Danıştay 4. Daire
Dava süreci ve taraf beyanları
Danıştay 4. Daire Başkanlığı 2025/3745 E. , 2025/4408 K.
"İçtihat Metni" T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/3745
Karar No : 2025/4408
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
MÜDAHİL (DAVACI YANINDA) : ... Birliği
...
İSTEMİN KONUSU
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ
Dava konusu istem: Kastamonu İli, Pınarbaşı, Azdavay, Küre, Daday, Şenpazar, Cide İlçe sınırları içerisinde Küre Dağları Milli Parkının ve Milli Parkın ayrılmaz parçası olan tampon alanlarının yakın çevresinde düzenlenen maden ruhsatlarının eko turizm faaliyetlerine, orman eko sistemine (endemik flora ve fauna varlığına) olumsuz etkileri nedeniyle Kastamonu Üniversitesi akademisyenleri tarafından hazırlanan rapor doğrultusunda ekli haritada belirlenen alanların 3213 sayılı Maden Kanunu ve 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği kapsamında "Özel İzinli Alan" olarak ilan edilmesine, bu alan içerisinde mevcut ruhsatların süre uzatımına izin verilmemesine, alan genişleme talepleri ile kamu yatırımları kapsamında açılması zorunluluk arz eden madencilik faaliyeti başvurularının Mahalli Çevre Kurulunda görüşülmesine ve Kurul kararına göre hareket edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararı ile (bu karara yapılan itirazların görüşülmesi neticesinde) ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararında belirlenen haritanın revize edilerek 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında değerlendirilmek üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulmasına, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının yapacağı çalışmalarda ve meri mevzuat çerçevesinde vereceği görüşlerde ekli haritada belirlenen alanların (ekolojik koridorlar, yaban hayatı geçiş güzergahları, dere yatakları, vadiler, tepe sırtları, orman ve çayır ekosistemleri, endemik flora ve fauna varlığı, turizm alanları, alanın taşıma kapasitesi vb.) gözetilerek değerlendirmelerde bulunulmasına, ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararının belirtilen hususlara göre değiştirilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; madencilik faaliyetinin düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesinin sağlanması için gerekli izin, uygunluk görüşü ve ruhsat taleplerinin değerlendirilmesinde uyulması gereken şartlar 3213 sayılı Maden Kanunu ile bu kanun uyarınca hazırlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliğinde öngörüldüğü, dolayısıyla hem 3213 sayılı Maden Kanunu, bu kanuna dayanılarak hazırlanan Maden Yönetmeliği hem de hem de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Yüksek Çevre Kurulu ve Mahalli Çevre Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte maden üretimi yapılacak alanların belirlenmesi, özel alan ilan edilmesi, sınırlandırılması noktasında İl Mahalli Çevre Kuruluna görev ve yetki verilmediği, her ne kadar İl Mahalli Çevre Kuruluna Yönetmelikte “çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, kirliliğin önlenmesi amacıyla, Bakanlıkların mevzuatlarında belirlenen esaslar çerçevesinde gerekli kararları almak” yetkisi verilmişse de, bu genel görev ve yetkinin maden üretim sahalarının belirlenmesi ve hatta bu belirlemeyle maden sahalarının daraltılması sonucunu doğuracak kararlar alınmasını kapsamadığı, ilgili mevzuat uyarınca görevlendirilen ve yetkilendirilen Bakanlık ve Kamu kurum ve kuruluşlarının her halükarda maden ruhsatı başvurularının değerlendirilmesi aşamasında, ruhsat alanlarının çevreye etkileri konusunda değerlendirme yaparak izin vermesi gerektiği açıktır.
Bu durumda, maden üretimi yapılacak alanların belirlenmesi ve madencilik faaliyeti için gerekli izin, uygunluk görüşü ve ruhsat taleplerinin değerlendirilmesi hususunda yetkisi olmadığı açık olan Kastamonu İli Mahalli Çevre Kurulunca alınan dava konusu kararlarda yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların, söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
Davalı idare tarafından, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararının, revize edilen haritanın Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulmasına ilişkin bir karar olduğu, dolayısıyla anılan kurum tarafından uygun bulunması halinde uygulanabileceği, bu karar doğrultusunda bölgede ruhsatı olan veya faaliyette olan hiçbir firmaya herhangi bir uygulama yapılmadığı, söz konusu Kurul kararının 2. maddesinde de madencilik faaliyetini kısıtlayan bir karar alınmadığı, Kurul kararı ile Kastamonu İline ait doğal değerlerin Kastamonu Üniversitesi akademisyenlerince hazırlanan bilimsel raporlarla ortaya konularak korunması, madencilik faaliyetleriyle ilgili yapılan başvurularda kaynak değerlere etkilerinin karar alma süreçlerinde dikkate alınmasının amaçlandığı, nitekim çevrenin korunmasının Mahalli Çevre Kurulunun görevleri arasında bulunduğu, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek, dava konusu işlemlerin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ
Temyize konu İdare Dava Dairesi kararının; ...tarih ve ...sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının söz konusu özel alan içinde mevcut maden ocaklarından gerekli izinleri almış veya işletmeye geçmiş olanların ruhsat hukukundan gelen hakları korunmak üzere ruhsat uzatımına izin verilmemesine, alan genişleme talepleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak kamu yatırımları kapsamında açılması zorunluluk arz eden madencilik faaliyeti başvurularının Mahalli Çevre Kurulunda görüşülmesine ve Kurul kararına göre hareket edilmesine, terk edilen ruhsat sahalarının rehabilitasyonunun ilgili kurumca yapılması/yaptırılmasına ilişkin kısmı ile ... tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının yapacağı çalışmalarda ve meri mevzuat çerçevesinde vereceği görüşlerde ekli haritada belirlenen alanların (ekolojik koridorlar, yaban hayatı geçiş güzergahları, dere yatakları, vadiler, tepe sırtları, orman ve çayır ekosistemleri, endemik flora ve fauna varlığı, turizm alanları, alanın taşıma kapasitesi vb.) gözetilerek değerlendirmelerde bulunulmasına ilişkin kısmı yönünden onanması; dava konusu işlemlerin diğer kısımlarının aşağıda yer verilen gerekçelerle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE
MADDİ OLAY:
... tarih ve...sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararı ile; Kastamonu İli, Pınarbaşı, Azdavay, Küre, Daday, Şenpazar, Cide İlçe sınırları içerisinde Küre Dağları Milli Parkının ve Milli Parkın ayrılmaz parçası olan tampon alanlarının yakın çevresinde düzenlenen maden ruhsatlarının eko turizm faaliyetlerine, orman eko sistemine (endemik flora ve fauna varlığına) olumsuz etkileri nedeniyle Kastamonu Üniversitesi akademisyenleri tarafından hazırlanan rapor doğrultusunda ekli haritada belirlenen alanların 3213 sayılı Maden Kanunu ve 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği kapsamında "Özel İzinli Alan" olarak ilan edilmesine, bu alan içerisinde mevcut ruhsatların süre uzatımına izin verilmemesine, alan genişleme talepleri ile kamu yatırımları kapsamında açılması zorunluluk arz eden madencilik faaliyeti başvurularının Mahalli Çevre Kurulunda görüşülmesine ve Kurul kararına göre hareket edilmesine karar verilmiştir.
İstanbul Maden İhracatçılar Birliğinin 04/04/2019 tarihli başvurusuyla... tarih ve ... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararı ile bazı bölgelerde madencilik faaliyetinin kısıtlandığı belirtilerek, bu kararın Genel Müdürlükten değerlendirilmesinin istenilmesi neticesinde, ...tarih ve ... sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü sayılı işlemi ile; söz konusu Kurul kararı ile 3213 sayılı Maden Kanunu'nda düzenlenen izin süreçleri, terk, temdit, izin genişletme talepleri süreçlerine ilişkin düzenleme yapılmaya çalışıldığı, bu durumun ise açıkça yetki aşımı olduğu, Mahalli Çevre Kurulu tarafından madenciliğe kapalı alan oluşturulmaması gerektiği yönünde değerlendirme yapılmıştır.
Bunun üzerine, ...tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararına yapılan itirazların görüşülmesi amacıyla 16/04/2019 tarihinde Mahalli Çevre Kurulu yeniden toplanmış ve Kurulun ... sayılı kararı ile; ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararında belirlenen haritanın revize edilerek 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında değerlendirilmek üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulmasına, ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının yapacağı çalışmalarda ve meri mevzuat çerçevesinde vereceği görüşlerde ekli haritada belirlenen alanların (ekolojik koridorlar, yaban hayatı geçiş güzergahları, dere yatakları, vadiler, tepe sırtları, orman ve çayır ekosistemleri, endemik flora ve fauna varlığı, turizm alanları, alanın taşıma kapasitesi vb.) gözetilerek değerlendirmelerde bulunulmasına, ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararının belirtilen hususlara göre değiştirilmesine karar verilmiştir.
Bunun üzerine, Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulunun... tarih ve... sayılı kararı ile ... tarih ve...sayılı kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar "iptal davası" olarak tanımlanmış; 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden de inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, 14. maddenin 3/c, 3/d ve 3/e bentlerinde yazılı hallerde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrasında; "Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar gözönüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. Bu Kanun dışında madencilik faaliyetleri ile ilgili olarak yapılacak her türlü kısıtlama ancak kanun ile düzenlenir. (...) Yaban hayatı koruma ve geliştirme sahalarında maden arama ve işletme faaliyetleri ile bu faaliyetler için gerekli geçici tesislere çevresel etki değerlendirme raporunda belirlenen esaslar dahilinde izin verilir. Alınan izinler, temditler dahil ruhsat hukuku sonuna kadar devam eder. (...) Ruhsat düzenlendikten sonra alan, izne tâbi hâle gelse dahi madencilik faaliyetlerine devam edilir. Ancak ruhsat sahasında kültür varlığının tespiti hâlinde madencilik faaliyetlerine devam edilebilmesi için Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görüşü aranır. Kültür ve Turizm Bakanlığının uygun görüş vermemesi durumunda Genel Müdürlük tarafından hesaplanan yatırım giderleri tutarındaki tazminat, lehine kısıtlama kararı verilen idarenin bütçesinden ruhsat sahibine ödenir." hükmüne yer verilmiştir.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Maden Yönetmeliği'nin 104. maddesinde; "(...) (5) Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının madencilik faaliyetlerini etkileyen izne tabi alanlara ilişkin düzenlemelerinde, Bakanlığın görüşü alınır." kuralı, 109. maddesinde; " (...) (2) Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme gibi hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda Bakanlık tarafından kısıtlama getirilirken kazanılmış haklar korunur. (...)" kuralı, 112. maddesinde; "(1) Madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme gibi hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla, ilgili kurumların görüşleri alınarak Bakanlık tarafından kısıtlama getirilebilir. İlk müracaat veya ihale yolu ile yapılacak ruhsatlandırmalarda müracaatın yapılacağı alanlar diğer kanunlar ile getirilen kısıtlamalar göz önüne alınarak Bakanlıkça ruhsat müracaatına kapatılabilir. Kısıtlama gerekçesi ortadan kalkan alanlar ihale yoluyla aramalara açılır. (...)" kuralı yer almıştır.
03/08/2013 tarih ve 28727 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Yüksek Çevre Kurulu ve Mahalli Çevre Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik"in 19. maddesinde; "(1) Mahalli Çevre Kurulunun görevleri şunlardır: a) Çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, kirliliğin önlenmesi amacıyla, Bakanlıkların mevzuatlarında belirlenen esaslar çerçevesinde gerekli kararları almak. b) Alınan karar ve tedbirlerin il düzeyinde uygulanması için programlar hazırlamak. c) Hazırlanan programların ön görülen sürelerde uygulanmasını sağlamak. ç) İlde çevre kirliliğine neden olan veya olabilecek tesis ve işletmeleri belirlemek, yapılan iş ve işlemleri incelemek, değerlendirmek ve gerekli önlemleri almak. d) İl düzeyindeki çevresel faaliyetleri izlemek ve yönlendirmek amacıyla çeşitli Bakanlık ve kuruluşlarla eşgüdümü sağlamak. e) Toplumsal çevre bilincinin arttırılmasına yönelik eğitsel faaliyetlerin düzenlenmesine yönelik kararlar almak." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME
1- Temyize konu Mahkeme kararının ... tarih ve ... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının; söz konusu özel alan içinde mevcut maden ocaklarından gerekli izinleri almış veya işletmeye geçmiş olanların ruhsat hukukundan gelen hakları korunmak üzere ruhsat uzatımına izin verilmemesine, alan genişleme talepleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak kamu yatırımları kapsamında açılması zorunluluk arz eden madencilik faaliyeti başvurularının Mahalli Çevre Kurulunda görüşülmesine ve Kurul kararına göre hareket edilmesine, terk edilen ruhsat sahalarının rehabilitasyonunun ilgili kurumca yapılması/yaptırılmasına ilişkin kısmı ile ... tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının; ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının yapacağı çalışmalarda ve meri mevzuat çerçevesinde vereceği görüşlerde ekli haritada belirlenen alanların (ekolojik koridorlar, yaban hayatı geçiş güzergahları, dere yatakları, vadiler, tepe sırtları, orman ve çayır ekosistemleri, endemik flora ve fauna varlığı, turizm alanları, alanın taşıma kapasitesi vb.) gözetilerek değerlendirmelerde bulunulmasına ilişkin kısmı yönünden;
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
2- Temyize konu Mahkeme kararının... tarih ve ... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının; Kastamonu İli, Pınarbaşı, Azdavay, Küre, Daday, Şenpazar, Cide İlçe sınırları içerisinde Küre Dağları Milli Parkının ve Milli Parkın ayrılmaz parçası olan tampon alanlarının yakın çevresinde düzenlenen maden ruhsatlarının eko turizm faaliyetlerine, orman eko sistemine (endemik flora ve fauna varlığına) olumsuz etkileri nedeniyle Kastamonu Üniversitesi akademisyenleri tarafından hazırlanan rapor doğrultusunda ekli haritada belirlenen alanların 3213 sayılı Maden Kanunu ve 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği kapsamında "Özel İzinli Alan" olarak ilan edilmesine ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilmesine ilişkin kısmı yönünden;
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince; maden üretimi yapılacak alanların belirlenmesi ve madencilik faaliyeti için gerekli izin, uygunluk görüşü ve ruhsat taleplerinin değerlendirilmesi hususunda yetkisi olmadığı açık olan Kastamonu İli Mahalli Çevre Kurulunca alınan dava konusu kararlarda yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin tamamının iptaline karar verilmiş ise de, haritada gösterilen madencilik alanının "Özel İzinli Alan" olarak ilan edilmesine, madencilik faaliyetlerinin sınırlandırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının, ... tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararı ile ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararında belirlenen haritanın revize edilerek, 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında değerlendirilmek üzere, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulmasına karar verilmiştir.
Bu durumda, ... tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararı ile ... tarih ve ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararı ekindeki haritanın daha önce işlenmemiş altlıklar değerlendirilerek revize edilen haritanın 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında değerlendirilmek üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulmasına karar verildiği dikkate alındığında, önceki haritanın uygulanma kabiliyetinin kalmadığı, başka bir ifadeyle, ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararının bu haliyle hüküm ve sonuç doğurmayacağı dikkate alındığında, anılan işlemin bu kısmı yönünden davanın konusunun kalmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu haliyle, belirtilen kısım yönünden konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmektedir.
3- Temyize konu kararın ... tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının; ... tarih ve ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararı ekindeki haritanın daha önce işlenmemiş altlıklar değerlendirilerek revize edilen haritanın 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında değerlendirilmek üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulmasına ilişkin kısmı yönünden;
Yukarıda yer verilen maden mevzuatı hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; madencilik faaliyetlerinin yapılması ve ruhsatlandırma işlemlerinin yürütülmesi ile ilgili olarak yeni verilecek ruhsat alanlarına maden işletme yöntemi, faaliyetin yapıldığı bölge, madenin cinsi, yapılacak yatırımın çevresel etkileri, şehirleşme ve benzeri hususlar dikkate alınarak, temdit talepleri dahil ruhsat verilen alanlarda kazanılmış haklar korunmak kaydıyla ilgili kurumların görüşleri alınarak Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından kısıtlama getirilebileceği, dolayısıyla, ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca, Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinde belirtilen haller ve diğer kanunların ilgili hükümleri dışında, madencilik faaliyetlerinin engellenemeyeceği ve çıkarılacak yönetmeliklerde bu Yönetmelikte belirtilen kısıtlamaların dışında bir kısıtlama getirilemeyeceği, ayrıca orman, muhafaza ormanı, ağaçlandırma alanları, kara avcılığı alanları, özel çevre koruma bölgeleri, milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtı, tabiatı koruma alanı, tarım, mera, sit alanları, su havzaları, kıyı alanları ve sahil şeritleri, karasuları, turizm bölgeleri, alanları ve merkezleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, askerî yasak bölgeler, imar alanları ve mücavir alanlarda madencilik faaliyetlerinin çevresel etki değerlendirmesi, gayrisıhhi müesseseler ile ilgili hususlar dahil hangi esaslara göre yürütüleceği Madencilik Faaliyetleri İzin Yönetmeliğinde düzenlendiği ve madencilik faaliyeti yapmak üzere ilgililerce yapılan ruhsat başvuru ve sonuçlandırma sürecine mahalli çevre kurulları dahil edilmediği gibi, söz konusu faaliyetleri kısıtlayıcı herhangi bir yetkinin de verilmediği anlaşılmakla birlikte, 03/08/2013 tarih ve 28727 sayı ile Resmi Gazete'de yayımlanan "Yüksek Çevre Kurulu ve Mahalli Çevre Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik"in 19. maddesi uyarınca çevrenin korunması ve iyileştirilmesi, kirliliğin önlenmesi amacıyla mahalli çevre kurulunun, konuya ilişkin önerilerde bulunmasına engel bir durumun olmadığının kabulü gerekmektedir. Bununla birlikte, söz konusu teklifin kendi başına uygulama imkanı bulunmadığından, icrai niteliği bulunmamaktadır. Bu durumda, madencilik faaliyetlerine ilişkin "öneri mahiyetinde" alınan mahalli çevre kurulu kararlarının idari davaya konu edilebilecek, hukuk düzeninde değişiklik yapan, ilgililerin hukukunu etkileyen, kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olarak değerlendirilemeyeceği açıktır.
Öte yandan, Kastamonu Valiliğinin bila tarih ve ...sayılı Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne yapılan başvuru ile; milli park ve tampon alanı dahil, yaban hayatı geliştirme ve yaban hayatı koruma sahalarında, madencilik faaliyetlerinin yapılmasının uygun olmadığı, dolayısıyla bu alanlarda verilmesi planlanan maden arama ve işletme ruhsatlarına kısıtlama getirilmesi, haritaya işlenen ekolojik koridorlar, turizm alanları ile bu alanlara ulaşım güzergahı üzerinde görünür alanda olmayan ve ön görünümü etkilemeyecek şekilde alanların seçilmesi gerektiğinden bu alanlar ile güzergah üzerinde verilecek maden arama ruhsatları için özel izinli alan olarak işlem yapılması ve valilikten görüş alınması hususunda gereğinin yapılmasının istenildiği dikkate alındığında, ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararının aksine, bu kararı değiştiren ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararı ile doğrudan maden sahalarının belirlenmediği veya madencilik faaliyetinin kısıtlanmadığı, yalnızca bazı alanların özel izinli alan ilan edilmesinin ve bu alanlarda işlem tesis edilirken valilikten görüş alınmasının Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğünden istenildiği anlaşılmış olup, bu yönüyle de dava konusu işlemin bu kısmının idari davaya konu edilebilecek, hukuk düzeninde değişiklik yapan, ilgililerin hukukunu etkileyen, kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, iptal davasına konu olabilecek, kesin ve yürütülmesi zorunlu işlem niteliği taşımadığı anlaşılan dava konusu işlemin bu kısmı yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, işlemin yetki yönünden iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdare Dava Dairesi kararının bu kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının; ... tarih ve ... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının söz konusu özel alan içinde mevcut maden ocaklarından gerekli izinleri almış veya işletmeye geçmiş olanların ruhsat hukukundan gelen hakları korunmak üzere ruhsat uzatımına izin verilmemesine, alan genişleme talepleri ile kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak kamu yatırımları kapsamında açılması zorunluluk arz eden madencilik faaliyeti başvurularının Mahalli Çevre Kurulunda görüşülmesine ve Kurul kararına göre hareket edilmesine, terk edilen ruhsat sahalarının rehabilitasyonunun ilgili kurumca yapılması/yaptırılmasına ilişkin kısmı ile ... tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının ildeki kamu kurum ve kuruluşlarının yapacağı çalışmalarda ve meri mevzuat çerçevesinde vereceği görüşlerde ekli haritada belirlenen alanların (ekolojik koridorlar, yaban hayatı geçiş güzergahları, dere yatakları, vadiler, tepe sırtları, orman ve çayır ekosistemleri, endemik flora ve fauna varlığı, turizm alanları, alanın taşıma kapasitesi vb.) gözetilerek değerlendirmelerde bulunulmasına ilişkin kısmı yönünden ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının; ... tarih ve ... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının Kastamonu İli, Pınarbaşı, Azdavay, Küre, Daday, Şenpazar, Cide İlçe sınırları içerisinde Küre Dağları Milli Parkının ve Milli Parkın ayrılmaz parçası olan tampon alanlarının yakın çevresinde düzenlenen maden ruhsatlarının eko turizm faaliyetlerine, orman eko sistemine (endemik flora ve fauna varlığına) olumsuz etkileri nedeniyle Kastamonu Üniversitesi akademisyenleri tarafından hazırlanan rapor doğrultusunda ekli haritada belirlenen alanların 3213 sayılı Maden Kanunu ve 21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Maden Yönetmeliği kapsamında "Özel İzinli Alan" olarak ilan edilmesine ve Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne gönderilmesine ilişkin kısmı ile ... tarih ve... sayılı Kastamonu Valiliği Mahalli Çevre Kurulu kararının ... tarih ve ... sayılı Mahalli Çevre Kurulu kararı ekindeki haritanın daha önce işlenmemiş altlıklar değerlendirilerek revize edilen haritanın 3213 sayılı Maden Kanunu'nun 7. maddesinin 1. fıkrası kapsamında değerlendirilmek üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne teklifte bulunulmasına ilişkin kısmının ise BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 09/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.
İlgili maddeler
İYUK.com.tr, "Danıştay 4. Daire, E. 2025/3745, K. 2025/4408", erişim tarihi: 16.10.2026.