2025'te idari davalarda dava konuları ve sonuçları

İdare mahkemelerinde 2025 yılında açılan 305.095 davanın konusuna göre dağılımı, uygulamanın ağırlık merkezini ortaya koymaktadır.

Yabancılar ve uluslararası koruma mevzuatına ilişkin işler, 65.548 dava ile ilk sırada yer almaktadır. Bu sayı, yıl içinde açılan her beş davadan birine karşılık gelmektedir. İkinci sırada kamu görevlilerine ilişkin işler (51.854), üçüncü sırada imar plânı ve uygulamasına ilişkin işler (28.287) bulunmaktadır. Afet işlerine ilişkin 13.997 dava ise 2023 depremlerinin idari yargıya yansıyan bölümünü göstermektedir.

Dava türleri UYAP'ta üst başlıklar altında gruplandırılmakta ve her üst başlık birden çok alt dava türünü içermektedir. Dolayısıyla "kamu görevlilerine ilişkin işler" gibi bir başlık, tek bir dava tipini değil bir öbeği göstermektedir.

Asıl ayrışma, davaların ne yönde sonuçlandığında ortaya çıkmaktadır. Aşağıdaki grafik, esasa girilerek verilen kararlar içinde iptal ile kısmen iptalin payını göstermektedir. Paydada yalnızca esasa girilerek verilen kararlar yer almaktadır: ret, iptal, kısmen iptal kısmen ret. Dilekçe reddi, merciine tevdi ve merci tayini gibi usule ilişkin kararlar hesaba katılmamıştır, çünkü bu kararlar davanın esası hakkında bir şey söylememektedir.

Aradaki fark hayli belirgindir. Terör olaylarından kaynaklanan tam yargı davalarında esastan verilen kararların yüzde 73,0'ı, Sosyal Güvenlik Kurumu idari para cezalarında yüzde 69,1'i, afet işlerinde yüzde 68,4'ü davacı lehine sonuçlanmıştır. Yabancılara ilişkin davalarda ise bu oran yüzde 19,9'da kalmıştır. Aynı yargı düzeni içinde, davanın konusuna göre esastan kabul oranı üç katından fazla değişmektedir.

Bu oran bir başarı ölçüsü olarak okunmamalıdır. İptal oranının yüksekliği, idarenin o alandaki işlemlerinin hukuka aykırılığına işaret edebileceği gibi, dava açma eşiğindeki farklılıktan da kaynaklanabilir. İstatistik, bunlardan hangisinin söz konusu olduğunu göstermez.

İki mahkeme türünün karar dağılımı da birbirinden ayrışmaktadır.

İdare mahkemelerinde ret, vergi mahkemelerinde iptal ön plana çıkmaktadır. "Diğer kararlar" başlığı, ilk inceleme üzerine verilen dilekçe ret ve dava ret kararlarını, merciine tevdi, görevsizlik, yetkisizlik, birleştirme ve karar verilmesine yer olmadığı kararlarını kapsamaktadır. Bu başlığın her iki mahkeme türünde de dörtte birin üzerinde olması, 14 üncü madde ile 15 inci maddede düzenlenen ilk inceleme aşamasının uygulamadaki ağırlığını göstermektedir.

Karar türü sütunu, yayında her iki mahkeme türü için de "iptal" olarak adlandırılmıştır; vergi mahkemeleri bakımından ayrı bir "kabul" kalemi bulunmamaktadır. Buradaki adlandırma yayından olduğu gibi alınmıştır.