Yargılamanın yenilenmesi usulü
1. İsteğin ilişkin olduğu konu, diğer bir daire veya mahkemenin görevine girmiş ise karar bu daire veya mahkemece verilir.
2. Karşı tarafın savunması alındıktan sonra istekler incelenir ve kanunda yazılı sebepler varsa davaya yeniden bakılarak karar verilir.
3. (Değişik: 10/6/1994-4001/25 md.) Yargılamanın yenilenmesi (…) istemleri, kanunda yazılı sebeplere dayanmıyor ise, istemin reddine karar verilir.
4. Yargılamanın yenilenmesi (…) istemlerinde duruşma yapılması, görevli daire veya mahkemenin kararına bağlıdır.
5. Bu madde ile 53 üncü madde hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yargılamanın yenilenmesinde (…) bu Kanunun diğer hükümleri uygulanır.
Madde gerekçesi
Kanunun kabulü (6/1/1982)
Tasarıdaki karşılığı: 55'inci madde.
Tasarının ilgili maddesi aynen benimsenmiştir.
Millî Güvenlik Konseyi S. Sayısı 312 (1/254) · tarama
4001 sayılı Kanunla yapılan değişiklik (10/6/1994)
Yargılamanın yenilenmesi ve karar düzeltme istemlerinin reddi hâlinde para cezasına hükmedilmesini öngören ibare yürürlükten kaldırılmıştır.
Tasarının 24 üncü, kanunlaşan metnin 25 inci maddesine ilişkin gerekçe şöyledir:
“Kanunun 55 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında değişiklik yapılmak suretiyle fıkranın “ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bu husustaki hükümlerine göre para cezası da hükmolunur.” ifadesi yürürlükten kaldırılmaktadır. Dava hakkı ve bunun bir uzantısı olan kanun yollarına başvurma hakkı, Anayasa ile tanınmış temel hak ve özgürlükler arasında yer alır. Diğer taraftan, hukuk devleti ilkesi, idarî eylem ve işlemlerin hiçbir kısıntıya tabi olmaksızın yargı denetimine tabi tutulmasını gerektirir. Bu itibarla, kişilerin yargılamanın yenilenmesi ve kararın düzeltilmesi istemlerinin reddi halinde onlardan para cezası alınmasını öngören hüküm yargı fonksiyonunun amacı ile bağdaşmadığından yürürlükten kaldırılmaktadır.”
TBMM Tutanak Dergisi, Dönem 19, Cilt 62, 115 inci Birleşim, 10 Haziran 1994 (S. Sayısı 409 ve 409'a 1 inci Ek tutanağa eklidir) · tarama · Hükümet tasarısı 1/637, kanun teklifi 2/908; Adalet Komisyonu raporu 22/12/1993, ek raporu 24/2/1994. Kanun 10/6/1994 tarihinde kabul edilmiştir.
6545 sayılı Kanunla yapılan değişiklik (18/6/2014)
Madde başlığı ve metni, karar düzeltme yolunun kaldırılmasına uyum sağlamak üzere değiştirilmiştir.
Tasarının 18 inci, kanunlaşan metnin 26 ncı maddesine ilişkin gerekçe şöyledir:
“Maddeyle, idari yargıda istinaf kanun yoluna ilişkin hükümlerin getirilmesi ile karar düzeltmeye ilişkin hükümlerin yürürlükten kaldırılmasının zorunlu sonucu olarak Kanunun 55 inci maddesinde gerekli uyum değişiklikleri yapılmaktadır.”
TBMM S. Sayısı 592 (Dönem 24, Yasama Yılı 4) — Türk Ceza Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu · tarama · Kanun 18/6/2014 tarihinde kabul edilmiştir. İstinafa ilişkin hükümler, bölge idare mahkemelerinin Resmî Gazetede ilan edilen göreve başlama tarihinden (20/7/2016) itibaren uygulanmaya başlamıştır.
Madde şerhi
Bu madde için şerh henüz yazılmadı.
Kararlar
55/2 Karşı tarafın savunması ve dosyanın tekemmülü#
İstem incelenmeden önce karşı tarafın savunması alınır
Karar düzeltme dilekçesi, davacı mirasçılara tebliğ edilmeden Danıştaya gönderilmişti. Daire, "2577 sayılı Kanun'un 55. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, davalı idarenin karar düzeltme dilekçesinin, davacı mirasçılara tebliğ edilmek suretiyle dosyanın tekemmülü sağlandıktan sonra Danıştaya gönderilmesi gerekmektedir" diyerek dosyayı Mahkemesine geri göndermiştir.
55/2 Savunma veren taraf lehine vekâlet ücreti#
Eksiklik yeniden yargılama gerektirmiyorsa hüküm fıkrası düzeltilir
Daire, yargılamanın yenilenmesi istemini reddetmiş ancak savunma veren davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmetmemişti. Kurul, bu "eksikliğin, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşıldığından", 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca kararın hüküm fıkrasına vekâlet ücretine ilişkin ibarenin eklenmesine karar vermiştir.
İstem reddedilse de savunma veren taraf lehine vekâlet ücretine hükmedilir
Yargılamanın yenilenmesi istemi koşulları oluşmadığı gerekçesiyle reddedilmiş, davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmişti. Daire, istemin tebliği üzerine süresinde vekili aracılığıyla savunma veren tarafça yapılan hukuki yardımın karşılıksız bırakılamayacağını belirten İdari Dava Daireleri Kurulu kararına ve aynı yöndeki Yargıtay uygulamasına dayanarak, "davalı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmiş olması usûl hükümlerine uygundur" sonucuna varmıştır.
Benzer yöndeki kararlar
Vekâlet ücretine hükmedilmemesi kısmi bozma sebebidir
Daire, "İdare Mahkemesi kararında, davalı idare lehine vekalet ücretine hükmedilmemesi yönünden hukuki isabet bulunmamaktadır" diyerek kararın yargılamanın yenilenmesi isteminin reddine ilişkin hüküm fıkrasını onamış, vekâlet ücreti yönünden ise bozmuştur.
Aynı yönde: hüküm fıkrasına ekleme yapılarak onanır
Daire, vekâlet ücretine hükmedilmemesine yönelik "eksikliğin, yeniden yargılama yapılmasını gerektirmediği anlaşıldığından" mahkeme kararının hüküm fıkrasına Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen tutarın eklenmesi suretiyle kararı onamıştır.
Maddenin geneline ilişkin
İhlal kararı üzerine yenilenen yargılamada uyuşmazlığın esası incelenir
Çevresel etki değerlendirmesi kararına karşı açılan dava süre aşımından reddedilmiş, bireysel başvuru da reddedilmişti; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Sözleşmenin 6. maddesinin ihlal edildiğine karar vermesi üzerine davacılar 53. maddenin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca yargılamanın yenilenmesini istemiş, istem kabul edilerek yeniden yargılama yapılmıştır. Daire, yenilenen yargılamada keşif ve bilirkişi incelemesi sonucuna göre kurulan hükmü temyizen incelemiş ve kararı bozmuştur.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Değişim | Yürürlük | Ne oldu |
|---|---|---|---|
| 6/1/1982 | 2577 sayılı Kanun | 20/1/1982 | Maddenin ilk hâli |
| 10/6/1994 | 4001 sayılı Kanun | 18/6/1994 | Değişik. Yargılamanın yenilenmesi ve karar düzeltme istemlerinin reddi hâlinde para cezasına hükmedilmesini öngören ibare yürürlükten kaldırılmıştır. |
| 18/6/2014 | 6545 sayılı Kanun | 28/6/2014 | Madde başlığı ve metni, karar düzeltme yolunun kaldırılmasına uyum sağlamak üzere değiştirilmiştir. Bu madde başlığı “Yargılamanın yenilenmesine ve kararın düzeltilmesine ilişkin özel hükümler:” iken, 18/6/2014 tarihli ve 6545 sayılı Kanunun 26 ncı maddesiyle metne işlendiği şekilde, aynı maddenin beşinci fıkrasında yer alan “53, 54 ve bu” ibaresi “Bu madde ile 53 üncü” şeklinde değiştirilmiş; üçüncü ve dördüncü fıkralarında yer alan “ve kararın düzeltilmesi” ibareleri ile beşinci fıkrasında yer alan “ve kararın düzeltilmesinde” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır. |
Tarih sütunu kanunlarda kabul, Anayasa Mahkemesi kararlarında karar tarihidir; yürürlük ise hükmün uygulanmaya başladığı tarihtir. Kanun metnindeki değişiklik şerhleri ile mevzuat.gov.tr metninin sayfa altı dipnotlarından ve yürürlük tarihleri tablosundan derlenmiştir.
Metinde atıf yapılan maddeler
- Kanun Numarası
- 2577
- Kabul Tarihi
- 6/1/1982
- Resmî Gazete
- 20/1/1982 · Sayı 17580
- Düstur
- Tertip 5 · Cilt 21 · Sayfa 147
İYUK.com.tr, "Yargılamanın yenilenmesi usulü — İYUK m. 55", erişim tarihi: 10.10.2026.