Danıştayda çekinme ve ret
1. Davaya bakmakta olan dava dairesi başkan ve üyelerinin çekinme veya reddi halinde, bunlar hariç tutulmak suretiyle, o daire kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, çekinme veya ret istemi yerinde görülürse işin esası hakkında da bu kurulca karar verilir.
2. Çekinen veya reddedilenler ikiden fazla ise bu husustaki istem, idari dava dairesi başkan ve üyeleri için İdari Dava Daireleri Kurulunda, vergi dava dairesi başkan ve üyeleri için Vergi Dava Daireleri Kurulunda incelenir. Çekinen veya reddedilen başkan ve üyeler bu kurullara katılamazlar. Üye noksanı diğer dava dairelerinden tamamlanır. Bu kurullarca çekinme veya ret istemi kabul edildiği takdirde davanın esası hakkında da bu kurullarca karar verilir.
3. İdari Dava Daireleri Kurulu ile Vergi Dava Daireleri Kurulu başkan ve üyelerinden bir kısmının davaya bakmaktan çekinmesi veya reddi halinde noksan üyelikler diğer dava dairelerinden tamamlanır.
4. İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurullarının toplanmasına engel olacak sayıda ret istemlerinde bulunulamaz ve çekinilemez.
5. Danıştay Tetkik hakimleri ve savcıları sebeplerini bildirerek çekinebilecekleri gibi taraflarca da reddedilebilirler. Bunlar hakkındaki çekinme veya ret istemleri davaya bakmakla görevli daire tarafından incelenerek karara bağlanır.
Madde gerekçesi
Tasarıdaki karşılığı: 56'ncı madde.
Tasarının 56 ncı maddesine “çekinme” de ilave edilmiştir.
Adalet Komisyonunun tasarı metninde yaptığı değişiklikler:
Çekinmenin maddeye eklenmesi
Tasarı“Davaya bakmakta olan Dava Dairesi Başkan ve Üyelerinin reddi halinde, bunlar hariç tutulmak suretiyle, o Daire Kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, ret istemi yerinde görülürse işin esası hakkında da bu kurulca karar verilir.”
Komisyon“Davaya bakmakta olan Dava Dairesi Başkan ve Üyelerinin çekinme veya reddi halinde, bunlar hariç tutulmak suretiyle, o Daire Kurulu tamamlanarak, bu husus incelenir, çekinme veya ret istemi yerinde görülürse işin esası hakkında da bu Kurulca karar verilir.”
Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 312 (1/254) · tarama
Tasarı ve Komisyon metinleri S. Sayısı 312'nin taranmış nüshasından aktarılmıştır; taramanın satır sonlarında düşürdüğü harfler tamamlanmış, dönemin yazımı korunmuştur.
Madde şerhi
Bu madde için şerh henüz yazılmadı.
Kararlar
56 Çekinme ile ret arasındaki fark#
Çekinme hâlleri sayılıdır, ret sebepleri sayılı değildir
Daire, iki kurumu birbirinden ayırmıştır: “Hakimin davaya bakmaktan çekinmesi, hakimin tarafsız kalamayacağı varsayılan ve kanun tarafından sayma yoluyla gösterilen hallerdir. Buna karşılık, hakimin reddi halleri kanunda yer alan sebeplerle sınırlı değildir.”
56 Reddi hâkim isteminin öncelikle karara bağlanması#
Daire önce reddi hâkim istemini değerlendirmeden hüküm kuramaz
Dairece, davacının reddi hâkim istemi hakkında bir değerlendirme yapılmadan esas hakkında karar verilmişti. Kurul, “uyuşmazlıkta Dairece öncelikle, reddi hakim istemi yönünde bir değerlendirme yapılması gerekmekte iken, bu yönde bir değerlendirme yapılmaması ve hüküm kurulmamasında usul hükümlerine uyarlık bulunmadığından” kararın bozulması gerektiği sonucuna ulaşmıştır.
Maddenin geneline ilişkin
İstem ancak derdest davaya bakan hâkim için yapılabilir
Davacı, bölge idare mahkemesi dairesinin başkan ve üyelerinin reddini istemişti. Daire, reddi hâkim isteminde bulunabilmek için dava dosyasının derdest olması ve reddi istenen hâkimlerin o davaya bakmak durumunda bulunması gerektiğini belirtmiş; açılmış ve süregelen bir davaya bakmakla görevli ve yetkili hâkimler için, kanunda öngörülen sebeplerle ve kanunda yer alan usul ve sürede istemde bulunulabileceği sonucuna varmıştır.
Değişiklik geçmişi
Bu madde 6/1/1982'de kabul edildiği hâliyle yürürlüktedir; bugüne kadar değişikliğe uğramamıştır.
Tarih sütunu kanunlarda kabul, Anayasa Mahkemesi kararlarında karar tarihidir; yürürlük ise hükmün uygulanmaya başladığı tarihtir. Kanun metnindeki değişiklik şerhleri ile mevzuat.gov.tr metninin sayfa altı dipnotlarından ve yürürlük tarihleri tablosundan derlenmiştir.
- Kanun Numarası
- 2577
- Kabul Tarihi
- 6/1/1982
- Resmî Gazete
- 20/1/1982 · Sayı 17580
- Düstur
- Tertip 5 · Cilt 21 · Sayfa 147
İYUK.com.tr, "Danıştayda çekinme ve ret — İYUK m. 56", erişim tarihi: 10.10.2026.