Üst makamlara başvurma

Eksik ödemenin tamamlanması istemi on birinci madde başvurusudur

7075 sayılı Kanun uyarınca yapılan ödemelerin eksik olduğu iddiasıyla idareye başvurulmuştu. Kurul, bu başvuruların “2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerek”tiğini, sürenin ödemeden haberdar olunan tarihten işleyeceğini belirterek aykırılığı süre aşımı yönünde gidermiştir.

Atanma talebi onuncu, işlemin değiştirilmesi on birinci maddedendir

İki bölge idare mahkemesi, araştırmacı kadrosuna atanan davacıların başvurularını farklı değerlendirmişti. Kurul, birinde başvurunun “atanma talebi” mahiyetinde, ötekinde “idari işlemin değiştirilmesi” mahiyetinde olduğunu saptamış; konular farklı olduğundan aykırılığın giderilmesi istemini reddetmiştir.

On birinci madde başvurusu ihtiyaridir, dava yolunda kayıp yaratmaz

Kurul, 11. madde başvurusunu “kanun koyucunun idari işlemlere karşı başvuruda bulunmayı ilgilinin isteğine bırakmış olduğu başvuru türü” saymıştır. Maddedeki kurallar, ilgililerin “bu yola gitmelerinin yargı yoluna başvurmaları konusunda herhangi bir kayıp yaratmayacağını bilmeleri amacıyla” konulmuştur.

Onuncu madde başvurusunun cevabına karşı on birinci maddeye gidilebilir

Kurul, 10. madde kapsamında yapılan başvuru üzerine tesis edilen işleme karşı dava açılmadan önce “anılan Kanun'un 11. maddesi kapsamında maddede belirtilen taleplerle madde öngörülen usule uygun olarak idareye tekrar başvuruda bulanabilecekleri”ni belirtmiştir. Olayda başvuru dava süresi geçtikten sonra yapıldığı için 11. madde başvurusu sayılmamıştır.

Başvurunun hangi hükme dayandığı dilekçeden okunur

Kurul, vergi dairesine yapılan başvuruda “başvurunun 213 sayılı Kanun'un vergi hatalarını düzeltilmesine ilişkin hükümler kapsamında yapıldığına ilişkin bir belirleme de bulunmamaktadır” saptamasıyla ısrar kararını bozmuştur.

On birinci madde düzenleyici işlemler için de işler

Daire, kanun koyucunun 11. madde başvurusuna konu edilebilecek işlem bakımından “düzenleyici ya da bireysel işlem ayrımı gibi bir ayrıma gidilmemiş” olduğunu, maddenin kapsamının “salt bireysel işlemlerle sınırlandırılma”dığını belirtmiştir.

Hakkında işlem yokken yapılan başvuru onuncu madde başvurusudur

Daire, kişilerin “haklarında daha önce idarece tesis edilmiş herhangi bir işlem olmaksızın, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için yaptıkları başvurunun 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında yapılmış bir başvuru olduğu”nu belirtmiştir; dava açma süresi de bu başvuru üzerine tesis edilen işlemin tebliğinden başlar.

Üst makam ya da işlemi yapan makam dışına başvuru bu madde sayılmaz

Daire, “üst makam veya işlemi tesis eden makama yapılmayan başvuruların bu madde kapsamında değerlendirilebilmesine hukuken olanak bulunmadığı”nı belirtmiştir. Olayda Kültür ve Turizm Bakanlığı işlemi tesis eden makam olmadığından, başvuru 10. madde kapsamında sayılmış ve dava süresinde görülmüştür.

Onuncu mu on birinci mi: başvurunun içeriğine ve amacına bakılır

Daire, bir başvurunun hangi madde kapsamında olduğunu belirlemek için “başvurunun içeriğine ve hangi amaçla yapıldığına bakmak gerek”tiğini söylemiştir. 11. madde için yeni bir hukuki durum aranmaz; yeni bir gelişme varsa başvuru 10. madde kapsamında değerlendirilir.

İletişim merkezine başvuru da sayılır, ama başvuru hakkı bir kezdir

Daire, Başbakanlık İletişim Merkezine yapılan başvuruyu 11. madde başvurusu saymış; maddenin hak arama özgürlüğüyle ilgisi nedeniyle “geniş yorumlanması” gerektiğini belirtmiştir. Buna karşılık “Kanun, ilgililere sadece bir kez başvurma hakkı tanıdığından”, ret cevabından sonra aynı konuda yeniden başvurmak süreyi ikinci kez durdurmaz.

Dördüncü fıkra kaldırılınca vergi işlemleri de madde kapsamına girdi

Daire, 11. maddenin 4. fıkrasının yürürlükten kaldırılmasıyla güdülen amacın, tarh, tahakkuk ve tahsil işlemleriyle karşılaşan yükümlülere “dava açma süresi içinde idareye başvuru yolunu açmak, bu başvuru ile dava açma süresini durdurmak” olduğunu belirtmiştir. Tarhiyatın kaldırılması için doğrudan dava açılabileceği gibi 11. maddeye göre idareye de başvurulabilir.

Yönetmelikten ibare kaldırılması istemi de süresinde yapılmalıdır

Yönetmeliğin yayımından iki yıl sonra “psikolojik danışman” ibarelerinin kaldırılması istemiyle başvurulmuştu. Kurul, 11. madde başvurularının “idari dava açma süresi içinde yapılması gerekmekte” olduğunu belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

Yönetmeliğin değiştirilmesi istemi geçmiş süreyi geri getirmez

Sendika, 2013'te yürürlüğe giren yönetmelik değişikliğinin değiştirilmesi için başvurmuş, ret üzerine dava açmıştı. Kurula göre bu ret işleminin dava konusu edilebileceğinin kabulü hâlinde “kamu düzeninden sayılan dava açma süresinin gözardı edilmesi sonucu doğacaktır”; dava süre aşımından reddedilmiştir.

Geri alma istemi de altmış günlük süre içinde yapılmalıdır

Koleksiyon izin belgesinin iptaline karşı, işlemin üzerinden yaklaşık bir yıl geçtikten sonra başvurulmuştu. Kurul, davacının “işlemin tesisinin üzerinden yaklaşık bir yıl geçtikten sonra talepte bulunduğu” gerekçesiyle davayı süresinde görmemiş, dayanağı düzenleyici işlem yönünden de süre aşımı saymıştır.

Talep içermeyen yazışma on birinci madde başvurusu değildir

Davacı, idareyle yaptığı yazışmayı 11. madde başvurusu saymıştı. Daire, “anılan cevap ile açıkça idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması yönünde bir talep olmadığı” gerekçesiyle bu iddiaya itibar etmemiştir.

Yalnız bilgi isteyen başvuru on birinci madde başvurusu sayılmaz

Davacı, iletişim merkezine yaptığı başvurunun dava süresini durdurduğunu ileri sürmüştü. Daire, başvuruda yalnızca “bilgi istenildiği görüldüğünden, bu başvurunun, 11. madde bağlamında bir başvuru olarak nitelendirilmeyeceği” sonucuna varmıştır.

Hakkında işlem yoksa onuncu, varsa on birinci madde uygulanır

İşyeri açma ve çalışma ruhsatına karşı yapılan başvuruda Daire, 10. maddenin uygulanabilmesi için “ilgili hakkında idarece önceden kurulmuş bir işlemin bulunmaması gerekirken, 11. maddesinin uygulanabilmesi için, ilgili hakkında daha önceden kurulmuş bir idari işlemin bulunması” gerektiğini belirtmiştir.

Kurul Kanunu'ndaki yeniden inceleme, maddenin özel görünümüdür

Meslekten çıkarma kararına karşı 11. madde uyarınca başvurulan uyuşmazlıkta Daire, maddenin tanıdığı hakkı “İhtiyari idari başvuru olarak adlandırılan bu hakkın kullanılması dava açma hakkına sahip olanların isteğine bağlıdır” biçiminde nitelendirmiş; Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 33. maddesinin de “İdari Yargılama Usulü Kanun'unda yer alan düzenlemenin özel bir görünümü” olduğunu kabul etmiştir.

Zımnî ret süresi otuz gündür; askıda yazmaması bunu değiştirmez

7331 sayılı Kanun cevap süresini altmıştan otuz güne indirmişti. Kurul, plan askı tutanaklarında bunun yazılmamış olmasının “zımni ret süresinin 30 gün yerine, 7331 sayılı Kanun'un 2. maddesinin yürürlüğe girmesinden önceki hali olan 60 gün olarak hesaplanmasını gerektirmediği” sonucuna varmıştır.

Uygulama işlemiyle yeniden işleyen sürede de başvuru yapılabilir

Düzenleyici işlemin uygulanması üzerine açılan davada Kurul, uygulama işlemi ile “2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulduğu tarih arasında geçen süre de dikkate alınmak suretiyle kalan dava açma süresi içerisinde açılan davalarda süre aşımı bulunmadığının kabulü” gerektiğini belirtmiştir.

Kesin cevap verilmemişse istek reddedilmiş sayılmaz

Daire, başvuruya “olumlu ve olumsuz kesin bir cevap verilmediği” saptamasıyla talebin reddedilmediğini kabul etmiş; zımnî ret süresini esas alarak davayı süresinde görmüştür.

Süre durur, kaldığı yerden yeniden işler

İdareye başvuru nedeniyle duran dava açma süresinin hesabının tartışıldığı uyuşmazlıkta Daire, üçüncü fıkranın işleyişini günleriyle ortaya koyarak, “01.11.2005 gününden itibaren işlemeye başlayan ve 23.11.2005 günü duran, 22.01.2006 günü yeniden işlemeye devam eden dava açma süresi içerisinde 23.02.2006 günü görülen davanın açıldığı anlaşılmaktadır” saptamasıyla, başvuruya kadar geçen sürenin de hesaba katılacağını kabul etmiştir.

Süre dolduktan sonra verilen cevap on birinci maddede süreyi etkilemez

Tapu harcının iadesi istemiyle 11. madde kapsamında başvurulmuştu. Daire, sonradan verilen cevabın “11. madde kapsamında yapılacak başvurularda dava açma süresine etkisi olmayacağı, sonradan verilen cevabın ancak İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında yapılacak başvurularda dikkate alınabileceği”ni belirtmiştir.

Süre başvuruyla durur, altmış gün sonra kaldığı yerden işler

Kurul, itirazla duran dava açma süresinin idare altmış gün içinde cevap vermeyince “kaldığı yerden işlemeye devam ettiği”ni saptamıştır. Son gün cumartesiye geldiğinden pazartesi mesai bitimine kadar açılması gereken dava geç açılmış, süre aşımı bulunmuştur.

Başvurunun reddi tebliğ edilince kalan sürede dava açılmalı

İdari para cezasına karşı dava süresi içinde kaldırma talebiyle başvurulmuş, başvuru reddedilmişti. Daire, ret kararının tebliğini izleyen günden itibaren “kalan dava açma süresi içerisinde dava açılması gerekirken” bu sürenin çok sonrasında açılan davanın esasının incelenemeyeceğini belirtmiştir.

Uzayan süre de kaçırılabilir

Daire, başvuruyla duran sürenin yeniden işlemesinden sonra “bu süre geçirildikten sonra 30/08/2023 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı” sonucuna varmıştır.

Koruma kurulu kararına itiraz üzerine verilen karardan süre yeniden başlar

Koruma bölge kurulu kararına altmış gün içinde itiraz edilmiş, Koruma Yüksek Kurulu karar vermişti. Daire, “21/12/2021 tarihinden itibaren 60 gün içerisinde 07/01/2022 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu” sonucuna varmış; benzer yöndeki İdari Dava Daireleri Kurulu kararına atıf yapmıştır.

Süresinde yapılan başvuruda dava da süresindedir

Daire, başvurunun süresinde yapıldığını saptayarak “30/12/2022 tarihinde açılan davanın süresi içerisinde açıldığı” sonucuna varmış, süre aşımı kararını bozmuştur.

Aynı gerekçe dokuz kararda.

Tam yargı davasında da başvuru süreyi durdurur, zımni ret yeniden işletir

Tazminat istemiyle idareye başvurulmuş, başvuru zımnen reddedilmişti. Daire, başvuruyla “dava açma süresinin durduğu”nu, zımni ret üzerine “dava açma süresinin yeniden işlemeye başladığı”nı saptayarak kalan süre geçtikten sonra açılan davayı süre aşımından reddetmiştir.

Yedinci ve on birinci maddedeki süreler birlikte hesaplanır

Daire, “2577 sayılı Kanun'un 7 ve 11. maddelerinde belirtilen süreler geçirildikten sonra açılmış olan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken” işin esasına girilmesini bozma sebebi saymıştır.

Son gün hesabı tutmuyorsa karar sonucu itibarıyla onanır

Daire, davanın açılması gereken son günü hesaplayarak süre aşımını saptamış; alt derece kararını gerekçesini değiştirerek onamıştır.

Zımnen reddedilen başvurudan sonra kalan sürede dava açılmalı

Ek motorlu taşıtlar vergisine ilişkin tebliğe karşı 11. madde kapsamında başvurulmuştu. Daire, “duran dava açma süresinin başvurunun zımnen reddedilmiş sayıldığı 20/04/2024 tarihinden itibaren tekrar işlemeye başladığı”nı saptayarak kalan süre geçtikten sonra açılan davayı süre aşımından reddetmiştir.

Zımnî ret işleminde içtihadı birleştirme kararı uygulanmaz

Daire, dava konusunun “başvurunun cevap verilmemek suretiyle reddine ilişkin işlem olduğu ve dolayısıyla davalı idarenin yazılı olarak bildirilen bir işleminin dava konusu edilmediği” gerekçesiyle, yazılı bildirime ilişkin içtihadı birleştirme kararının uygulanamayacağını belirtmiştir.

Aynı gerekçe on kararda.

İvedi yargılamada on birinci madde uygulanmaz, askıda yazmasa da

İmar planlarına askı süresinde itiraz edilmiş, askı tutanaklarında ivedi yargılama usulüne tabi olduğuna dair açıklama bulunmuyordu. Kurul, “ivedi yargılama usulüne tabi olan uyuşmazlıkta 2577 sayılı Kanun'un 11. madde hükmünün uygulanamayacağının dikkate alınması” gerektiğini belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

İhale uyuşmazlığında da ölçü aynı

Daire, süre aşımı yönünden verilen ret kararını kendi gerekçesiyle onamıştır.

Aynı gerekçe üç kararda.

Aksi hâlde ruhsat sürekli dava tehdidi altında kalır

Ruhsat tarihinden uzun süre sonra idareye yapılan başvurunun reddi üzerine açılan davada Kurul, bu tür bir başvurunun yeniden dava açma süresi doğurmayacağını belirterek, “aksine bir yaklaşım idarece verilen ruhsatın sürekli yeni bir dava tehdidi altında kalmasına yol açacağından” gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği sonucuna varmıştır.

Süre geçtikten sonraki başvuru yeni süre başlatmaz

Kurul, imar planında değişiklik istemiyle yapılan ve “yeni bir dava açma süresi başlatmasına hukuken olanak bulunmayan” başvuruların reddi üzerine açılan davanın süre aşımından reddini onamıştır.

Süre geçtikten sonraki itirazın reddi süreyi canlandırmaz

Daire, sürenin geçirilmesinden sonra yapılan ve “dava açma süresini yeniden canlandırması mümkün olmayan” itirazın reddi üzerine açılan davanın “süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi sekiz kararda.

Davacıyı ilgilendirmeyen yeniden ilan süre başlatmaz

Plan değişiklikleri yeniden ilan edilmiş ama davacının taşınmazı yönünden bir değişiklik yapılmamıştı. Daire, “yapılan ilan işleminin davacı açısından yeniden dava açma süresini başlatmayacağı”nı belirtmiştir.

Aynı gerekçe altmış kararda — maddenin en yerleşik hattı.

Özel kanundaki dava süresine on birinci madde yorumla eklenemez

Yükseköğretime geçiş sınavı uyuşmazlığında Daire, genel dava süresine tabi işlemlerde 11. maddeye başvurma olanağı bulunsa da “özel yasalarında öngörülen dava açma süresine yönelik olarak yasasında yer almayan bir düzenlemenin yorum yoluyla uygulanmasına olanak bulunmamaktadır” demiştir.

Sonradan çıkan Cumhurbaşkanı Kararı da süreyi ihya etmez

Kurul, dava konusu Cumhurbaşkanı Kararı'nın “dava açma süresini ihya etmeyeceği”ni belirterek davayı süre aşımından reddetmiştir.

Aynı gerekçe dört kararda.

Elektronik postayla yapılan başvuru da süre geçtiyse sonuç doğurmaz

Davacı, elektronik posta yoluyla yönerge ve yönetmelik maddelerinin ele alınmasını istemişti. Kurul bunu “dava açma süresinden sonra yapılan 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında bir başvuru” sayarak “dava açma süresini canlandırmayacağı” sonucuna varmıştır.

Hakkında yeni işlem yoksa eski işlemin süresi geri gelmez

Davacı, 2013'te tesis edilen işlemden beş yıl sonra, dayanağı yönetmelikten “aile reisi” ibaresinin çıkarılmasını istemişti. Kurul, hakkında yeni bir işlem tesis edildiğine dair belge bulunmadığını saptayarak başvuruyu “dava açma süresinden çok sonra yapılan” bir başvuru saymış ve süreyi canlandırmayacağını belirtmiştir.

Plan değişikliği teklifi içermeyen başvuru yeni süre başlatmaz

Davacılar, imar planındaki bir plan notunun kaldırılmasını istemişti. Daire, mevcut planda parsele yönelik değişiklik yapılmadığını saptayarak başvuruyu “imar planı değişikliği teklifi içermeyen ve yeni bir dava açma süresi başlatmayan” bir başvuru saymıştır.

Süresi geçmiş başvuru üzerine kurulan işlem de süre başlatmaz

Daire, süreler geçirildikten sonra yapılan 11. madde başvurusu üzerine tesis edilen işlemin “dava açma süresini canlandırmayacağı”nı belirterek davanın esasının incelenemeyeceği sonucuna varmıştır.

İmar durum belgesi geçmiş dava süresini canlandırmaz

Nazım imar planlarına karşı askı ilanından itibaren altmış gün içinde dava açılmamıştı. Daire, sonradan alınan imar durum belgesini “süreyi canlandırma niteliğini haiz olmayan” bir belge sayarak davayı süre aşımından reddetmiştir.

Plana süresinde dava açılmadıysa parselasyon üzerinden de açılamaz

Daire, imar planlarına askı sürelerine göre dava süresi geçtikten sonra “bu planların uygulama işlemi niteliğindeki parselasyon işlemine karşı süresinde dava açılmak kaydıyla” dava açılabileceğini belirtmiş; parselasyon davasında da süre aşımı bulunduğundan planın dava edilemeyeceği sonucuna varmıştır.

Memuriyetten çıkarmanın geri alınması istemi süreyi diriltmez

Davacı, 2019'da verilen devlet memurluğundan çıkarma cezasının geri alınması için 2020 sonunda başvurmuştu. Daire, başvurunun “dava açma süresi geçirildikten sonra” yapıldığını saptayarak İdare Mahkemesinin ret kararını onamıştır.

Parasal haklarda altmış ve yüz yirmi günlük geriye yürüme

Kurul, başvuru üzerine açılan davada, dava tarihinden geriye doğru yüz yirmi günü geçmemek üzere başvurudan geriye doğru altmış gün içinde kalan ilk uygulamadan doğan farkların ödenebileceğini belirtmiştir.

Plan zımni ret süresinin sonunda kesinleşir, sonraki ret süreyi yeniden başlatmaz

Daire, “uygulama imar planı, davacı parseli bakımından zımnen ret süresi sonunda kesinleştiğinden” bu süreden sonra tesis edilen ret işleminin tebliğinin yeni bir dava açma süresi doğurmayacağını belirtmiştir.

Aynı gerekçe yirmi yedi kararda.

Süre otuz gündür ve üst makama başvuru süreyi durdurmaz

Taşınmazın açık artırma usulüyle satışına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, ivedi yargılama usulünde "dava açma süresinin otuz gün olduğu ve Kanun'un 11. maddesi hükümlerinin bu usülde uygulanmayacağı" kurallarına yer vermiştir. Davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin Mahkeme kararını, sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmediğinden gerekçesiyle onamıştır.

Askı ilanına itiraz edilmişse süre onbirinci maddeye göre belirlenir

İmar planına askı süresi içinde itiraz eden davacı bakımından “dava açma süresinin İdari Yargılama Usulü Kanununun 11. maddesi kapsamında belirlenmesi gerekmektedir”; itirazın zımnen reddini izleyen altmış gün içinde dava açılabilir.

Aynı gerekçe yirmi yedi kararda.

Çevre düzeni planı uygulama işlemi değildir, süre askıdan işler

Daire, planın “uygulama işlemi niteliği taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır” diyerek süreyi son askı tarihinden başlatmış; sonradan açılan davayı süresinde görmemiştir.

Başvuru onuncu madde kapsamında değilse süre yedi ve onbirinci maddeye göre hesaplanır

Daire, “dava açma süresinin hesaplanmasında 2577 sayılı Kanun'un 10. maddesi kapsamında değerlendirme yapılmasının mümkün olmadığı ve süre hesabının aynı Kanun'un 7. ve 11. maddesi kapsamında yapılması gerektiği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi iki kararda.

İmar planlarında özel itiraz süresi vardır

Daire, “İmar planlarına karşı, 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında yapılacak başvurular için, 3194 sayılı Kanunun 8. maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği” saptamasını yapmış; mahkemenin süre itirazını hiç değerlendirmemesini de eleştirmiştir.

Tavzih başvurusu uygulama işlemi doğurmaz; süre kamu düzenindendir

Daire, bir tebliğ hükmünün açıklanması istemiyle yapılan başvurunun “bir uygulama işlemi niteliği taşımadığı”nı belirtmiş; aksi kabulün “kamu düzeninden sayılan dava açma süresin”i işlevsiz bırakacağını vurgulamıştır.

Aynı gerekçe on dört kararda.

Ödeme emrine karşı onbirinci madde işlemez

Daire, “vergi dairelerince amme alacağının tahsiline yönelik olarak düzenlenen ödeme emrinin tebliği üzerine 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesinin uygulanma olanağı bulunmadığından” süreyi tebliğ tarihinden saymıştır.

Aynı gerekçe yirmi beş kararda.

Süre aşımından ret, mahkemeye erişim hakkını ihlal etmez

Daire, askı ve zımni ret süreleri geçtikten sonra açılan davada verilen “süre aşımı nedeniyle davanın reddi kararının mahkemeye erişim hakkını ihlal etmediği” sonucuna varmıştır.

Aynı gerekçe yirmi kararda.

Aynı kural 2886 sayılı Kanun'a göre yapılan satışta da işler

Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık artırma usulüyle satışa ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, ivedi yargılama usulünde dava açma süresinin otuz gün olduğunu ve dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama başvurulamayacağını belirtmiştir.