Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU 2025/2528 E. , 2025/3351 K.

"İçtihat Metni" T.C.

D A N I Ş T A Y

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No : 2025/2528

Karar No : 2025/3351

TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı

VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret AŞ

VEKİLİ : Av. ...

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: İstanbul ili, Şişli ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ve ... ada, 18 parsel sayılı taşınmazlara yönelik 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tekliflerinin onaylanması için Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca tahsil edilen 5.000,00-TL başvuru bedeli ve 5.000.000,00-TL plan inceleme ve işlem hizmet bedeli olmak üzere toplamda 5.005.000,00-TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve E... sayılı işleminin ve söz konusu işlemin dayanağı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2013 Yılı Birim Fiyat Listesinin "644 Sayılı KHK'nin 2 (H) Maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller" başlığı altında "Açıklamalar" kısmının 11. maddesi ile "Arazi Kullanım Türü Bedelleri" başlığı altındaki "Merkezi İş Alanı, Finans Merkezi, Rezidans Vb." kullanımlara yönelik düzenlenen (1321-II-406) sıra sayılı maddesinin iptali ile 5.005.000,00-TL'nin yasal faiziyle birlikte iadesine karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 09/04/2025 tarih ve E:2024/4787, K:2025/1849 sayılı kararıyla;

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, davalı Bakanlığın asli görevleri arasında sayılan yetkilerini kullanarak işlem tesis etmesi halinde davalı idareye herhangi bir bedel talep etme yetkisi tanınmadığı gibi anılan Bakanlığın yürütmek zorunda olduğu söz konusu kamu hizmeti için ücret alınacağı yolunda açık bir yasal düzenlemeye de yer verilmediği, anılan Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 97. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, kamu veya özel sektör tarafından gerçekleştirilecek yatırımlara ilişkin olarak ilgililerince hazırlandığı halde yetkili idarece üç ay içinde onaylanmayan etüt, harita, her tür ve ölçekteki çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planları ve değişikliklerine ilişkin olarak ilgililerinin valilikten talep etmesi ve valilikçe Bakanlığa teklifte bulunulması üzerine tesis edilmiş işlemlerde ücret alınması mümkün olmakla birlikte, davacı tarafından sunulan planların onaylanmasının anılan düzenleme kapsamında gerçekleştirilmediğinin görüldüğü,

4736 sayılı Kanun'un 1. maddesinde sayılan kurum ve kuruluşlar tarafından üretilen "ticari" mal ve hizmetler için ücretsiz ve indirimli tarife uygulanmasını yasaklayan anılan maddenin ise imar planlarının onaylanmasına ilişkin işlemlerin kamu hizmeti niteliğinde olması ve Bakanlığın asli görevleri arasında yer alması sebebiyle uygulanmasına ve dava konusu Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2023 Yılı Birim Fiyat Listesinin bu işlemin dayanağı olan hükümlerinin 4736 sayılı Kanun kapsamında değerlendirilmesine de imkan bulunmadığı,

Diğer yandan; 29/06/2011 tarih ve 644 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 28. maddesine dayanılarak hazırlanan Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Yönetmeliği'nin 12. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde; "Maliyet bedelinin altında olmamak üzere, işletme tarafından üretilen mal ve hizmetlerin veya yapılan işlerin tarife, ücret veya birim fiyatlarını belirlemek" Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kurulunun görevleri arasında sayıldığı, söz konusu düzenlemenin, döner sermaye işletmesi tarafından bir mal ve hizmetin üretilmesi veya bir iş yapılması durumunda, bunun karşılığı olarak bir tarife, ücret veya birim fiyat belirlemek konusunda Döner Sermaye İşletmesi Yönetim Kuruluna yetki verdiği,

Ancak, her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, Bakanlar Kurulunca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını, parselasyon işlemini ve değişikliklerini resen yapmak, yaptırmak idarenin kamu hizmeti kapsamında yapması zorunlu olan asli görevleri arasında yer aldığından, bu işlemlerin döner sermaye işletmesi geliri elde edilebilecek hizmetler kapsamında olmadığı,

Ayrıca; 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 102. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde; "Cumhurbaşkanınca yetkilendirilen alanlar ile merkezi idarenin yetkisi içindeki kamu yatırımları, mülkiyeti kamuya ait arsa ve araziler üzerinde yapılacak her türlü yapı, milli güvenliğe dair tesisler, askeri yasak bölgeler, 7269 sayılı Umumi Hayata Müessir Afetler Dolayısiyle Alınacak Tedbirlerle Yapılacak Yardımlara Dair Kanun hükümleri çerçevesinde yapılacak binalar, genel sığınak alanları, özel güvenlik bölgeleri, enerji ve telekomünikasyon tesisleri ile ilgili altyapı, üstyapı ve iletim hatları, yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı madde üretim tesisleri ve depoları, akaryakıt ve sıvılaştırılmış petrol gazı istasyonları gibi alanlar ile ilgili her tür ve ölçekteki planların yapılmasına ilişkin esasları belirlemek, bunlara ilişkin her tür ve ölçekteki harita, etüt, plan ve parselasyon planlarını gerektiğinde yapmak, yaptırmak ve resen onaylamak. Planlamaya ilişkin iş ve işlemlerde, bakanlıklar, mahalli idareler ve meslek kuruluşları arasında koordinasyonu sağlamak, planlama sürecinin iyileştirilmesini ve geliştirilmesini temin etmek" Çevre ve Şehircilik Bakanlığının asli görevleri arasında sayıldığı, anılan Bakanlığın, yürütmek zorunda olduğu söz konusu kamu hizmeti için ücret alınacağı yolunda açık bir yasal düzenlemenin de bulunmadığı,

Devletin sunduğu asli ve sürekli kamu hizmetlerinin, yasal düzenlemelerde aksi belirtilmedikçe ücretsiz olduğu açık olduğuna göre, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının yürüttüğü asli ve sürekli nitelikteki kamu hizmetleri için de aksi yönde bir yasal düzenleme olmadıkça ücret alınamayacağı,

Bu durumda; davacı şirket tarafından 24/10/2013 ve 31/10/2013 tarihlerinde ödenen plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde ve dayanağı olan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğü 2013 Yılı Birim Fiyat Listesinin "644 Sayılı KHK'nin 2 (H) Maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller" başlığı altında "Açıklamalar" kısmının 11. maddesi ile "Arazi Kullanım Türü Bedelleri" başlığı altındaki "Merkezi İş Alanı, Finans Merkezi, Rezidans Vb." kullanımlara yönelik düzenlenen (1321-II-406) sıra sayılı maddesinde hukuka uyarlık görülmediği,

Bu itibarla, hukuka aykırılığı tespit edilen bu işleme dayanılarak davalı idarece davacıdan tahsil edilen 5.005.000,00-TL plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin davacıya ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle,

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Müdürlüğünün 2013 Yılı Birim Fiyat Listesinin "644 Sayılı KHK'nin 2 (H) Maddesi Kapsamında ve Diğer Mevzuat Uyarınca Onaylanacak Planlarda Alınacak İnceleme ve Hizmet Bedelinin Hesaplanmasına İlişkin Usuller" başlığı altında "Açıklamalar" kısmının 11. maddesi ile "Arazi Kullanım Türü Bedelleri" başlığı altındaki "Merkezi İş Alanı, Finans Merkezi, Rezidans Vb." kullanımlara yönelik düzenlenen (1321-II-406) sıra sayılı maddesinin ve 11/01/2019 tarih ve E.8345 sayılı işlemin iptaline, 5.005.000,00-TL plan inceleme ve işlem hizmet bedelinin başvuru tarihi olan 16/11/2018 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.