamasında, idarenin sözleşmenin tarafı olarak hareket ederek yaptığı iş ve işlemler bakımından” adlî yargı görevlidir. Fesihten doğan tazminat davası bu ikinci kümededir.

Ortak muris için ayrı ayrı başvuran davacılar ayrı dava açar

Komisyona ortak muris yönünden ayrı ayrı başvuran davacıların istemleri, her biri kendi başvurusundan doğduğu için tek dilekçede birleştirilememiştir.

İştirak yoksa müşterek dilekçeyle açılan dava reddedilir

Daire, “davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması şartı yanında, müşterek dilekçe ile dava açılabilmesi için davacıların hak ve menfaatlerinde de birliktelik bulunması gerekmekte olup” diyerek, iştirak bulunmayan davayı 5. maddeye uygun görmemiştir.

Dilekçenin konu ve sonuç kısımları birbiriyle uyumlu olmalı

Daire, “dilekçenin belirtilen kısımları arasında uyumsuzluk bulunduğu” gerekçesiyle dilekçeyi maddeye aykırı saymıştır.

Kararın uygulanmamasından doğan dava denetimi yapan mahkemede görülür

Bölge idare mahkemesi kararının uygulanmadığından bahisle açılan tazminat davasında Daire, davanın "2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının yargısal denetimini yapan Van İdare Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.

İtirazen şikâyet tüketilmeden açılan davada merci tecavüzü vardır

Daire, "kamu ihale mevzuatı uyarınca Kamu İhale Kurumuna itirazen şikâyet başvurusu yapılmadan açılan davada idari merci tecavüzü bulunduğundan, 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesi uyarınca dava dilekçesinin Kamu İhale Kurumuna tevdii gerekmektedir." dedi. Esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmeden mahkeme kararında "usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır".

Taahhüt ve kefalet senedinden doğan borç adli yargıda görülür

Üniversite ile araştırma görevlisi arasındaki senede dayanılarak borç çıkarılmıştı. Daire, "taahhüt ve kefalet senedinin özel hukuk alanında tesis edilmiş bir sözleşme olması nedeniyle, davacı tarafından imzalanan taahhüt ve kefalet senedinden kaynaklanan borçlandırma işleminin iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargı yerlerine ait bulunmaktadır" dedi; "görev yönünden davanın reddine karar verilmesi gerekmekte iken, davanın esasına girilerek verilen İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık bulunmamaktadır".

İdari işlem niteliğinde yargı kararı istenemez

Daire, istemin “idari işlem niteliğinde yargı kararı verilmesine yönelik olduğu ve 2577 sayılı Kanunun 2. maddesine aykırı olduğu gibi aynı maddede yer alan idari dava türlerinden hiçbirisine de girmediği” sonucuna varmıştır.

Davalı idare gösterilmeli; kanun hükmünün iptali istenemez

Dava konusunun tereddüde yer bırakmayacak şekilde ortaya konulmadığı ve davalı idarenin gösterilmediği saptanmış; yenilenecek dilekçede idari yargı yetkisi dışındaki kanun hükümlerinin iptalinin istenmemesi gerektiği belirtilmiştir.

Danıştayın ilk derece görevine girmeyen dava görev yönünden reddedilir

Daire, davanın "2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalardan olmadığı" saptamasını yapmıştır. 15. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine ve dosyanın 20/C maddesine göre yetkili idare mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.

Kayyım işlemlerinden doğan uyuşmazlık adlî yargıda

Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyım sıfatıyla tesis ettiği işlemler dava konusu edilmişti. Daire, “kayyım işlemlerinin idare hukuku ilkelerine göre değil ticaret hukuku ilkelerine göre tesis edildiği” saptamasıyla uyuşmazlığı adlî yargıya bırakmıştır.

Süre aşımı varken esasa girilmesi bozma sebebidir

Daire, süre aşımı bulunan davada işin esasının incelenmesini hukuka uygun bulmamış, istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararı bozmuştur.

Aynı gerekçe yirmi üç kararda.

Asliye hukuk hâkimliği kendisine verilen dilekçeyi kayda almakla yükümlüdür

Asliye hukuk mahkemesinin dilekçeyi kabul etmemesi nedeniyle davanın süresinde açılmamış sayıldığı uyuşmazlıkta Daire, 4. ve 6. maddelerden çıkan usulü belirleyerek, "dava dilekçesi ve eklerinin, Danıştay veya ait olduğu mahkeme başkanlıkları dışında 2577 sayılı Kanun'da dilekçelerin verilebileceği yerlerden biri olarak sayılan asliye hukuk hakimliklerine verilmesi durumunda, harç ve posta ücretleri alındıktan ve deftere kaydı yapıldıktan sonra en geç üç gün içinde Danıştay'a veya ait olduğu mahkeme başkanlığına taahhütlü olarak gönderilmesi gerekmekte olup, dava dilekçesi eline ulaşan mahkeme tarafından dilekçe üzerinde ilk inceleme yapılacağı ve bir eksiklikle karşılaşılması durumunda da davanın görüm ve çözümünde yetkili mahkeme tarafından gerekli kararların verileceği açıktır." gerekçesine yer vermiş; kurala uyulmamasının sonucunu ise "asliye hukuk mahkemesince kendisine verilen dava dilekçesinin kabul edilmemesi ve kayda alınmaması durumunda ilgili asliye hukuk mahkemesince hem yetki aşımında bulunulacağı, hem de 2577 sayılı Kanun'la tanınmış olan dava dilekçesini yenileme hakkının davacının elinden alınacağı, dolayısıyla hak arama hürriyeti ve mahkemeye erişim hakkının ihlal edileceği açıktır." biçiminde belirlemiştir.

İmar planında her taşınmaz için o taşınmazın malikleri tek dilekçe verebilir

Daire, “davacıların hak veya menfaatte iştirakinin bulunması koşulunun somut olayda gerçekleşmediği” gerekçesiyle, her taşınmaz için o taşınmazda malik veya hissedar olanların ayrı dilekçe vermesi gerektiğini belirtmiştir.

Aynı gerekçe yirmi bir kararda; imar planı davalarının yerleşik ölçüsü.

Düzenleyici işlemde hangi madde, cümle ya da ibarenin iptalinin istendiği gösterilmeli

Daire, iptali istenen düzenlemenin “hangileri olduğunun, hiç bir tereddüte yer vermeyecek şekilde menfaat bağı kurulmak suretiyle açıkça ortaya konularak” dava açılması gerektiğini belirtmiştir.

Dilekçenin konu, açıklamalar ve sonuç bölümleri bütünlük taşımalıdır

Dilekçenin reddi üzerine açılan davada Daire, maddenin ikinci fıkrasındaki unsurları tek tek saymak yerine dilekçenin bütünü üzerinden ölçü kurarak, "dilekçenin, "Davanın Konusu", "Açıklamalar" ve "Sonuç ve Talep" bölümleri bir bütünlük arz edecek şekilde düzenlenerek, dava konusu işlemlerin, açıkça belirtilmesi, iptali istenen işlem veya işlemlerin tarihi, sayısı ile varsa yazılı bildirim veya öğrenme tarihinin gösterilerek tereddüde yer vermeyecek şekilde dilekçede yazılması, iptali istenilen idari işlemin hangi yönlerden hukuka aykırı olduğu ve davacının menfaatini ne şekilde ihlal ettiği ayrı ayrı, açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya konulması suretiyle karşı taraf sayısından bir fazla düzenlenerek imzalanmış dilekçelerle yeniden dava açılması gerekmektedir." gerekçesine yer vermiştir. Bu gerekçe, taranan kararlar içinde aynı biçimde yüz elli sekiz kararda geçmektedir.

İki çocuk adına velayeten açılan davada menfaat iştiraki yoktur

"İki ayrı çocuk adına velayeten verilen vekaletnameye istinaden açılan bu davada, birden fazla şahsın müşterek dilekçe ile dava açabilmesi için 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesinin aradığı anlamda davacıların hak veya menfaatlerinde iştirak bulunmadığından her iki şahıs için ayrı ayrı dava açılması gerektiği anlaşılmaktadır."

Dilekçe reddi gerekirken esasa girilmesi bozma sebebidir

Daire, “uyuşmazlık konusu her iki işleme karşı tek dilekçe ile dava açılması hukuken mümkün olmadığından” dilekçenin reddi gerekirken işin esasına girilmesini bozma sebebi saymıştır.

Aynı gerekçe on altı kararda.

Bağ yoksa her davalı idareye ayrı dava açılır

Daire, “davacının aralarında maddî veya hukukî bağlılık bulunmayan istemlerinin aynı dava dilekçesi ile dava konusu edilmesi olanağı bulunmamaktadır” demiş, dilekçeyi her bir davalı idareye karşı ayrı ayrı dava açılmak üzere reddetmiştir.

Aykırılığın yaptırımı davanın reddi değil, dilekçenin reddidir

Dilekçe 5. maddeye uygun değilse 15. maddenin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca, otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedilir. Davacının hak arama imkânı bu sürede korunur.

Mahkeme dilekçeyi reddetmek yerine esasa girerse karar bozulur

“İdare Mahkemesince söz konusu işlemler için ayrı ayrı dava açılmak üzere 2577 sayılı Kanun'un 15/1-(d) maddesi uyarınca dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.”

Süre aşımı ilk incelemede davanın reddini gerektirir

Kurul, süre aşımı yönünden yapılan incelemede Kanuna aykırılık görülürse davanın reddine karar verileceğini, yedinci maddeyi on beşinci maddeyle birlikte okuyarak belirtmiştir.

Aynı gerekçe on iki kararda.

Hukuka aykırılık iddiaları gerekçesiyle ve tereddüde yer bırakmadan yazılmalı

İptali istenen kısımların gerekçeleriyle, tek tek ve tereddüde yer bırakmayacak şekilde gösterilmemesi dilekçeyi sakatlar.

Davacının unvanı dilekçede doğru yazılmalı

Baro adına açılan davada, dava tarihinde o unvana sahip bir baro bulunmadığı hâlde dilekçede eski unvanın kullanılması, maddeye aykırılık sayılmıştır.

Dayanak belgeler yenilenen dilekçeyle birlikte sunulmalı

Dilekçede dayanılan belgelerin, davanın yenilenmesi hâlinde dosyaya ibrazı gerektiği belirtilmiştir.

Değişiklik yönetmeliğinde hangi düzenlemenin dava edildiği anlaşılmalı

Asıl yönetmelik ile onu değiştiren yönetmelikten hangisinin hangi hükmünün dava edildiği anlaşılamadığından dilekçe maddeye uygun görülmemiştir.

Sözleşme de dava ediliyorsa hangi maddeleri olduğu yazılmalı

Genelge ekindeki kira sözleşmesi de dava edilecekse hangi maddelerinin hukuka aykırı olduğunun gerekçeleriyle ayrı ayrı yazılması istenmiştir.

Yerleşim yerleri farklı davacılar müşterek dilekçe veremez

Davacıların hak ve menfaatlerinde birliktelik aranırken yerleşim yeri farkı da gözetilmiş, müşterek dilekçe kabul edilmemiştir.

İddiaların dayanağı mevzuat doğru gösterilmeli

İddiaların dayanağı olan mevzuatın doğru şekilde ifade edilmemesi, dilekçeyi maddeye aykırı kılar.

Aykırı dilekçe reddedilir, otuz gün içinde yeniden açılabilir

Dilekçenin 5. maddeye uygun düzenlenmediği saptanarak 15/1-d uyarınca reddine karar verilmiştir.

Hangi düzenleyici işlemin dava edildiği sayısı ve başlığıyla gösterilmeli

İptali istenen düzenleyici işlemin hangisi olduğu, sayısı ve başlığı belirtilmeli; Yönetmelik değilse ne şekilde ve hangi tarihte öğrenildiği yazılmalıdır.

Dernek tüzüğü dilekçe ekinde bulunmalı

Dava dilekçesi ekine dernek tüzüğü eklenmeden açılan davada dilekçe maddeye uygun görülmemiştir.

Uyuşmazlık adli yargıya aitse görev yönünden ret gerekir

Daire, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunu belirterek davanın görev yönünden reddi gerektiğini söylemiş, aksi yönde kurulan kararı bozmuştur.

Aynı gerekçe on bir kararda.

Ayrı yargı yerlerinin işi tek dilekçeye sığmaz

Daire, “ayrı yargı yerlerince değerlendirilerek sonuçlandırılması gereken söz konusu işlemlere karşı aynı dilekçeyle dava açılmasına olanak bulunmamaktadır” demiştir.

Ayrı başvurular üzerine verilen kararlar tek dilekçeyle dava edilemez

Ortak muris yönünden ayrı ayrı yapılan başvurular üzerine verilen kararlar, tek dilekçeyle dava edilemez.

İstem, yargılamanın gerektirdiği açıklıkta netleştirilmeli

İstemin çerçevesi netleştirilmediğinden dilekçe bu yönüyle de maddeye uygun görülmemiştir.

Öncesinde şikâyet yoksa ihalenin iptaline karşı doğrudan dava açılır

İhale, yetkilinin kendiliğinden verdiği kararla iptal edilmiş, öncesinde idareye şikâyet başvurusu yapılmamıştı. Daire, "uyuşmazlık konusu ihalenin davalı idarece iptalinden önce idareye şikayet başvurusunda bulunulmadığı anlaşıldığından, ihalenin iptali işlemine karşı doğrudan dava açılabileceğinden" hareketle, "merci tecavüzü nedeniyle davalı idareye tevdii yönünde verilen temyize konu Mahkeme kararında hukuki isabet bulunmamaktadır" dedi.

Planın geneline ve kendi taşınmazına itiraz ayrı ayrı incelenir

İtirazların her davacı yönünden ayrı incelenmesi gerektiğinden dilekçe, ayrı ayrı dava açılmak üzere reddedilmiştir.

Her davacı için ayrı tazminat isteniyorsa dilekçe ayrılır

Komisyona ayrı ayrı başvuran davacıların, her biri için ayrı tutarda tazminat istemleri tek dilekçede birleştirilememiştir.

İstem açık ve net ortaya konulmalı

İstemin açık ve net olarak ortaya konulmaması dilekçeyi maddeye aykırı kılmıştır.

Aynı gerekçe on altı kararda.

Yenilenen dilekçede aynı yanlışlık sürerse dava reddedilir

Daire, dilekçe reddi üzerine verilen yeni dilekçede aynı yanlışlıkların yapılması hâlinde davanın reddedileceği kuralını hatırlatmıştır.

Hukuka aykırılık sebepleri dilekçede ileri sürülmeli

Hukuka aykırılık sebepleri gösterilmeden açılan davada dilekçe maddeye uygun bulunmamış, eksiklikler giderilerek yeniden dava açılması gerekmiştir.

Aynı gerekçe kırk dört kararda.

Düzenleyici işlem Danıştayda, uygulama işlemi mahkemede görülüyorsa dilekçe ayrılır

Danıştay Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca ilk derecede Danıştayda görülecek düzenleyici işlem ile mahkemenin görevindeki uygulama işlemi aynı dilekçede birleştirilemez.

İşlemin tarih ve sayısı yazılmalı, örneği eklenmeli

İptali istenen işlemin tarih ve sayısı yazılarak konu ve sonuç kısımlarının birbiriyle uyumlu hâle getirilmesi, işlemin bir örneğinin eklenmesi istenmiştir.

Iştirak yoksa müşterek dilekçe reddedilir

Daire, davacıların “hak ve menfaatlerinde iştirak bulunmadığından” müşterek dilekçeyle açılan davayı reddetmiştir.

İleri sürülen sıfat belgelendirilmeli

Tıpta uzmanlık öğrencisi olduğu belirtilerek açılan davada, davayı açmakta sahip olunan meşru, şahsi ve güncel menfaatin belgelendirilmesi gerekmiştir.

Bağ da sebep-sonuç ilişkisi de yoksa dilekçe reddedilir

Daire, istemler arasında “maddi veya hukuki yönden bağlılık bulunmadığı gibi, sebep-sonuç ilişkisinin de mevcut olmadığı” gerekçesiyle dilekçeyi reddetmiştir.

Yenilenen dilekçede iptali istenen işlem açıkça ortaya konulmalıdır

“2577 sayılı Kanunun 3. ve 5. maddelerine uygun olarak düzenlenmediği anlaşılan dava dilekçesinin reddine karar verilmesi gerekmektedir.” Daire, yenilemede nelere dikkat edileceğini de göstermiştir.

Menfaat ve hukuki sebepler dilekçede açıkça ortaya konulmalı

Daire, davada “sahip olduğu menfaatin ve hukuki sebeplerin açıkça ortaya konulması gerekmektedir” diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Farklı tutarlarda manevi tazminat istemleri ayrışır

Her davacı için ayrı tutarda manevi tazminat istenmesi, istemlerin ayrı ayrı dava edilmesini gerektirmiştir.

Üçüncü madde ile beşinci madde birlikte incelenir

Dilekçe hem içerik yönünden maddeye uygun bulunmamış, hem de müşterek dilekçe için aranan menfaat iştirakinin bulunmadığı belirtilmiştir.

Yenilemede harç ve posta ücreti de yeniden yatırılır

Dilekçe reddi kararında, otuz gün içinde ayrı ayrı dilekçelerle ve gerekli harç ile posta ücreti yatırılmak suretiyle dava açılabileceği gösterilmiştir.

Eksiklikler tamamlanmak üzere otuz gün verilir

Dilekçe maddeye uygun bulunmamış, eksiklikler tamamlanarak yeniden düzenlenmek üzere otuz gün içinde dava açılabileceği belirtilmiştir.

Menfaat birlikteliği, aynı hukuki sebebin yanında ayrıca aranır

Daire, derneklerin birlikte dava açmasını “tüzüklerinde benzer veya ortak amacı güden dernekler tarafından sahip olunan menfaatin ortaya konulması şartıyla ve ilgili bulunulan, menfaat ilişkisi kurulabilen her bir il yönünden ayrı ayrı olmak üzere” mümkün görmüş, müşterek dilekçeyle açılan davayı 5. maddeye aykırı bulmuştur.

Bağ kurulamayan işlemler için ayrı ayrı dava açılır

Daire, dilekçenin 5. maddeye uygun düzenlenmediğini saptayarak, ayrı ayrı dilekçelerle dava açılmak üzere dilekçenin reddine karar vermiştir.

Ekteki işaretlemeye atıf yetmez, madde ve kısım yazılmalı

Dilekçenin, ekteki cetvele yapılan işaretlemelere atıfla değil, Yönetmeliğin hangi madde ve kısımlarının iptalinin istendiği açıkça yazılarak düzenlenmesi gerekmiştir.

Adli yargıdan gelen dilekçe de üçüncü maddeye uygun olmalıdır

Daire, “2577 sayılı Kanun'un 9. maddesinde görevli mahkemede dava açılabilme ifadesi yer almaktaysa da, idari davaların açılma şeklini düzenleyen 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmayan bir dilekçe ile dava açılması durumunda dilekçenin reddine karar verilebileceği de açıktır” demiş; denetimi mahkemeye erişim hakkı ölçütüyle yapmıştır.

Menfaat bağı kurulmadan açılan davada dilekçe yenilenir

Menfaat bağı ortaya konulmadan açılan davada dilekçenin yenilenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Aynı gerekçe yirmi iki kararda.

Kurul kararları arasında bağ yoksa dilekçe reddedilir

Daire, "dava konusu işlemlerin aralarında Kanun'un aradığı şekilde bir bağlılık veya ilişkinin bulunmadığı anlaşılmaktadır" diyerek dilekçeyi reddetmiştir.

Konu, açıklamalar ve sonuç kısımları birbiriyle tutarlı olmalı

Yönetmeliğin belirli hükümlerinin iptali isteniyorsa bu hükümlerin konu, açıklamalar ve sonuç kısımlarında, üçü birbiriyle tutarlı olacak biçimde açıkça yazılması gerekir.

İşlemin tarihi, sayısı ve öğrenme tarihi sonuç ve talep kısmında yer almalıdır

"dava dilekçesinde, davanın konusunun açık ve kesin olarak belirtilmesi, iptali istenen işlem veya işlemlerin tarihi, sayısı ile varsa yazılı bildirim veya öğrenme tarihinin gösterilerek, iptali istenilen işlem veya işlemlerin tereddüde yer vermeyecek şekilde dilekçenin sonuç ve talep kısmında belirtilmesi gerektiği, bu şekilde düzenlenmeyen dilekçelerin yenilenmek üzere reddedileceği sonucuna varılmaktadır."

Süre aşımının sonucu davanın reddidir

Süre aşımı saptanan davada, on beşinci maddenin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca davanın reddine karar verilmiştir.

Aynı maddi olay şartı gerçekleşmezse dilekçe aykırıdır

Daire, “davaya yol açan maddi olay veya hukuki sebeplerin aynı olması şartı gerçekleşmediğinden dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır” demiştir.

Dilekçe reddi kararında, yenilemede aynı yanlışlığın sonucu duyurulur

Daire, dilekçeyi reddederken "dilekçenin reddi üzerine yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacıya duyurulmasına" da hükmetmiştir.

İlk inceleme, üçüncü madde yönünden de yapılır

Dilekçeler üçüncü maddeye uygunluk yönünden de incelenir; aykırılık görülürse otuz gün içinde yeniden düzenlenmek üzere reddedilir.

Dilekçe reddi kararında yenilemenin sonucu da duyurulur

Dilekçe otuz gün içinde yeniden dava açılmak üzere reddedilmiş, yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapılırsa davanın reddedileceği davacıya duyurulmuştur.

Aynı gerekçe on altı kararda.

Yenilemede aynı yanlışlığın sonucu davacılara duyurulur

Dilekçe reddedilirken, “yeniden verilen dilekçede de aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hususunun davacılara duyurulmasına” hükmedilmiştir.

Farklı yargı yollarına ait istemler tek dilekçede birleştirilemez

Uyuşmazlığın bir kısmı iş mahkemesinin görevine girdiğinden, dilekçenin 5. maddeye uygun düzenlenmediği sonucuna varılmıştır.

Aynı işlem için ikinci dava derdestlik sebebidir

Aynı bireysel işlemi konu alan önceki dava görülmekteyken açılan ikinci dava, derdestlik nedeniyle incelenmemiştir.

Her taşınmaz için o taşınmazın malikleri ayrı dilekçe verir

Her taşınmaz için o taşınmazda malik veya hissedar olanların, birden fazla taşınmazda birlikte malik olanların ise tek dilekçeyle dava açabileceği belirtilmiştir.

Üçüncü ve beşinci maddeye aykırılık birlikte değerlendirilir

Dilekçe hem 3. hem 5. maddeye uygun bulunmamış, 15/1-d uyarınca otuz gün içinde eksiklikler tamamlanmak üzere reddedilmiştir.

Hasım değişikliğinde yeni idarenin savunması alınmadan hüküm kurulamaz

Bir idare hasım mevkiinden çıkarılıp yerine başka bir idare alınmış, ancak yeni hasma dilekçeler tebliğ edilmeden esas hakkında karar verilmişti. Daire, dosyanın âmir hükümlere göre tekemmül ettirilmesinden sonra nihai karar verilmesi gerektiğini belirtmiş; savunma alınmadan hüküm kurulmasını âdil yargılanma hakkı kapsamındaki çelişmeli yargılama ve silahların eşitliği ilkelerinin ihlali saymıştır.

Dosya, savunma ve cevapların karşılıklı tebliğiyle tekemmül eder

Daire, "davalı idarece savunma dilekçesi ve ekinde sunulan bilgi ve belgelerin davacıya tebliğ edilerek, davacıya söz konusu bilgi ve belgelere karşı beyanda bulunma imkanı tanınması, davacı tarafından süresinde içerisinde savunmaya cevap dilekçesi verilmesi durumunda ise, bu dilekçenin davalı idareye tebliğ edilerek ikinci savunma dilekçesini sunma imkanı tanınması" suretiyle dosyanın tekemmül ettirilmesi gerektiğini belirtmiştir.

Eksik hasımla verilen karar bozulur, dosya tekemmül ettirilir

Daire, hasım mevkiine alınması gereken genel müdürlük de hasım yapıldıktan sonra dosya tekemmül ettirilerek karar verilmesi gerektiğini belirterek temyize konu kararda hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Savunma ekindeki belgelere karşı beyan imkânı tanınmalıdır

Daire, davalı idarece dosyaya sunulan savunma dilekçesi ve ekindeki bilgi ve belgelerin davacıya tebliğ edilerek beyanda bulunma imkânı tanınması, cevap verilmesi hâlinde bu dilekçenin de davalı idareye tebliğ edilmesi suretiyle dosyanın tekemmül ettirilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.

Ara kararla zararın arttığı anlaşılırsa ıslah için cevap süresi tanınır

Ara karar sonucunda davacının yoksun kaldığı miktarın daha fazla olduğu anlaşılmıştı. Daire, "davacının ıslah müessesesini işletebilmesi için ara kararının davacıya tebliğ edilerek davacının cevabı alındıktan sonra veya cevap süresi geçtikten sonra karar verilmesi gerekirken" bu usul uygulanmadan dava dilekçesindeki talep esas alınarak hüküm kurulmasını hukuka aykırı bulmuştur.

Karşı istinaf, cevap süresi içinde yapılabilir

Daire, "istinaf dilekçesi ile istinaf yoluna başvuran tarafın, istinaf dilekçesinin karşı tarafa tebliği üzerine kararı daha önce istinaf etmemiş olan karşı tarafın cevap süresi içinde karşı istinaf yoluna başvurmasının kanuna uygun olduğu açıktır" sonucuna varmıştır.

Artırım için zarar bilirkişi raporuyla net olarak tespit edilmiş olmalıdır

Daire, hükmün amacını tam yargı davalarında dava açıldığı tarihte zarar miktarının belirsiz olması hâlinde tazminatın nihai karara kadar artırılmasına olanak tanımak olarak belirlemiştir. Koşulları için şu gerekçeye yer vermiştir: "davacının miktar artırım talebinde bulunabilmesi için tazminat miktarının bilirkişi raporu ile tespit edilmiş olması, davacının uğradığı zarar miktarının net ve doğru olarak ortaya konulması, gerekli hukuki koşulların sağlanmış olması gerekmektedir".

İstemle bağlılık kuralının tek istisnası bu hükümdür

Daire, "mahkeme tarafından, sonradan bulunulan talepler hakkında inceleme yapılarak hüküm kurulmasına olanak bulunmamaktadır" demiş; bunun tek istisnasının, istemle bağlı olma kuralının yol açtığı hak kayıplarını gidermek amacıyla 6459 sayılı Kanun'la 16. maddenin dördüncü fıkrasına eklenen düzenleme olduğunu belirtmiştir.

Sonradan ileri sürülen talepler kural olarak incelenemez

Daire, sonradan bulunulan talepler hakkında inceleme yapılarak hüküm kurulmasına olanak bulunmadığını, bunun tek istisnasının 16. maddenin dördüncü fıkrasına eklenen miktar artırımı düzenlemesi olduğunu belirtmiştir.

Yeniden karar verilirken artırım hakkı kullandırılmalıdır

Daire, bozma üzerine yeniden verilecek kararda "davacıya 2577 sayılı Kanun'un 16. maddesinin 4. fıkrasında tanınan dava konusu miktarı artırım hakkını kullanmasına imkan verilerek bunun sonucuna göre hüküm kurulması gerekmektedir" sonucuna varmıştır.

Duruşma günü tüm vekillere tebliğ edilmezse mahkemeye erişim hakkı ihlal edilir

Duruşma günü davacı vekillerinden yalnız birine tebliğ edilmiş, diğer davacılar duruşmada temsil edilememiş ve nihai karar da aynı vekile tebliğ edildiğinden temyiz yalnız onun müvekkilleri yönünden yapılabilmişti. Kurul, "Anayasa'nın 36. maddesi ile teminata bağlanan mahkemeye erişim hakkı etkin bir şekilde sağlanmadan yapılan yargılama neticesinde tekemmül etmeyen dosyada tesis edilen Daire kararının bozulması gerekmektedir" sonucuna varmıştır.

Artırım hakkı tanınmadan karar verilmesi bozma sebebidir

Geçici görev yolluğunun ödenmesi istemiyle açılan tam yargı davasında İdare Mahkemesi, davacıya dava konusu miktarı artırma imkânı tanımadan karar vermişti. Daire, "davacıya 2577 sayılı Kanun'un 16. maddesinin dördüncü fıkrasında tanınan dava konusu miktarı artırım hakkını kullanmasına imkan verilmesi gerekirken, anılan hususa uyulmadan verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir" gerekçesiyle kararı bozmuştur.

Sonradan sunulan belge tebliğ edilmeden hükme esas alınamaz

Davalı idare ikinci savunmasını verdikten sonra bir soruşturma raporunu dosyaya sunmuş, rapor davacıya tebliğ edilmediği hâlde kararın gerekçesinin bir kısmını oluşturmuştu. Daire, savunma hakkının tam olarak kullanılabilmesi için "bahsolunan dilekçenin davacıya tebliği ile dilekçe ekindeki raporu inceleyebilme imkanı tanınması suretiyle raporda yer alan hususlara karşı cevap verebilme olanağı sağlandıktan sonra bir karar verilmesi gerektiği halde bu yapılmadan karar verilmiş olmasında yasa ve usule uyarlık görülmemiştir" sonucuna varmıştır.

Hüküm, yürürlük tarihinde derdest olan davalara da uygulanır

Konuta verilen zararın tazmini istemiyle açılan davada Daire, tam yargı davalarında istemle bağlı olma kuralının yol açtığı hak kayıplarını gidermek amacıyla 16. maddenin dördüncü fıkrasına eklenen hükmü ve bu hükmün derdest davalarda da uygulanmasını öngören geçici 7. maddeyi aktararak kararı incelemiştir.

Kanun yolu aşamasındaki davalar da hükmün kapsamındadır

Daire, 6459 sayılı Kanun'la 16. maddenin dördüncü fıkrasına eklenen ıslah hükmünü ve bu hükmün kanun yolu aşaması dâhil derdest davalarda uygulanacağını öngören geçici 7. maddeyi birlikte aktararak uyuşmazlığı çözmüştür.

İstem üzerine duruşma yapılması zorunludur

İmar planının iptali istemiyle açılan davada davacılar dava dilekçesinde duruşma istemiş, İdare Mahkemesi davanın esası hakkında duruşma yapmadan karar vermişti. Daire, "İdare Mahkemelerinde açılan iptal davalarında taraflardan birinin isteği üzerine duruşma yapılması zorunludur" diyerek, maddede aranan şartlar oluştuğu hâlde duruşma yapılmamasında usul hükümlerine uyarlık bulunmadığı sonucuna varmış ve esasa ilişkin temyiz iddialarını bu aşamada incelememiştir.

Hüküm açık ve emredicidir

Daire, Mahkemece davacının duruşma istemi göz önünde bulundurulmadan karar verilmesinin "2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin açık ve emredici kuralına aykırı olduğundan", duruşma yapılmaksızın verilen karara yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin bölge idare mahkemesi kararında usul hükümlerine uygunluk bulunmadığı sonucuna varmıştır.

Koşullar oluşmuşsa duruşmasız çözüm usule aykırıdır

Köy sınırlarının değiştirilmesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davada usulüne uygun duruşma talebi karşılanmamıştı. Daire, "yasal koşulları oluştuğu halde duruşma yapılmaksızın uyuşmazlığın çözümlenmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmadığı" sonucuna ulaşmıştır.

Aynı yönde: istem karşılanmadan verilen karar bozulur

Daire, "davacının duruşma isteminde bulunmasına karşın İdare Mahkemesince duruşma yapılmadan karar verilmesinde usul hükümlerine uyarlık görülmemiştir" diyerek kararı 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca bozmuştur.

Duruşmaya ilişkin usul hükmü kamu düzenindendir

Daire, "kamu düzeninden olan usul hükümlerinin göz önünde bulundurulmasının kanunî bir zorunluluk olduğu dikkate alındığında", davacının duruşma isteminde bulunmasına karşın duruşma yapılmaksızın verilen kararda usul hükümlerine uyarlık bulunmadığını belirterek kararı bozmuştur.

Dosya tekemmül ettikten sonraki talep duruşmayı zorunlu kılmaz

Davacı, dosyanın tekemmül etmesinden sonra verdiği dilekçeyle duruşma istemişti. Daire, talebin dava dilekçesi ile cevap ve savunmalarda yapılabileceğini öngören üçüncü fıkrayı anarak, "dosyanın tekemmül etmesinden sonra duruşma talebinde bulunulması nedeniyle duruşma açılmaması ve bu hususun kararda belirtilmemesi kararın kaldırılmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir" sonucuna varmıştır.

Duruşma günü tüm vekillere tebliğ edilmezse mahkemeye erişim hakkı ihlal edilir

Duruşma günü davacı vekillerinden yalnız birine tebliğ edilmiş, diğer davacılar duruşmada temsil edilememiş ve nihai karar da aynı vekile tebliğ edildiğinden temyiz yalnız onun müvekkilleri yönünden yapılabilmişti. Kurul, "Anayasa'nın 36. maddesi ile teminata bağlanan mahkemeye erişim hakkı etkin bir şekilde sağlanmadan yapılan yargılama neticesinde tekemmül etmeyen dosyada tesis edilen Daire kararının bozulması gerekmektedir" sonucuna varmıştır.

Duruşma tarihinde SEGBİS altyapısı yoksa ihlalden söz edilemez

Davacı, ses ve görüntü nakledilmesi yoluyla duruşmaya katılamadığından savunma hakkının ihlal edildiğini ileri sürmüştü. Daire, bu yolla duruşma icrasına ilişkin düzenlemelerin ve altyapının duruşmanın yapıldığı tarihten sonra yürürlüğe girdiğini saptayarak "davacının, SEGBİS yoluyla duruşmaya katılamaması nedeniyle savunma hakkının ihlal edildiği iddiası yerinde görülmemiştir" demiştir.

Duruşma yapılmaması dosyanın geri gönderilmesi sebebi değildir

Davacının talebine rağmen duruşma yapılmadan karar verilen davada Kurul, bu eksikliğin 45. maddenin beşinci fıkrasında sınırlı sayıda belirtilen hâllerden olmadığını belirterek, "istinaf dairesi tarafından duruşmanın bizzat yapılarak işin esası hakkında karar verilmesi gerekmektedir" gerekçesiyle ısrar kararının bozulmasına karar vermiştir.

Duruşma istemine rağmen duruşma yapılmaması bozma sebebidir

Davacı duruşma isteminde bulunduğu halde İdare Mahkemesince duruşma yapılmaksızın karar verilmişti. Daire, "davacının duruşma isteminde bulunmasına karşın İdare Mahkemesince duruşma yapılmadan verilen karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır" gerekçesiyle kararı bozmuş; bozma üzerine yeniden karar verileceğinden esasa ilişkin temyiz iddialarını bu aşamada incelememiştir.

Usul hükmüne aykırılık esasa girilmeden bozmayı gerektirir

Duruşma istemine karşın duruşma yapılmadan verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararı Daire bozmuş; bozma üzerine yeniden karar verileceğinden davacının esasa ilişkin temyiz iddialarını incelememiştir.