Tam yargı davalarında yetki
İdari sözleşmelerden doğanlar dışında kalan tam yargı davalarında yetkili mahkeme, sırasıyla:
a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili,
b) Zarar, bayındırlık ve ulaştırma gibi bir hizmetten veya idarenin herhangi bir eyleminden doğmuş ise, hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer,
c) Diğer hallerde davacının ikametgahının bulunduğu yer.
İdari mahkemesidir.
Madde gerekçesi
Tasarıdaki karşılığı: 36'ncı madde.
Tasarının 36 ncı maddesinin (a) fıkrasındaki “işlem” yerine “uyuşmazlık” ifadesi kullanılmış, (c) fıkrasına “ikametgâh” kelimesi eklenmiştir.
Adalet Komisyonunun tasarı metninde yaptığı değişiklikler:
Yetkili mahkemenin belirlenmesi
Tasarı“a) Zararı doğuran idari işlemi incelemeye yetkili, … c) Diğer hallerde davacının bulunduğu yer, İdare Mahkemesidir.”
Komisyon“a) Zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili, … c) Diğer hallerde davacının ikametgâhının bulunduğu yer, İdare Mahkemesidir.”
Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 312 (1/254) · tarama
Tasarı ve Komisyon metinleri S. Sayısı 312'nin taranmış nüshasından aktarılmıştır; taramanın satır sonlarında düşürdüğü harfler tamamlanmış, dönemin yazımı korunmuştur.
Madde şerhi
Bu madde için şerh henüz yazılmadı.
Kararlar
36/1-a Zararı doğuran uyuşmazlığı çözen mahkeme#
Atama işlemini karara bağlayan mahkeme tazminat davasını da çözer
Atama işleminden doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “zararı doğuran atama işlemini karara bağlayan Gaziantep İdare Mahkemesinin; bu işlemden kaynaklanan tam yargı davasını da çözmeye yetkili olduğu” sonucuna varmıştır. Aynı gerekçe on dokuz kararda tekrarlanmaktadır.
İhaleden doğan iptal ve tazminat isteminde 32 ile 36 birlikte uygulanır
İhaleyi gerçekleştiren idarenin sözleşme imzalamaması nedeniyle açılan iptal ve tazminat davasında çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “2577 sayılı Kanun'un 32/1 ve 36/1-a maddeleri uyarınca iptal ve tazminat isteminin, ihaleyi gerçekleştiren davalı idarenin sözleşme imzalamaması gerekçesine dayandırıldığı anlaşıldığından”, ihaleyi gerçekleştiren idarenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğu sonucuna varmıştır.
İşlemden doğan zararda yetki, o uyuşmazlığı çözen mahkemededir
İdarenin işlemi nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “uyuşmazlığın görüm ve çözümünün yukarıda yer verilen 2577 sayılı Kanun'un 36/1-(a) maddesi uyarınca zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözmeye yetkili mahkeme olan Diyarbakır İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Benzer yöndeki kararlar
Meslekten çıkarma işleminde de ölçü aynıdır
Meslekten çıkarma işleminden doğan parasal hakların ödenmesi istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “zararı doğuran meslekten çıkarma işlemini karara bağlayan Trabzon İdare Mahkemesinin; bu işlemden kaynaklanan özlük hakları ve parasal hakların ödenmesi istemine ilişkin tam yargı davasını da çözmeye yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Performans değerlendirme işleminde de aynı bağ kurulur
Performans değerlendirme işleminden doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “zararı doğuran performans değerlendirme işlemini karara bağlayan Erzurum İdare Mahkemesinin; bu işlemden kaynaklanan zararların tazminine ilişkin tam yargı davasını da çözmeye yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Manevi tazminat istemi de asıl uyuşmazlığın mahkemesine bağlanır
Göreve iade sonrası başka kadroya atanmadan doğan manevi zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “davacının araştırma merkezine memur olarak atanmasına ilişkin davalı idarenin zararı doğuran işlemini karara bağlayan Ankara İdare Mahkemesinin bu kararın neticesine bağlı olarak talep edilen manevi zararın tazminine ilişkin tam yargı davasını da çözmeye yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
İptal kararına dayalı tam yargı davası da aynı mahkemede görülür
İptal kararına dayanılarak açılan parasal hak davasında çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “iptal kararına dayalı olarak açılan ve iptal edilen işlemden kaynaklanan işbu tam yargı davasına ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünde” iptal davasını karara bağlayan mahkemenin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Adaylığın sonlandırılmasından doğan parasal istemde de ölçü aynıdır
Muvazzaf subay adaylığının sonlandırılmasından doğan parasal ve özlük hak kayıplarının tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 36/1-a maddesi uyarınca zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözen Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Adaylığın iptali kararına dayalı parasal istemde de aynı mahkeme yetkilidir
Adaylık işlemlerinin sonlandırılmasına ilişkin işlemin iptali üzerine yoksun kalınan parasal hakların istenmesiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “iptal kararına dayalı olarak açılan ve iptal edilen işlemden kaynaklanan işbu tam yargı davasına ili”şkin uyuşmazlığın, iptal davasını karara bağlayan mahkemede çözüleceğine karar vermiştir.
Eğitim merkezinden ilişik kesmede de aynı kural uygulanır
Polis meslek eğitim merkezinden ilişiğin kesilmesinden doğan parasal ve özlük hak kayıplarının tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “uyuşmazlığın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanun'un 36/1-a maddesi uyarınca zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözen Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
36/1-b Hizmetin görüldüğü veya eylemin yapıldığı yer#
Sonradan yürürlüğe giren özel yetki kuralı tamamlanmış yargılamayı etkilemez
Nihai karar verildikten sonra yürürlüğe giren özel yetki kuralının uygulanıp uygulanmayacağının tartışıldığı uyuşmazlıkta Daire, kuralın yürürlüğünden önce “uyuşmazlığın esası hakkında nihai karar verilerek usule ilişkin işlemler tamamlanmış olduğundan, anılan özel yetki kuralının uygulanamayacağı sonucuna” vararak, “2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinin (b) bendi uyarınca, uyuşmazlığın çözümünde dava konusu olayın Hakkari ilinde meydana gelmesi nedeniyle” eylemin yapıldığı yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir. Aynı gerekçe on sekiz kararda tekrarlanmaktadır.
Hizmetten doğan zararda eylemin gerçekleştiği yer yetkilidir
Askerlik görevi sırasında rahatsızlığının ilerlediği iddiasıyla açılan tazminat davasında çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “maddi ve manevi tazminat istemiyle açılan davaya konu uyuşmazlığın çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 36/b maddesi uyarınca, eylemin gerçekleştiği, hizmetin görüldüğü yer idare mahkemesi olan İstanbul İdare Mahkemesi yetkili bulunmaktadır” sonucuna varmıştır.
Çatışmada ölüm nedeniyle açılan davada olayın gerçekleştiği yer yetkilidir
Bölücü terör örgütü mensuplarıyla çıkan çatışmada ölen kişinin yakınlarının açtığı tazminat davasında çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “müteveffanın ölümüne sebebiyet veren olayın Diyarbakır İli, Sur İlçesinde bölücü terör örgütü mensupları ile çıkan çatışma sonucunda gerçekleştiği ve davanın 2577 sayılı Kanun'un 36. maddesinde sayılan konulara ilişkin bulunduğu” saptamasıyla, eylemin gerçekleştiği yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Benzer yöndeki kararlar
Sağlık hizmetinin işletilmesinden doğan zararda hizmetin görüldüğü yer
Askerlik görevi sırasında teşhis ve tedavi işlemlerinden doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “davacının gözünden rahatsızlanması ve akabinde sağlık hizmetinin işletilmesine yönelik teşhis ve tedavi işlemlerinin serdümen eri olarak görev yapmakta olduğu İzmir … Foça Komutanlığı'nda gerçekleştiği” saptamasıyla, 36. maddenin (b) bendi uyarınca hizmetin görüldüğü yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
36/1-c Davacının ikametgâhı#
İlk iki bent uygulanamıyorsa ikametgâh yeri devreye girer
Suriye harekât bölgesinde görev sırasında uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “olayda 2577 sayılı Kanun'un yukarıda aktarılan 36. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin uygulanma imkanının bulunmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, 2577 sayılı Kanun'un 36. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi gere”ğince davacının ikametgâhının bulunduğu yerde çözüleceğine karar vermiştir. Maddedeki sıralamanın nasıl işlediğini gösteren karardır.
Diğer hâllerde davacının ikametgâhının bulunduğu yer yetkilidir
Yetki uyuşmazlığında Daire, uyuşmazlığın ilk iki bent kapsamına girmediğini belirterek, “anılan maddenin aynı fıkrasının (c) bendi uyarınca, davanın görüm ve çözmümde dava tarihi itibarıyla davacının ikametgahının bulunduğu yer olan Tunceli ilinin idari yargı yönünden bağlı olduğu Erzincan İdare Mahkemesinin yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Benzer yöndeki kararlar
Anayasa Mahkemesi ihlal kararına dayalı tazminatta da ikametgâh esastır
Anayasa Mahkemesinin hak ihlali kararına dayanılarak manevi tazminat istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “tam yargı davasına ilişkin açılan davanın görüm ve çözümünde, 2577 sayılı Kanunun 36. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi uyarınca, davacının ikametgahının bulunduğu yer olan Manisa ilinin yargı yetkisi bakımından bağlı olduğu Manisa İdare Mahkemesinin yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Özel kanunla belirlenen yetki#
Göreve iade edilenin tazminat davasında Ankara mahkemeleri yetkilidir
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla göreve iade edilen davacının manevi zararının tazmini istemiyle açtığı davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “KHK ile kamu görevinden çıkarılmasından kaynaklı manevi zararlarının tazmini istemiyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünde yukarıda anılan özel yasa uyarınca belirlenmiş olan Ankara İdare Mahkemeleri yetkili bulunmaktadır” sonucuna varmıştır. Aynı gerekçe iki yüz altmış altı kararda tekrarlanmaktadır.
Maddenin geneline ilişkin
İptal davasının görüldüğü mahkeme ondan doğan tazminatı da çözer
Geçici teminatın irat kaydedilmesinden doğan uyuşmazlıkta Daire, “uyuşmazlığı çözmeye, davacı iş ortaklığının geçici teminatın irat kaydedilmesine yönelik işleme karşı açtığı iptal davasının görüldüğü Ankara İdare Mahkemelerinin yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Taşınmazdan doğan tazminat davasında da 34. madde ile 36. madde birlikte işler
İmar uygulamasından doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “zarara yol açan zımnen ret işleminden kaynaklanan uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili idare mahkemesi 2577 sayılı Kanun'un 34. maddesinde belirtilen özel yetki kuralı gereğince, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesi olduğundan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi ile 34. maddesinin 1. fıkrası uyarınca” taşınmazın bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Atama işlemini karara bağlayan mahkeme tam yargı davasına da bakar
Atama işleminden doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “zararı doğuran atama işlemini karara bağlayan Ankara İdare Mahkemesinin; bu uyuşmazlıktan kaynaklanan zararların tazminine ilişkin tam yargı davasını da çözmeye yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Göreve iade edilenin tazminat davasında Ankara mahkemeleri yetkilidir
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kararıyla göreve iade edilen davacının, kamu görevinden çıkarılmasından doğan maddi ve manevi zararının tazmini istemiyle açtığı davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “kamu görevinden çıkarma ile kamu görevine iade tarihleri arasındaki dönemde uğradıklarını iddia ettikleri maddi ve manevi zararların tazmini isteminden doğan uyuşmazlıkların da 2577 sayılı Kanun'un 36/a ve 7075 sayılı Kanun'un 11/1 maddeleri uyarınca zararı doğuran idari uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili olan Ankara özel yetkili idare mahkemelerince karara bağlanması gerektiği” sonucuna varmıştır.
Sağlık hizmetinin sona erdiği yer mahkemesi yetkilidir
Hizmet kusurunun bir hastanede başlayıp başka bir hastanede devam ettiği ileri sürülen tam yargı davasında Daire, uyuşmazlığın “2577 sayılı Yasanın 36 (a) maddesi uyarınca, sağlık hizmetinin sona erdiği” yer idare mahkemesince çözümleneceğini belirtmiştir.
Benzer yöndeki kararlar
Uyuşmazlığı karara bağlayan mahkeme zararı da çözer
Tam yargı davasında çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “zararı doğuran uyuşmazlığı karara bağlayan Ankara İdare Mahkemesinin; bu uyuşmazlıktan kaynaklanan zararların tazminine ilişkin tam yargı davasını da çözmeye yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Kararın geç uygulanmasından doğan davada yetki denetimi yapan mahkemededir
Mahkeme kararının on bir ay sonra uygulanması nedeniyle paranın değer kaybından doğan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, "zararı doğuran atama işlemini karara bağlayan Ankara İdare Mahkemesinin, yargı kararının geç uygalanması sebebiyle oluştuğu iddia edilen maddi tazminatın ödenmesi istemine ilişkin işbu davayı da çözmeye yetkili olduğu" sonucuna varmıştır.
Aynı ölçü maddi ve manevi tazminat isteminde de uygulanır
Atama işleminden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat isteminde çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “zararı doğuran atama işlemini karara bağlayan Erzurum İdare Mahkemesinin; bu işlemden kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ödenmesi istemine ilişkin tam yargı davasını da çözmeye yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
İhaleden doğan tam yargı davasında 32 ile 36 birlikte uygulanır
İhaleden kaynaklanan zararın tazmini istemiyle açılan davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, "uyuşmazlığın görüm ve çözümünde 2577 sayılı Kanun'un 32/1 ve 36/1-a maddeleri uyarınca ihaleyi gerçekleştiren idarenin bulunduğu" yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Tam yargı davasında 32 ile 36 birlikte uygulanır
Tam yargı davasında çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, “2577 sayılı Kanun'un 32/1 ve 36/1-a maddeleri uyarınca uyuşmazlığı çözümlemeye yetkili yer idare mahkemesi olan Kocaeli İdare Mahkemesi'nin yetkili olduğu” sonucuna varmıştır.
Hizmetin yoğun olarak gerçekleştiği yer ölçüt alınır
Ardışık tedavilerden doğan tam yargı davasında Daire, “hizmetin yoğun olarak gerçekleştiği ve sonlandığı yerin” bulunduğu yer mahkemesini 36. maddenin (b) bendi uyarınca yetkili görmüştür.
Değişiklik geçmişi
Bu madde 6/1/1982'de kabul edildiği hâliyle yürürlüktedir; bugüne kadar değişikliğe uğramamıştır.
Tarih sütunu kanunlarda kabul, Anayasa Mahkemesi kararlarında karar tarihidir; yürürlük ise hükmün uygulanmaya başladığı tarihtir. Kanun metnindeki değişiklik şerhleri ile mevzuat.gov.tr metninin sayfa altı dipnotlarından ve yürürlük tarihleri tablosundan derlenmiştir.
- Kanun Numarası
- 2577
- Kabul Tarihi
- 6/1/1982
- Resmî Gazete
- 20/1/1982 · Sayı 17580
- Düstur
- Tertip 5 · Cilt 21 · Sayfa 147
İYUK.com.tr, "Tam yargı davalarında yetki — İYUK m. 36", erişim tarihi: 10.10.2026.