Danıştay 13. Daire

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

USUL YÖNÜNDEN:

MADDİ OLAY:

Muğla ili, Dalaman ilçesi, ... Ortaokulu kantininin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 51. maddesinin (g) bendi uyarınca pazarlık usulüyle kiraya verilmesine ilişkin ihale 03/09/2024 tarihinde gerçekleştirilmiş, 03/09/2024 tarihli ihale komisyonu kararı ile ihale ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak tespit edilen davacının üzerinde bırakılmış, ihale aynı tarihte ita amiri tarafından uygun bulunmuştur.

16/09/2024 tarih ve ... sayılı ... Ortaokulu işlemiyle Dalaman İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden, şartnamede kantinin yüzölçümünün sehven yanlış yazılması nedeniyle ihale ilanının uygun olmadığından bahisle 2886 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarıca ihalenin iptali talep edilmiştir.

Anılan talep üzerine İlçe Milli Eğitim Müdürü, İlçe Milli Eğitim Şube Müdürü ve ... Ortaokulu Müdürü tarafından imzalanan 17/09/2024 tarihli "Tutanak" başlıklı işlemle, ihale ilanı ve şartnamenin hatalı olduğundan bahisle herhangi bir kamu zararı oluşmaması için 2886 sayılı Kanun'un 20. maddesi uyarınca ihalenin iptaline karar verilmiş, söz konusu işlem 18/09/2024 tarih ve ... sayılı Dalaman İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü üst yazısıyla davacıya 25/09/2024 tarihinde tebliğ edilmiştir.

Söz konusu okul kantini kiraya verilmek üzere tekrar ihaleye çıkarılmış ve ihalenin 27/11/2024 tarihinde gerçekleştirileceği ilan edilmiştir.

Bunun üzerine 15/11/2024 tarihinde bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü" başlıklı 11. maddesinde, Anayasa hükümlerinin, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kuralları olduğu; "Hak arama hürriyeti" başlıklı 36. maddesinde, herkesin, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahip olduğu; "Temel hak ve hürriyetlerin korunması" başlıklı 40. maddesinin ikinci fıkrasında, devletin işlemlerinde ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorunda olduğu; "Yargı yolu" başlıklı 125. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirim tarihinden başlayacağı kurala bağlanmıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, bu sürenin, idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı kurala bağlanmış; "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde, "İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması hâlinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır." kuralına yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinde, ''1. İvedi yargılama usulü aşağıda sayılan işlemlerden doğan uyuşmazlıklar hakkında uygulanır:

a) İhaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemleri.

(...)

2. İvedi yargılama usulünde:

a) Dava açma süresi otuz gündür.

b) Bu Kanunun 11 inci maddesi hükümleri uygulanmaz. (...)'' kuralı yer almıştır.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İçtihatları birleştirme kurulunun görevleri" başlıklı 39. maddesinde, "İçtihatları Birleştirme Kurulu, dava dairelerinin veya idari ve vergi dava daireleri kurullarının kendi kararları veya ayrı ayrı verdikleri kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık görüldüğü veyahut birleştirilmiş içtihatların değiştirilmesi gerekli görüldüğü takdirde, Danıştay Başkanının havalesi üzerine, Başsavcının düşüncesi alındıktan sonra işi inceler ve lüzumlu görürse, içtihadın birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkında karar verir."; "İçtihatların birleştirilmesini istemeye yetkili olanlar" başlıklı 40. maddesinde, "3. Kurulun, içtihatların birleştirilmesi veya değiştirilmesi hakkındaki kararları, gönderildikleri tarihten itibaren bir ay içerisinde Resmi Gazete'de yayımlanır. 4. Bu kararlara, Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare uymak zorundadır." kurallarına yer verimiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1. Temyize konu Mahkeme kararının, 27/11/2024 tarihinde gerçekleştirilecek olan kiralama ihalesi yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmı incelendiğinde;

İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

2. Temyize konu Mahkeme kararının, 03/09/2024 tarihli ihalenin iptaline ilişkin 17/09/2024 tarihli işlem yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmı incelendiğinde;

2577 sayılı Kanun'un aktarılan kurallarının değerlendirilmesinden, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden kaynaklanan uyuşmazlıkların ivedi yargılama usulüne tabi olduğu, bu usule tabi olan uyuşmazlıklarda dava açma süresinin otuz gün olduğu ve dava açılmadan önce idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması istemiyle 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında yapılacak bir başvurunun işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmayacağı anlaşılmaktadır.

Anayasa'nın 125. ve 2577 sayılı Kanun'un 7. maddesinde, idari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren başlayacağı kurala bağlanmak suretiyle dava açma süresinin başlamasında "yazılı bildirim"in esas alınması öngörülmüş olup, hak arama özgürlüğünün kullanılması bakımından, idari işlemlerin idare tarafından ilgililere açık ve anlaşılabilir biçimde bildirilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, devletin her türlü işleminde, bu işlemlere karşı başvurulacak yargı yeri veya idari merciler ile başvuru süresinin gösterilmesi anayasal bir zorunluluktur.

Nitekim, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı kararı ile yazılı olarak bildirilen özel veya genel dava açma süresine tabi idari işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde genel dava açma süresinin uygulanması gerektiğine karar verilmiştir.

Anayasa'nın bağlayıcılığı karşısında, başvuru süresinin belirtilmesi hususunda idarenin yükümlülüğünün yerine getirilmemesinden kaynaklanan uyuşmazlıkların, hukuki güvenlik ve idari istikrar ile mahkemeye erişim hakkı arasında adil bir denge gözetilerek çözümlenmesi gerekmektedir.

Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlığa konu okul kantininin kiraya verilmesine ilişkin 03/09/2024 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin 17/09/2024 tarihli işlemle iptal edildiği, anılan işlemin 18/09/2024 tarihli üst yazı ile davacıya 25/09/2024 tarihinde tebliğ edildiği, 18/09/2024 tarihli üst yazıda ihalenin iptaline ilişkin işleme karşı başvuru yolları (dava yolu da dahil) ve sürelerinin gösterilmediği, bakılan davanın 15/11/2024 tarihinde açıldığı anlaşılmaktadır.

Dava konusu işlemde Anayasa'nın 40. maddesinin ikinci fıkrasına aykırı olarak dava açma süresi belirtilmediğinden, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 15/03/2022 tarih ve E:2021/2, K:2022/1 sayılı Danıştay daire ve kurulları ile idari mahkemeler ve idare tarafından uyulması zorunlu kararı uyarınca somut davada özel dava açma süresinin değil genel dava açma süresinin uygulanması gerekmektedir.

Dava konusu işlemin işlemin yazılı bildirimi 25/09/2024 tarihinde yapılmıştır.

İdari işlemlere karşı açılacak davalarda sürenin idari işlemlerin idare tarafından ilgililere açık, kesin ve anlaşılabilir biçimde yazılı olarak bildirilmesini izleyen günden başlayacağı kuralı ile yazılı olarak bildirilen özel dava açma süresine tabi idari işlemlerde dava açma süresinin belirtilmediği hallerde genel dava açma süresinin uygulanması gerektiğine yönelik Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu kararı göz önünde bulundurulduğunda, 03/09/2024 tarihli ihalenin iptaline ilişkin 17/09/2024 tarihli işlem bakımından 26/09/2024 tarihinde başlayan 60 (altmış) günlük genel dava açma süresinin 25/11/2024 (sürenin son günü olan 24/11/2024 tarihi cumartesine denk geldiğinden) tarihinde sona erdiğinin ve davanın süresinde açıldığının kabulü gerekirken, süre aşımı nedeniyle davanın reddine karar verilmesinde usul hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,

2. .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 27/11/2024 tarihinde gerçekleştirilecek olan kiralama ihalesi yönünden dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından Mahkeme kararının anılan kısmının ONANMASINA,

3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne,

4. İdare Mahkemesi kararının 03/09/2024 tarihli ihalenin iptaline ilişkin 17/09/2024 tarihli işlem yönünden davanın süre aşımı nedeniyle reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,

5. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

6. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 04/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.