Görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlem
1. İdare ve vergi mahkemeleri, idari yargının görev alanına giren bir davada görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle davanın reddine karar verirlerse dosyayı Danıştaya veya görevli ve yetkili idare veya vergi mahkemesine gönderirler.
a) Görevsizlik sebebiyle gönderilen dosyalarda Danıştay, davayı görevi içinde görmezse dosyanın yetkili ve görevli mahkemeye gönderilmesine karar verir.
b) Görevsizlik veya yetkisizlik sebebiyle dosyanın gönderildiği mahkeme kendisini görevsiz veya yetkisiz gördüğü takdirde, söz konusu mahkeme ile ilk görevsizlik veya yetkisizlik kararını veren mahkeme aynı bölge idare mahkemesinin yargı çevresinde ise, uyuşmazlık bölge idare mahkemesince, aksi halde Danıştayca çözümlenir.
2. Görev ve yetki uyuşmazlıklarında Danıştay ve bölge idare mahkemesince verilen kararlar ilgili mahkemelere bildirilir ve bu husus taraflara tebliğ olunur.
3. Danıştay ve bölge idare mahkemesince görev ve yetki uyuşmazlıkları ile ilgili olarak verilen kararlar kesindir.
4. Bu madde hükümleri gereğince verilen kararlar ile görevli ve yetkili kılınan mahkemeye yeniden dava açılması halinde harç alınmaz.
5. (Mülga: 5/4/1990-3622/27 md.)
Madde gerekçesi
Kanunun kabulü (6/1/1982)
Tasarıdaki karşılığı: 43'üncü madde.
Tasarının 43 üncü maddesi başlığına uygun şekilde (b) bendinde düzeltmeler yapılmak ve metne bir fıkra eklenmek suretiyle kabul edilmiştir.
Adalet Komisyonunun tasarı metninde yaptığı değişiklikler:
Görev ve yetki itirazının zamanı
Tasarı(Tasarıda karşılığı yoktur.)
Komisyon“Görev ve yetki itirazı; itiraz ve temyiz dahil olmak üzere davanın her safhasında yapılabileceği gibi, bu husus Danıştay ve mahkemelerce de kendiliğinden gözönünde tutulur.”
“İdari yargının görevine giren konularda Danıştay ve idare veya vergi mahkemelerince verilecek görevsizlik kararları ile yetkisizlik kararları sonucunda yapılacak işlemler düzenlenmiştir.”
Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 312 (1/254) · tarama
Tasarı ve Komisyon metinleri S. Sayısı 312'nin taranmış nüshasından aktarılmıştır; taramanın satır sonlarında düşürdüğü harfler tamamlanmış, dönemin yazımı korunmuştur.
3622 sayılı Kanunla yapılan değişiklik (5/4/1990)
Beşinci fıkra yürürlükten kaldırılmıştır.
Kanunun 27 nci maddesine ilişkin gerekçe şöyledir:
“Yetkinin kamu düzeninden olması ve ilk inceleme sırasında resen nazara alınması gözönünde tutulmuş, bu fıkra hükmüne lüzum bulunmadığı gerekçesiyle 43 üncü maddenin 5 inci fıkrası yürürlükten kaldırılmaktadır.”
TBMM S. Sayısı 120 (1/415) — Hükümet tasarısı ve Adalet Komisyonu raporu · tarama · TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 18, Cilt 43, 99 uncu Birleşim, 5 Nisan 1990 · tarama · Tasarı 1/415, Bakanlar Kurulu 27/2/1988; Adalet Komisyonu raporu ve 120’ye 1 inci Ek. Kanun 5/4/1990 tarihinde kabul edilmiştir.
Madde şerhi
Bu madde için şerh henüz yazılmadı.
Kararlar
43/1-b Yetkili yargı yerinin belirlenmesi#
İki ayrı yetkisizlik kararı yoksa merci tayini koşulları oluşmaz
Yetki yönünden reddedilen davanın dosyasının Danıştaya gönderildiği uyuşmazlıkta Daire, yenileme dilekçeleri üzerine yeni bir dosya meydana geldiğini belirterek, “yetki yönünden davanın reddedilmesi üzerine, dosyanın doğrudan Batman İdare Mahkemesine gönderilmesi gerekirken, yetkili yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dava dosyasının Danıştay'a gönderildiği anlaşıldığından bu aşamada iki farklı Mahkemece verilmiş yetkisizlik kararının varlığından bahsedilemeyeceğinden 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi koşullarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır” gerekçesiyle dosyanın mahkemesine iadesine karar vermiştir.
Benzer yöndeki kararlar
Dosya doğrudan yetkili görülen mahkemeye gönderilir
Yetki yönünden reddedilen davada Daire, “yetki yönünden davanın reddedilmesi üzerine, dosyanın doğrudan Ankara İdare Mahkemesine gönderilmesi gerekirken, yetkili yargı yerinin belirlenmesi amacıyla dava dosyasının Danıştay'a gönderildiği anlaşıldığından; bu aşamada iki farklı Mahkemece verilmiş yetkisizlik kararının varlığından bahsedilemeyeceğinden 2577 sayılı Kanun'un 43. maddesi uyarınca yetkili yargı yerinin belirlenmesi koşullarının oluşmadığı sonucuna varılmıştır” gerekçesine yer vermiştir.
Maddenin geneline ilişkin
Yetkisiz mahkemece esasa girilmesi bozma sebebidir
Yetkisiz mahkemece esası incelenerek karara bağlanan davanın temyizinde Daire, “davanın yetki yönünden reddi ile dava dosyasının Ankara İdare Mahkemesi'ne gönderilmesi gerekirken, esasın incelenmesi suretiyle verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır” gerekçesiyle kararın bozulmasına karar vermiştir. Aynı gerekçe yirmi iki kararda tekrarlanmaktadır.
Görevsizlik kararında davacı aleyhine vekâlet ücretine hükmedilemez
Dava açıldığı tarihte görevli olan mahkeme sonradan görevsiz hâle gelmiş, İdare Mahkemesi davayı görev yönünden reddederken davacı aleyhine vekâlet ücretine de hükmetmişti. Daire, "görevsiz hale gelmesi üzerine verilecek görevsizlik kararında, davacı aleyhine vekalet ücreti yükletilmesine hukuken olanak bulunmadığından" kararın yalnız bu kısmının kanun yararına bozulması gerektiği sonucuna varmıştır.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Değişim | Yürürlük | Ne oldu |
|---|---|---|---|
| 6/1/1982 | 2577 sayılı Kanun | 20/1/1982 | Maddenin ilk hâli |
| 5/4/1990 | 3622 sayılı Kanun | 10/4/1990 | Mülga. Beşinci fıkra yürürlükten kaldırılmıştır. |
Tarih sütunu kanunlarda kabul, Anayasa Mahkemesi kararlarında karar tarihidir; yürürlük ise hükmün uygulanmaya başladığı tarihtir. Kanun metnindeki değişiklik şerhleri ile mevzuat.gov.tr metninin sayfa altı dipnotlarından ve yürürlük tarihleri tablosundan derlenmiştir.
- Kanun Numarası
- 2577
- Kabul Tarihi
- 6/1/1982
- Resmî Gazete
- 20/1/1982 · Sayı 17580
- Düstur
- Tertip 5 · Cilt 21 · Sayfa 147
İYUK.com.tr, "Görevsizlik ve yetkisizlik hallerinde yapılacak işlem — İYUK m. 43", erişim tarihi: 10.10.2026.