Askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara dair hükümler
(Ek:24/6/2021-7329/16 md.)
1. Bu madde; Millî Savunma Bakanlığı kadrolarında çalışan kamu görevlileri ile 25/6/2019 tarihli ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yerine getiren yedek subaylar ve yedek astsubaylar ile erbaş ve erleri ilgilendiren ve askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır. (Ek cümle:30/6/2022-7415/8 md.) Bu uyuşmazlıkların çözümünde ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir.
2. Dava dilekçelerinde, 3 üncü maddenin ikinci fıkrasında sayılanlara ilaveten bu madde kapsamındakilerin sicili, varsa sınıfı ve rütbesi de gösterilir.
3. Dilekçeler ile davalara ilişkin her türlü evrak, 4 üncü maddede belirtilen yerlere ilaveten ilgili idari yargı merciine gönderilmek üzere en yakın amirlere verilebilir.
4. Savaş hâlinde yürütmenin durdurulmasına karar verilemez.
5. Olağanüstü hâller sebebiyle alınan tedbirlerin uygulanmasında görevlendirilenlerin naklen atanmalarına ilişkin iptal davalarında, yürütmenin durdurulmasına karar verilemez.
6. Yüksek Askerî Şûranın terfi işlemleri ile kadrosuzluk nedeniyle emekliye ayırma işlemleri hariç her türlü ilişik kesme kararlarına karşı yargı yolu açıktır.
Madde şerhi
Bu madde için şerh henüz yazılmadı.
Kararlar
20/C-1 Askerî hizmete ilişkin uyuşmazlıkta yetkili mahkeme#
Ölçü dava açma tarihi itibarıyla görev yapılan yerdir
Kocaeli'nde sözleşmeli subay olarak görev yapan davacının muvazzaf subaylığa geçiş sınavının sözlü aşamasında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, yetkiyi "ilgilinin dava açma tarihi itibarıyla görev yaptığı Kocaeli ilinin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu İstanbul Bölge İdare Mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi" ölçütüyle belirlemiştir.
Görevden ayrılanlarda en son görev yapılan yer esas alınır
Astsubay olarak görev yapmakta iken kamu görevinden çıkarılan ve açıkta iken emekliye ayrılan davacının emekli yolluk bedeli istemine ilişkin davada Daire, uyuşmazlığın askerî hizmete ilişkin işlemden kaynaklandığını saptamıştır. Yetkiyi "davacının en son görev yaptığı" yere göre belirlemiştir.
Yetki, ilgilinin görev yaptığı yere göre belirlenir
Samsun'da astsubay olarak görev yapan davacının açıkta kaldığı döneme ilişkin parasal haklarına yönelik davada Daire, birinci fıkraya 7415 sayılı Kanun'la eklenen düzenlemeyi uygulamıştır. Uyuşmazlığın çözümünde "ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu Bölge İdare Mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olduğu" kurala bağlandığından, davacının görev yaptığı yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Benzer yöndeki kararlar
İlişiği henüz kesilmemişse dava tarihindeki görev yeri esas alınır
Daire, dosyadaki belgelerden "davacının, dava tarihinde (23/09/2024) Muğla ilindeki Birliğinden henüz ilişiğinin kesilmediği" anlaşıldığını saptamış; yetkiyi dava açma tarihi itibarıyla görev yaptığı Muğla ilinin bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yere göre belirlemiştir.
Malulen emekli olanda da en son görev yeri ölçüttür
Malulen emekliye ayrılmadan önce en son Balıkesir'de astsubay olarak görev yapan davacının maddi ve manevi zararlarının tazmini istemine ilişkin uyuşmazlıkta Daire, yetkiyi en son görev yaptığı yere göre belirlemiştir.
20/C-1 Kapsam dışında kalan işlemler#
Şehir hastanesinin sağlık kurulu raporuna ilişkin işlem kapsam dışıdır
Şehir hastanesinden alınan sağlık kurulu raporu ile yeni rapor alınması başvurusunun reddine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davada Daire, bu işlemlerin "20/C maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceğinden" yetkinin işlemleri tesis eden hastanenin bulunduğu yere göre belirlenmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Askerî gereklere göre tesis edilmeyen işlem kapsam dışıdır
Emekli olduğunda tabancasına ruhsat verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin davada Daire, işlemin "askeri gereklere, askeri usul ve yönteme göre tesis edilmiş bir işlem olmadığı, dolayısıyla uyuşmazlık konusunun 2577 sayılı Kanun'un 20/C maddesi kapsamında bulunmadığı" sonucuna varmıştır. Yetkiyi 32. maddenin birinci fıkrasındaki genel kurala göre belirlemiştir.
20/C-1 Uyuşmazlık türlerine göre uygulama#
Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişik kesme işlemi kapsamdadır
Astsubay olarak görev yapan davacının Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlıkta Daire, işlemi askerî hizmete ilişkin saymış ve yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Benzer yöndeki kararlar
Beraat üzerine sözleşme feshinin iptali istemi kapsamdadır
Hudut alay komutanlığında görev yapmakta iken sözleşmesi feshedilen davacının, ceza yargılaması sonucunda beraat ettiğinden bahisle fesih işleminin iptali istemiyle açtığı davada Daire, yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Terhis olan sözleşmeli erin ikramiye istemi kapsamdadır
Hava Kuvvetleri Komutanlığında sözleşmeli er iken terhis olarak görevinden ayrılan davacının ikramiye ve tazminat ödenmesi istemine ilişkin uyuşmazlıkta Daire, işlemi askerî hizmete ilişkin saymış ve yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Güvenlik soruşturması sonrası adaylık işlemleri de kapsamdadır
Güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlandığı için adaylık işlemleri sonlandırılan, bu işlemin iptali üzerine göreve başlayıp uzman erbaş olarak görev yapan davacının uyuşmazlığında Daire, yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Subay temini sınavına katılma talebi kapsamdadır
Subay temini kapsamında Millî Savunma Bakanlığınca yapılacak sınava katılma talebinin zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Derece, kademe, nasıp ve lojman puanı istemi kapsamdadır
Kamu görevinden çıkarıldığı tarih ile yeniden göreve başladığı tarih arasındaki döneme ilişkin olarak derece, kademe ve nasbının emsalleriyle aynı seviyeye getirilmesi ile lojman puanlarının düzeltilmesi istemiyle açılan davada Daire, yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Bakanlık emrinde memur olarak çalışanın ataması kapsamdadır
Millî Savunma Bakanlığı emrinde memur olarak çalışan davacının Araştırma Merkezi Müdürlüğü emrine atanmasına ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlıkta Daire, yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Atama işleminde de aynı ölçü uygulanır
İzmir'de kıdemli astsubay olarak görev yapan davacının başka bir komutanlık kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Daire, dava açma tarihi itibarıyla görev yaptığı İzmir ilinin bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir.
Disiplin cezası da askerî hizmete ilişkin işlemdir
Denizaltı Filosuna bağlı komutanlıkta astsubay olarak görev yapan davacıya disiplin cezası verilmesine ilişkin işlemden kaynaklanan uyuşmazlıkta Daire, yetkiyi 20/C maddesinin birinci fıkrasına göre belirlemiştir.
Danıştayın ilk derece görevi ile ilişkisi#
Danıştayın ilk derece görevine girmeyen dava görev yönünden reddedilir
Daire, davanın "2575 sayılı Kanun'un 24. maddesi kapsamında ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda görülecek davalardan olmadığı" saptamasını yapmıştır. 15. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca davanın görev yönünden reddine ve dosyanın 20/C maddesine göre yetkili idare mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
Maddenin geneline ilişkin
Askerî hizmetle doğrudan ilgisi olmayan sınav 20/C dışındadır
Astsubay olarak görev yapan davacının subaylığa geçiş sınavına ilişkin işleme karşı açtığı davada çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, Millî Savunma Bakanlığı personeli bakımından 20/C maddesinin uygulanacağını kabul etmekle birlikte, sınavın "eğitim-öğretim işinden kaynaklanması nedeniyle yürüttüğü kamu hizmeti ile doğrudan ilgisinin olmadığı" gerekçesiyle genel yetki kuralını uygulamış ve Ankara İdare Mahkemesinin yetkili olduğuna oyçokluğuyla karar vermiştir.
Sonradan yürürlüğe giren özel yetki kuralı tamamlanmış yargılamayı etkilemez
Nihai karar verildikten sonra yürürlüğe giren özel yetki kuralının uygulanıp uygulanmayacağının tartışıldığı uyuşmazlıkta Daire, kuralın yürürlüğünden önce “uyuşmazlığın esası hakkında nihai karar verilerek usule ilişkin işlemler tamamlanmış olduğundan, anılan özel yetki kuralının uygulanamayacağı sonucuna” vararak, “2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 36. maddesinin (b) bendi uyarınca, uyuşmazlığın çözümünde dava konusu olayın Hakkari ilinde meydana gelmesi nedeniyle” eylemin yapıldığı yer mahkemesinin yetkili olduğuna karar vermiştir. Aynı gerekçe on sekiz kararda tekrarlanmaktadır.
Askerî hizmete ilişkin uyuşmazlıkta 20/C özel kuralı uygulanır
Askerî hizmete ilişkin uyuşmazlıkta çıkan yetki uyuşmazlığında Daire, 20/C maddesiyle “ilgilinin görev yaptığı yerin idari yargı yetkisi yönünden bağlı olduğu bölge idare mahkemesinin bulunduğu yerdeki idare mahkemesinin yetkili kılındığı anlaşılmış olduğundan, davanın, 2577 sayılı Kanun'un 33. maddesi kapsamında değerlendirilmesi olanaklı değildir” gerekçesine yer vermiştir.
Değişiklik geçmişi
| Tarih | Değişim | Yürürlük | Ne oldu |
|---|---|---|---|
| 24/6/2021 | 7329 sayılı Kanun | 30/6/2021 | Ek. (Ek:24/6/2021-7329/16 md.) |
| 30/6/2022 | 7415 sayılı Kanun | — | Ek. (Ek cümle:30/6/2022-7415/8 md.) |
Tarih sütunu kanunlarda kabul, Anayasa Mahkemesi kararlarında karar tarihidir; yürürlük ise hükmün uygulanmaya başladığı tarihtir. Kanun metnindeki değişiklik şerhleri ile mevzuat.gov.tr metninin sayfa altı dipnotlarından ve yürürlük tarihleri tablosundan derlenmiştir.
Metinde atıf yapılan maddeler
- Kanun Numarası
- 2577
- Kabul Tarihi
- 6/1/1982
- Resmî Gazete
- 20/1/1982 · Sayı 17580
- Düstur
- Tertip 5 · Cilt 21 · Sayfa 147
İYUK.com.tr, "Askerî hizmete ilişkin idari işlem ve eylemlerden doğan uyuşmazlıklara dair hükümler — İYUK m. 20/C", erişim tarihi: 10.10.2026.