Kararların sonuçları
1. (Değişik:10/6/1994-4001/13 md.) Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 10/7/2013 tarihli ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Kararı ile) (…) (Ek cümleler: 21/2/2014-6526/18 md.; Değişik üçüncü ve dördüncü cümleler: 10/9/2014-6552/97 md.; İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile) (…) (İptal dördüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile) (Ek cümle: 10/9/2014-6552/97 md.) (…) ancak disiplin hükümleri saklıdır. (Ek cümle:2/7/2026- 7588/7 md.) Millî Savunma Bakanlığı merkez, taşra, yurt dışı teşkilatı ile bağlı, ilgili, ilişkili ve bünyesindeki kuruluşlarda görevli personel ve bunların adayları ile Milli Savunma Üniversitesinde eğitim gören askeri öğrenci ve bunların adayları hakkında; Jandarma, Sahil Güvenlik ve Emniyet teşkilatlarında görevli personel ve bunların adayları ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi, Polis Akademisi ve bunlara bağlı eğitim ve öğretim kurumlarındaki öğrenciler ile bunların adayları hakkında; Millî İstihbarat Teşkilatı Başkanlığı personeli hakkında; terör örgütleriyle eylem birliği içerisinde olmak, bu örgütlere yardım etmek, kamu imkân ve kaynaklarını bu örgütleri desteklemeye yönelik kullanmak ya da kullandırmak, bu örgütlerin propagandasını yapmak, bu örgütlerle iltisaklı olmak gerekçeleriyle kamu görevine alınmayan veya kamu görevinden veya meslekten ayrılan/çıkarılan yahut sözleşmesi feshedilenlerle ilgili idari davalar ile 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 35 inci maddesi uyarınca tesis edilen idari işlemlere yönelik açılan idari davalar ile ilgili mevzuat uyarınca gerçekleştirilen güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması işlemlerinin idarece olumsuz değerlendirilmesi sonucu söz konusu idari işleme yönelik açılan davalarda verilen ve göreve iade sonucunu doğuran mahkeme kararları uyarınca tesis edilecek işlemler, nihai kararların kesinleşmesinden sonra yerine getirilir.
2. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.) Konusu belli bir miktar paranın ödenmesini gerektiren davalarda hükmedilen miktar ile her türlü davalarda hükmedilen vekalet ücreti ve yargılama giderleri, davacının veya vekilinin davalı idareye yazılı şekilde bildireceği banka hesap numarasına, bu bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yatırılır. Birinci fıkrada belirtilen süreler içinde ödeme yapılmaması halinde, genel hükümler dairesinde infaz ve icra olunur.
3. Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemeleri kararlarına göre işlem tesis edilmeyen veya eylemde bulunulmayan hallerde idare aleyhine Danıştay ve ilgili idari mahkemede maddi ve manevi tazminat davası açılabilir.
4. (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.) Mahkeme kararlarının süresi içinde kamu görevlilerince yerine getirilmemesi hâlinde tazminat davası ancak ilgili idare aleyhine açılabilir.
5. Vergi uyuşmazlıklarına ilişkin mahkeme kararlarının idareye tebliğinden sonra bu kararlara göre tespit edilecek vergi, resim, harçlar ve benzeri mali yükümler ile zam ve cezaların miktarı ilgili idarece mükellefe bildirilir.
6. (Değişik: 2/7/2012-6352/58 md.) Tazminat ve vergi davalarında idarece, mahkeme kararının tebliğ tarihi ile ödeme tarihi arasındaki süreye 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 48 inci maddesine göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faiz ödenir. Ancak mahkeme kararının davacıya tebliği ile banka hesap numarasının idareye bildirildiği tarih arasında geçecek süre için faiz işlemez.
Madde gerekçesi
Kanunun kabulü (6/1/1982)
Tasarıdaki karşılığı: 28'inci madde.
Tasarının 28 inci maddesinin 1 inci fıkrasına yürütmenin durdurulması kararları eklenmiş, kararların kesinleşmiş olma şartı metinden çıkarılmış, 3 üncü ve 5 inci fıkralarda diğer maddelere uyum sağlayacak düzeltmelere gidilmiştir.
Adalet Komisyonunun tasarı metninde yaptığı değişiklikler:
İdarenin uymak zorunda olduğu kararlar
Tasarı“Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin kesinleşen kararlarının icaplarına göre idare, altmış gün içinde işlem veya eylem tesis etmeye mecburdur.”
Komisyon“Danıştay, Bölge İdare Mahkemeleri, İdare ve Vergi Mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre, en geç altmış gün içinde işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur.”
“Mahkeme kararlarını kasten yerine getirmeyen kamu görevlileri aleyhine dava açılabileceği daha önce yargısal içtihatlarla kabul edilmişti. Bu husus kural olarak kanunda yeniden düzenlenmiştir.”
“Mahkeme kararlarının süratle infazını temin için, tam yargı davalarında ilâmın idareye tebliği tarihinden itibaren, idareyi, kanuni gecikme faizi ödemeye mecbur eden bir kural getirilmiştir.”
6 Ocak 1982 tarihli Millî Güvenlik Konseyi Genel Kurulu görüşmesinde maddeye ilişkin önemli kesitler şunlardır:
Hava Hâkim Albay Zeki Güngör (Adalet Komisyonu Sözcüsü) — ““Kararların Sonuçları” başlığını taşıyan bu maddeye göre Danıştay, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarını en geç 60 gün içinde yerine getirmeye mecbur olacaktır.”
Hava Hâkim Albay Zeki Güngör (Adalet Komisyonu Sözcüsü) — “Komisyon olarak biz, buraya, haciz ve ihtiyatî haciz uygulamaları ile ilgili vergi davalarında, vergi mahkemelerince verilen kararlar hakkında, bu kararların kesinleşmesinden sonra idarece yerine getirilmesi şartını getirdik. Bu, dünkü metinde yoktu; vergi davalarının özelliğine binaen bunu getirmiş bulunuyoruz ki, idareye bir takdir hakkı bırakıyoruz.”
Hava Hâkim Albay Zeki Güngör (Adalet Komisyonu Sözcüsü) — “Kasten yerine getirmeme, kişiyi bizzat zarara sokmak amacına, hiçbir idarî zaruret olmamasına rağmen, kararı yerine getirmeme anlamındadır.”
Hâkim Tuğgeneral Muzaffer Başkaynak (Adalet Komisyonu Başkanı) — “Mahkeme ilamının yerine getirilmediği bir olay olduğu zaman, vatandaş düşünecek: İdare aleyhine mi açayım, görevi yerine getirmeyen memur aleyhine mi açayım? Tabiî, kasıt unsurunu arayacak.”
Hava Hâkim Albay Zeki Güngör (Adalet Komisyonu Sözcüsü) — “Tazminat davasını kamu görevlisinden talep ederse, alamıyor zaten… Kamu görevlisinin maddî durumu müsait değil; ekseriya bu durumlarda da idare aleyhine dava açıyor ve idareden tazminatı alıyor; idare ondan sonra rücu hakkına sahip.”
Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 312 (1/254) · tarama · Millî Güvenlik Konseyi Tutanak Dergisi, 91 inci Birleşim, 6 Ocak 1982 · tarama
Tasarı ve Komisyon metinleri S. Sayısı 312'nin taranmış nüshasından aktarılmıştır; taramanın satır sonlarında düşürdüğü harfler tamamlanmış, dönemin yazımı korunmuştur.
4001 sayılı Kanunla yapılan değişiklik (10/6/1994)
Kararların gecikmeksizin uygulanacağı, bu sürenin hiçbir şekilde otuz günü geçemeyeceği hükme bağlanmış; dördüncü fıkradaki altmış günlük süre otuz güne indirilmiştir.
Tasarının 12 nci, kanunlaşan metnin 13 üncü maddesine ilişkin gerekçe şöyledir:
“Uygulamada 2577 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin 1 inci fıkrasının birinci cümlesi, idarî yargı mercilerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının altmış gün içinde uygulanma zorunluluğu bulunduğu şeklinde yorumlanarak, uygulama süresi, altmış gün olarak kabul edilmektedir. Halbuki, kanun koyucunun amacı imkânı olduğu sürece hemen uygulanması, durum gerektiriyorsa en geç altmış gün içinde uygulanmasıdır. Uygulamadaki bu yanlış anlamanın ortadan kaldırılması amacıyla fıkraya açıklık getirilmekte; esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararların icaplarına göre idarenin gecikmeksizin işlem tesis edeceği veya eylemde bulunacağı belirtilmektedir. Ancak, bu sürenin hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemeyeceği vurgulanmaktadır… 2577 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin 4 üncü fıkrasındaki “altmış günlük” süre, kişilerin haklarının korunması bakımından uzun bir süre kabul edilerek “otuz güne” indirilmiştir.”
TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 19, Cilt 62, 115 inci Birleşim, 10 Haziran 1994 (S. Sayısı 409 ve 409'a 1 inci Ek tutanağa eklidir) · tarama · Hükümet tasarısı 1/637, kanun teklifi 2/908; Adalet Komisyonu raporu 22/12/1993, ek raporu 24/2/1994. Kanun 10/6/1994 tarihinde kabul edilmiştir.
6352 sayılı Kanunla yapılan değişiklik (2/7/2012)
Hükmedilen miktarın, vekâlet ücretinin ve yargılama giderlerinin davacının bildireceği banka hesabına yatırılması usulü getirilmiştir.
Tasarının 43 üncü, kanunlaşan metnin 58 inci maddesine ilişkin gerekçe şöyledir:
“Maddeyle, tam yargı davalarında hüküm altına alınan miktar ile her türlü davada hükmedilen vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinin davacı veya vekilinin bildireceği banka hesap numarasına, bildirim tarihinden itibaren, birinci fıkrada belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde yatırılması, bu süre içinde ödeme yapılmaması halinde genel hükümler dairesinde infaz edilmesi öngörülmektedir. Mevcut uygulamada, mahkemeler tarafından hüküm altına alınan alacakların, hemen ilamlı icra takibi yapılmak suretiyle tahsili yoluna gidildiğinden, hem icra dairelerinin işyükü gereksiz şekilde artmakta hem de idareler tekraren icra gideri ödeme külfetiyle karşı karşıya kalmaktadır.”
TBMM S. Sayısı 278 (Dönem 24, Yasama Yılı 2) — Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu · tarama · Kanun 2/7/2012 tarihinde kabul edilmiştir. Kanunun 51, 52, 60 ve 62 nci maddeleri tasarıda yer almayıp yasama sürecinde eklendiğinden bunlara ilişkin bir madde gerekçesi bulunmamaktadır.
Madde şerhi
Bu madde için şerh henüz yazılmadı.
Kararlar
28/1 Kararın icaplarına göre işlem tesisi#
Kararın uygulanması davacıyı daha ağır bir duruma sokamaz
Yargı kararının uygulanması amacıyla tesis edilen işleme karşı açılan davanın temyiz incelemesinde Kurul, işlemin "davacının davayı açtığı durumdan hukuksal olarak daha ağır yeni bir hukuksal durumla karşı karşıya kalması sonucunu doğuran bir yargı kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği" gerekçesiyle ısrar kararının bozulmasına karar vermiştir.
İptal edilen kuralla aynı mahiyette düzenleme yapılamaz
İptal edilen yönetmelik kuralının yerine benzer içerikte yeni bir düzenleme yapılması üzerine açılan davanın temyiz incelemesinde Kurul, "mülga Yönetmelik'in anılan kuralının iptali yolunda kesinleşen yargı kararına, kesin hükme saygı ilkesine rağmen herhangi yasal bir dayanağı olmaksızın, söz konusu yargı kararının sonucu ve gerekçeleri göz önünde bulundurulmadan, mülga Yönetmelik'in anılan kuralı ile aynı mahiyette düzenleme içeren Yönetmelik'in dava konusu edilen 9. maddesinin (3) numaralı fıkrasıyla tesis edilen işlemde ve bu kurala dayanılarak tesis edilen bireysel işlemde hukuki isabet bulunmamaktadır" gerekçesiyle, iptal yolundaki kararın hukuka uygun olduğuna oyçokluğuyla karar vermiştir.
Yeni işlem tesis edilmesi tek başına 28. maddeye aykırılık değildir
Kesinleşmiş yargı kararının ardından yapılan yönetmelik değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada Daire, "idarenin, yetki alanı kapsamında bulunan konularda her zaman yeni bir işlem tesis edilebileceği, mevcut işlemin geri alınabileceği açık olmakla birlikte, idarenin bu durumda alacağı kararların yeni bir idari işlem niteliğinde olması sebebiyle, yeniden yargısal denetime tabi tutulabileceği" gerekçesiyle, değişikliğin bir kısmı yönünden davanın reddine karar vermiştir.
İdarenin kusuru olmasa da kararın uygulanmasından doğan zarar tazmin edilir
Yargı kararının uygulanması niteliğindeki işlemler nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davanın temyiz incelemesinde Daire, davalı idarenin kusuru bulunmadığını belirtmekle birlikte "hukuk devleti, hakkaniyet ve nesafet ilkeleri gereğince davacı üzerinde oluşan bu maddi manevi zararın tazmin edilmesi gerekmektedir" gerekçesiyle istinaf kararının onanmasına karar vermiştir.
Benzer yöndeki kararlar
İptal kararı istenen belgenin doğrudan düzenlenmesi sonucunu doğurmaz
Koleksiyon izin belgesi düzenlenmesi isteminin reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, iptal kararının "yargı kararının gereğinin yerine getirilmesi aşamasında, davacının mirasçıları adına doğrudan koleksiyon izin belgesinin düzenlenmesi sonucunu doğurmayacağının kabulü gerekmektedir" gerekçesine yer vermiştir.
Kararın uygulanmamasından ve geç uygulanmasından doğan tazminat davası#
Kararın uygulanmamasından doğan dava denetimi yapan mahkemede görülür
Bölge idare mahkemesi kararının uygulanmadığından bahisle açılan tazminat davasında Daire, davanın "2577 sayılı Kanun'un 28. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının yargısal denetimini yapan Van İdare Mahkemesinde görülüp çözümlenmesi gerekmektedir" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.
Benzer yöndeki kararlar
Kararın geç uygulanmasından doğan davada yetki denetimi yapan mahkemededir
Mahkeme kararının on bir ay sonra uygulanması nedeniyle paranın değer kaybından doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, "zararı doğuran atama işlemini karara bağlayan Ankara İdare Mahkemesinin, yargı kararının geç uygalanması sebebiyle oluştuğu iddia edilen maddi tazminatın ödenmesi istemine ilişkin işbu davayı da çözmeye yetkili olduğu" sonucuna varmıştır.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Değişim | Yürürlük | Ne oldu |
|---|---|---|---|
| 6/1/1982 | 2577 sayılı Kanun | 20/1/1982 | Maddenin ilk hâli |
| 10/6/1994 | 4001 sayılı Kanun | 18/6/1994 | Değişik. Kararların gecikmeksizin uygulanacağı, bu sürenin hiçbir şekilde otuz günü geçemeyeceği hükme bağlanmış; dördüncü fıkradaki altmış günlük süre otuz güne indirilmiştir. |
| 2/7/2012 | 6352 sayılı Kanun | 5/7/2012 | Değişik. Hükmedilen miktarın, vekâlet ücretinin ve yargılama giderlerinin davacının bildireceği banka hesabına yatırılması usulü getirilmiştir. |
| 10/7/2013 | Anayasa Mahkemesi · E. 2012/107, K. 2013/90 | 22/11/2013 | İptal. (İptal cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 10/7/2013 tarihli ve E.: 2012/107 K.: 2013/90 sayılı Kararı ile) |
| 21/2/2014 | 6526 sayılı Kanun | 6/3/2014 | Ek · Değişik. (Ek cümleler: 21/2/2014-6526/18 md.; Değişik üçüncü ve dördüncü cümleler: 10/9/2014-6552/97 md.; İptal üçüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile) (Değişik: 21/2/2014-6526/18 md.) |
| 10/9/2014 | 6552 sayılı Kanun | 11/9/2014 | Ek. (Ek cümle: 10/9/2014-6552/97 md.) |
| 2/10/2014 | Anayasa Mahkemesi · E. 2014/149, K. 2014/151 | 9/10/2014 | İptal. Bu maddenin birinci fıkrasının üçüncü cümlesinin “23/4/1981 tarihli ve 2451 sayılı Bakanlıklar ve Bağlı Kuruluşlarda Atama Usulüne İlişkin Kanuna ekli (1) ve (2) sayılı cetvellerde gösterilen unvanları taşıyan görevler ile farklı atama usullerine tabi olsalar dâhi daire başkanı ve üstü görevlere, sivil memurlar hariç kolluk teşkilatlarının kadrolarına; açıktan, naklen veya vekâleten yapılan atama ve bu görevlerden alınma, bu görevlerle ilgili yer değiştirme, görev ve unvan değişikliği işlemleri hakkında verilen mahkeme kararlarının gereği, ilgilinin kazanılmış hak aylık derecesine uygun başka bir kadroya atanması suretiyle iki yıl içinde yerine getirilir.” bölümü, aynı fıkranın dördüncü cümlesi ve son cümlesinin “Bu fıkranın üçüncü cümlesinde belirtilen işlemlerle ilgili mahkeme kararlarının yerine getirilmemesi ceza soruşturması ve kovuşturmasına konu edilemez;” bölümü; 1/1/2015 tarihli ve 29223 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Anayasa Mahkemesi’nin 2/10/2014 tarihli ve E.: 2014/149, K.: 2014/151 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir. |
| 25/11/2015 | Anayasa Mahkemesi · E. 2014/86, K. 2015/109 | 8/1/2016 | İptal. (İptal dördüncü cümle: Anayasa Mahkemesi’nin 25/11/2015 tarihli ve E.: 2014/86, K.: 2015/109 sayılı Kararı ile) |
| 2/7/2026 | 7588 sayılı Kanun | 11/7/2026 | Ek. (Ek cümle:2/7/2026- 7588/7 md.) |
Tarih sütunu kanunlarda kabul, Anayasa Mahkemesi kararlarında karar tarihidir; yürürlük ise hükmün uygulanmaya başladığı tarihtir. Kanun metnindeki değişiklik şerhleri ile mevzuat.gov.tr metninin sayfa altı dipnotlarından ve yürürlük tarihleri tablosundan derlenmiştir.
Metinde atıf yapılan maddeler
- Kanun Numarası
- 2577
- Kabul Tarihi
- 6/1/1982
- Resmî Gazete
- 20/1/1982 · Sayı 17580
- Düstur
- Tertip 5 · Cilt 21 · Sayfa 147
İYUK.com.tr, "Kararların sonuçları — İYUK m. 28", erişim tarihi: 10.10.2026.